సుందరకాండ - సప్తషష్టితమ సర్గః (సీతా సందేశ వివరణ - వాయస వృత్తాంతం)
ఏవముక్తోస్తు హనుమాన్ రాఘవేణ మహాత్మనా |
సీతాయా భాషితం సర్వం న్యవేదయత రాఘవే || ౧ ||
ఇదముక్తవతీ దేవీ జానకీ పురుషర్షభ |
పూర్వవృత్త మభిజ్ఞానం చిత్రకూటే యథాతథమ్ || ౨ ||
సుఖసుప్తా త్వయా సార్థం జానకీ పూర్వముత్థితా |
వాయసః సహసోత్పత్య విదదార స్తనాంతరే || ౩ ||
పర్యాయేణ చ సుప్తత్వం దేవ్యంకే భరతాగ్రజ |
పునశ్చ కిల పక్షీ స దేవ్యా అజనయత్ వ్యథామ్ || ౪ ||
పునః పునరుపాగమ్య విదదార భృశం కిల |
తతస్త్వం బోధితస్తస్యాః శోణితేన సముత్క్షితః || ౫ ||
వాయసేవ చ తే నైవ సతతం బాధ్యమానయా |
బోధితః కిల దేవ్యా త్వం సుఖసుప్తః పరంతప || ౬ ||
తాం తు దృష్ట్వా మహాబాహో దారితాం చ స్తనాంతరమ్ |
అశీ విష ఇవ క్రుద్ధో నిశ్వసన్ అభ్యభాషథాః || ౭ ||
నఖాగ్రైః కేన తే భీరు దారితం తు స్తనాంతరమ్ |
కః క్రీడతి సరోషేణ పంచవక్త్రేణ భోగినా || 8 ||
నిరీక్షమాణః సహసా వాయసం సమవైక్షథాః |
నఖైః సరుధిరైః తీక్ష్ణైః తామేవాభిముఖం స్థితమ్ || ౯ ||
సుతః కిల స శక్రస్య వాయసః పతతాం వరః |
ధరాంతరః శీఘ్రం పవనస్య గతౌ సమః || ౧౦ ||
తతస్తస్మిన్ మహాబాహో కోప సంవర్తితేక్షణః |
వాయసే త్వం కృథాః క్రూరాం మతిం మతిమతాంవర || ౧౧ ||
సదర్భం సంస్తరాద్గృహ్య బ్రహ్మాస్త్రేణ హ్యయోజయః |
ప్రదీప్త ఇవ కాలాగ్నిః జజ్వాలాభిముఖః ఖగమ్ || ౧౨ ||
క్షిప్తవాం స్త్వం ప్రదీప్తం హి దర్భం తం వాయసం ప్రతి |
తతస్తు వాయసం దీప్తః సదర్భోsనుజగామ హ || ౧౩ ||
స పిత్రా చ పరిత్యక్తైః సురైశ్చ సమహర్షిభిః |
త్రీన్ లోకాన్ సంపరిక్రమ్య త్రాతారం నాధిగచ్ఛతి || ౧౪ ||
పునరేవాగతస్త్రస్తః త్వత్సకాశ మరిందమ |
స తం నిపతితం భూమౌ శరణ్యః శరణాగతమ్ || ౧౫ ||
వధార్హమపి కాకుత్స్థ కృపయా పర్యపాలయః |
మోఘమస్త్రం న శక్యం తు కర్తు మిత్యేవ రాఘవ || ౧౬ ||
భవాంస్తస్యాక్షి కాకస్య హినస్తిస్మ స దక్షిణమ్ |
రామం త్వాం స నమస్కృత్య రాజ్ఞే దశరథాయ చ || ౧౭ ||
విశృష్టస్తు తదా కాకః ప్రతిపేదే స్వమాలయమ్ |
ఏవముస్త్ర విదాం శ్రేష్ఠః సత్త్వవాన్ శీలవానపి || ౧8 ||
కిమర్థమస్త్రం రక్షస్సు న యోజయతి రాఘవః |
న నాగా నాపి గంధర్వా నా సురా న మరుద్గణాః || ౧౯ ||
న చ సర్వే రణే శక్తా రామం ప్రతి సమాసితుమ్ |
తస్య వీర్యవతః కశ్చిత్ యద్యస్తి మయి సంభ్రమః || ౨౦ ||
క్షిప్రం సునుశితైర్బాణైః హన్యతాం యుధిరావణః |
భ్రాతు రాదేశ మాజ్ఞాయ లక్ష్మణో వా పరంతపః || ౨౧ ||
స కిమర్థం నరవరో న మాం రక్షతి రాఘవః |
శక్తౌతౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ వాయ్వగ్నిసమతేజసౌ || ౨౨ ||
సురాణామపి దుర్దర్షౌ కిమర్థం మాముపేక్షతః |
మమైవ దుష్కృతం కించిన్మహదస్తి న సంశయః || ౨౩ ||
సమర్థౌ సహితౌ యన్మాం నావేక్షేతే పరంతపౌ |
వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా కరుణం సాశ్రుభాషితమ్ || ౨౪ ||
పునరప్యహ మార్యాం తా మిదం వచనమబ్రవీత్ |
త్వచ్ఛోకవిముఖో రామో దేవి సత్యేన తే శపే || ౨౫ ||
రామే దుఃఖాభిభూతే తు లక్ష్మణః పరితప్యతే |
కథంచిత్ భవతీ దృష్టా న కాలః పరిశోచితుమ్ || ౨౬ ||
అస్మిన్ముహూర్తే దుఃఖానాం అంతం ద్రక్ష్యసి భామిని |
తావుభౌ నరశార్దూలౌ రాజపుత్రౌ వనిందితౌ || ౨౭ ||
త్వదర్శనకృతోత్సాహౌ లంకాం భస్మీకరిష్యతః |
హత్వా చ సమరే రౌద్రం రావణం సహబాంధవమ్ || ౨8 ||
రాఘవస్త్వాం వరారోహే స్వాం పురీం నయతే ధ్రువం |
యత్తు రామో విజానీయాత్ అభిజ్ఞానమనిందితే || ౨౯ ||
ప్రీతిసంజననం తస్య ప్రదాతుం త్వ మిహార్హసి |
సాభివీక్ష్య దిశః సర్వా వేణ్యుద్గ్రథన ముత్తమమ్ || ౩౦ ||
ముక్తావస్త్రాద్దదౌ మహ్యం మణిమేతం మహాబల |
ప్రతిగృహ్య మణిం దివ్యం తవ హేతో రఘూద్వహ || ౩౧ ||
శిరసా తాం ప్రణమ్యార్యాం అహమాగమనే త్వరే |
గమనే చ కృతోత్సాహం అవేక్ష్య వరవర్ణినీ || ౩౨ ||
వివర్థమానం చ హి మామువాచ జనకాత్మజా |
అశ్రుపూర్ణముఖీ దీనా భాష్పసందిగ్ధభాషిణీ || ౩౩ ||
మమోత్పతనసంభ్రాంతా శోకవేగసమాహతా |
హнуమన్ సింహసంకాశా వుభౌ తౌ రామలక్ష్మణౌ || ౩౪ ||
సుగ్రీవం చ సహామాత్యం సర్వాన్ బ్రూయా హ్యనామయమ్ |
యథా చ స మహాబాహుః మాం తారయతి రాఘవః |
అస్మాదుఃఖాంబం సంరోధాత్ త్వం సమాధాతుమర్హసి || ౩౫ ||
ఇమం చ తీవ్రం మమ శోకవేగం |
రక్షోభిరేభిః పరిభర్త్సనం చ |
బ్రూయాస్తు రామస్య గతస్సమీపమ్ |
శివశ్చ తే sధ్వాస్తు హరిప్రవీర || ౩౬ ||
ఏతత్త వార్యా నృపరాజసింహ |
సీతా వచః ప్రాహ విషాదపూర్వమ్ |
ఏతచ్చ బుద్ధ్వా గదితం మయా త్వమ్ |
శ్రద్దత్స్వ సీతాం కుశలాం సమగ్రామ్ || ౩౭ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే సప్తషష్టితమస్సర్గః ||