శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
షట్సప్తతితమ సర్గము
తమేవం శోకసన్తప్తం భరతం కైకయీ సుతమ్ |
ఉవాచ వదతాం శ్రేష్ఠో వసిష్ఠ శ్శ్రేష్ఠవాగృషిః || ౧
అలం శోకేన భద్రం తే రాజపుత్ర మహాయశః |
ప్రాప్తకాలం నరపతేః కురు సంయానముత్తమమ్ || ౨
వసిష్ఠస్య వచ శ్శృత్వా భరతో ధారణాం గతః |
ప్రేతకార్యాణి సర్వాణి కారయామాస ధర్మవిత్ || ౩
ఉద్ధృతం తైలసంరోధాత్సతు భూమౌ నివేశితమ్ |
ఆపీతవర్ణవదనం ప్రసుప్తమివ భూమిపమ్ || ౪
సంవేశ్య శయనే చాగ్య్రే నానారత్నపరిష్కృతే |
తతో దశరథం పుత్రో విలలాప సుదుఃఖితః || ౫
కిం తే వ్యవసితం రాజన్! ప్రోషితే మయ్యనాగతే |
వివాస్య రామం ధర్మజ్ఞం లక్ష్మణం చ మహాబలమ్ || ౬
క్వ యాస్యసి మహారాజ! హిత్వేమం దుఃఖితం జనం |
హీనం పురుషసింహేన రామేణాక్లిష్టకర్మణా || ౭
యోగక్షేమం తు తే రాజన్! కోస్మిన్కల్పయితా పురే |
త్వయి ప్రయాతే స్వస్తాత రామే చ వనమాశ్రితే || ౮
విధవా పృథివీ రాజన్! స్త్వయా హీనా న రాజతే |
హీనచన్ద్రేవ రజనీ నగరీ ప్రతిభాతి మా || ౯
ఏవం విలపమానం తం భరతం దీనమానసమ్ |
అబ్రవీద్వచనం భూయో వసిష్ఠస్తు మహామునిః || ౧౦
ప్రేతకార్యాణి యాన్యస్య కర్తవ్యాని విశాం పతేః |
తాన్యవ్యగ్రం మహాబాహో! క్రియాన్తామవిచారితమ్ || ౧౧
తథేతి భరతో వాక్యం వసిష్ఠస్యాభిపూజ్య తత్ |
ఋత్విక్పురోహితాచార్యాన్ స్త్వరయామాస సర్వశః || ౧౨
యే త్వగ్నయో నరేన్ద్రేస్య చాగ్న్యగారాద్బహిష్కృతాః |
ఋత్విగ్భిర్యాజకైశ్చైవ తే ఆహ్రియన్త యథావిధి || ౧౩
శిబికాయామథారోప్య రాజానం గతచేతసమ్ |
బాష్పకణ్ఠా విమనసస్తమూహుః పరిచారకాః || ౧౪
హిరణ్యం చ సువర్ణం చ వాసాంసి వివిధాని చ |
ప్రకిరన్తో జనా మార్గం నృపతేరగ్రతో యయుః || ౧౫
చన్దనాగరునిర్యాసాన్ సరలం పద్మకం తథా |
దేవదారూణి చాహృత్య క్షేపయన్తి తథాపరే || ౧౬
గన్ధానుచ్చావచాంశ్చాన్యాం స్తత్ర గత్వాథ భూమిపమ్ |
తత్ర సంవేశయామాసుశ్చితామధ్యే తమృత్విజః || ౧౭
తదా హుతాశనం హుత్వా జేపుస్తస్య తదృత్విజః |
జగుశ్చ తే యథాశాస్త్ర తత్ర సామాని సామగాః || ౧౮
శిబికాభిశ్చ యానైశ్చ యథార్హం తస్య యోషితః |
నగరా న్నిర్యయుస్తత్ర వృద్ధైః పరివృతా స్తదా || ౧౯
ప్రసవ్యం చాపి తం చకుః ఋత్విజోగ్నిచితం నృపమ్ |
స్త్రియశ్చ శోకసన్తప్తాః కౌసల్యాప్రముఖాస్తదా || ౨౦
క్రౌఞ్చీనామివ నారీణాం నినాదస్తత్ర శుశ్రువే |
ఆర్తానాం కరుణం కాలే క్రోశన్తీనాం సహస్రశః || ౨౧
తతో రుదన్త్యో వివశావిలప్య చ పునః పునః |
యానేభ్యస్సరయూతీరమవతేరుర్వరాఙ్గనాః || ౨౨
కృత్వోదకం తే భరతేన సార్ధం నృపాఙ్గనా మన్త్రిపురోహితా శ్చ |
పురంప్రవిశ్యాశ్రుపరీతనేత్రాః భూమౌ దశాహం వ్యనయన్త దుఃఖమ్ || ౨౩
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే షట్సప్తతితమస్సర్గః