శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
అష్టసప్తతితమ సర్గము
అథ యాత్రాం సమీహన్తం శత్రుఘ్నో లక్ష్మణానుజః |
భరతం శోకసన్తప్తమిదం వచనమబ్రవీత్ || ౧
గతిర్య స్సర్వభూతానాం దుఃఖే కిం పునరాత్మనః |
స రామ స్సత్త్వసమ్పన్నః స్త్రియా ప్రవ్రాజితో వనమ్ || ౨
బలవాన్వీర్యసమ్పన్నో లక్ష్మణో నామ యోప్యసౌ |
కిం న మోచయతే రామం కృత్వా స్మ పితృనిగ్రహమ్ || ౩
పూర్వమేవ తు నిగ్రాహ్య స్సమవేక్ష్య నయానయౌ |
ఉత్పథం యస్సమారూఢో రాజా నార్యా వశం గతః || ౪
ఇతి సమ్భాషమాణే తు శత్రుఘ్నే లక్ష్మణానుజే |
ప్రాగ్ద్వారేభూత్తదా కుబ్జా సర్వాభరణభూషితా || ౫
లిప్తా చన్దనసారేణ రాజవస్త్రాణి బిభ్రతీ |
వివిధం వివిధై స్తైస్తైర్భూషణైశ్చ విభూషితా || ౬
మేఖలాదామభిశ్చిత్రైరన్యైశ్చ శుభభూషణైః |
బభాసే బహుభిర్బద్ధా రజ్జుబద్ధేవ వానరీ || ౭
తాం సమీక్ష్య తదా ద్వాస్స్థాస్సుభృశం పాపకారిణీమ్ |
గృహీత్వాకరుణాం కుబ్జాం శత్రుఘ్నాయ న్యవేదయన్ || ౮
యస్యాః కృతే వనే రామో న్యస్తదేహశ్చ వః పితా |
సేయం పాపా నృశంసా చ తస్యాః కురు యథామతి || ౯
శత్రుఘ్నశ్చ తదాజ్ఞాయ వచనం భృశదుఃఖితః |
అన్తఃపురచరాన్సర్వానిత్యువాచ ధృత వ్రతః || ౧౦
తీవ్రముత్పాదితం దుఃఖం భ్రాత్రూణాం మే తథా పితుః |
యయా సేయం నృశంసస్య కర్మణః ఫలమశ్నుతామ్ || ౧౧
ఏవముక్త్వా తు తేనాశు సఖీజనసమావృతా |
గృహీతా బలవత్కుబ్జా సా తద్గృహమనాదయత్ || ౧౨
తత స్సుభృశసన్తప్తస్తస్యా స్సర్వ స్సఖీజనః |
క్రుద్ధమాజ్ఞాయ శత్రుఘ్నం విపలాయత సర్వశః || ౧౩
ఆమన్త్రయత కృత్స్న శ్చ తస్యా స్సర్వ స్సఖీజనః |
యథాయం సముపక్రాన్తో నిశ్శేషాం నః కరిష్యతి || ౧౪
సానుక్రోశాం వదాన్యాం చ ధర్మజ్ఞాం చ యశస్వినీమ్ |
కౌసల్యాం శరణం యామ సా హి నోస్తు ధ్రువా గతిః || ౧౫
స చ రోషేణ తామ్రాక్ష శ్శత్రుఘ్న శ్శత్రుతాపనః |
విచకర్ష తదా కుబ్జాం క్రోశన్తీం ధరణీతలే || ౧౬
తస్యా హ్యాకృష్యమాణాయా మన్థరాయా స్తతస్తతః |
చిత్రం బహువిధం భాణ్డం పృథివ్యాం తద్వ్యశీర్యత || ౧౭
తేన భాణ్డేన సంస్తీర్ణం శ్రీమద్రాజనివేశనమ్ |
అశోభత తదా భూయః శారదం గగనం యథా || ౧౮
స బలీ బలవత్క్రోధాద్గృహీత్వా పురుషర్షభః |
కైకేయీమభినిర్భర్త్స్య బభాషే పరుషం వచః || ౧౯
తైర్వాక్యైః పరుషైర్దుఃఖైః కైకేయీ భృశదుఃఖితా |
శత్రుఘ్నభయసన్త్రస్తా పుత్రం శరణమాగతా || ౨౦
తం ప్రేక్ష్య భరతః క్రుద్ధం శత్రుఘ్నమిదమబ్రవీత్ |
అవధ్యా స్సర్వభూతానాం ప్రమదాః క్షమ్యతామితి || ౨౧
హన్యామహమిమాం పాపాం కైకేయీం దుష్టచారిణీమ్ |
యది మాం ధార్మికో రామో నాసూయేన్మాతృఘాతకమ్ || ౨౨
ఇమామపి హతాం కుబ్జాం యది జానాతి రాఘవః |
త్వాం చ మాం చ హి ధర్మాత్మా నాభిభాషిష్యతే ధ్రువమ్ || ౨౩
భరతస్య వచశ్శ్రుత్వా శత్రుఘ్నో లక్ష్మణానుజః |
న్యవర్తత తతో రోషాత్తాం ముమోచ చ మన్థరామ్ || ౨౪
సా పాదమూలే కైకేయ్యా మన్థరా నిపపాత హ |
నిశ్శ్వసన్తీ సుదుఃఖార్తా కృపణం విలలాప చ || ౨౫
శత్రుఘ్నవిక్షేపవిమూఢసంజ్ఞాం సమీక్ష్య కుబ్జాం భరతస్య మాతా |
శనైస్సమాశ్వాసయదార్తరూపాం క్రౌఞ్చీం విలగ్నామివ వీక్షమాణామ్ || ౨౬
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే అష్టసప్తతితమస్సర్గః