సుందరకాండ - ఏకషష్టితమ సర్గః (మధువన విహారము)
తతో జామ్బవతో వాక్యమగృఃణన్త వనౌకసః |
అఙ్గదప్రముఖా వీరా హనుమాంశ్చ మహాకపిః || ౧ ||
ప్రీతిమన్తః తతః సర్వే వాయుపుత్త్ర పురస్సరాః |
మహేంద్రాద్రిం పరిత్యజ్య పుప్లువుః ప్లవగర్షభాః || ౨ ||
మేరుమందరసంకాశా మత్తా ఇవ మహాగజాః |
ఛాదయంత ఇవాకాశం మహాకాయా మహాబలః || ౩ ||
సభాజ్యమానం భూతైః తం ఆత్మవంతం మహాబలమ్ |
హనూమంతం మహావేగం వహంత ఇవ దృష్టిభిః || ౪ ||
రాఘవేచార్థనిర్వృత్తిం కర్తుం చ పరమం యశః |
సమాదాయ సమృద్ధార్థాః కర్మసిద్ధిభిరున్నతాః || ౫ ||
ప్రియాఖ్యానోన్ముఖాః సర్వే సర్వే యుద్ధాభినందినః |
సర్వే రామప్రతీకారే నిశ్చితార్ధా మనస్వినః || ౬ ||
ప్లవమానాః ఖమాప్లుత్య తతస్తే కాననౌకసః |
నందనోపమమాసేదుర్వనం ద్రుమలతాయుతమ్ || ౭ ||
యత్తన్మధువనం నామ సుగ్రీవస్యాభిరక్షితమ్ |
అధృష్యం సర్వభూతానాం సర్వభూతమనోహరమ్ || 8 ||
యద్రక్షతి మహావీర్యః సదా దదిముఖః కపిః |
మాతులః కపిముఖ్యస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః || ౯ ||
తే త ద్వన ముపాగమ్య బభూవుః పరమోత్కటాః |
వానరా వానరేన్ద్రస్య మనః కాంతతమం మహత్ || ౧౦ ||
తతస్తే వానరా హృష్టా దృష్ట్వా మధువనం మహత్ |
కుమారం అభ్యయాచంత మధూని మధుపిఙ్గళాః || ౧౧ ||
తతః కుమారస్తాన్ వృద్ధాన్ జాంబవత్ప్రముఖాన్ కపీన్ |
అనుమాన్య దదౌ తేషాం విసర్గం మధుభక్షణే || ౧౨ ||
తతశ్చానుమతాః సర్వే సంప్రహృష్టా వనౌకసః |
ముదితాః ప్రేరితాశ్చాపి ప్రనృత్యంతోఽభవం స్తతః || ౧౩ ||
గాయంతి కేచిత్ ప్రణమంతి కేచిత్ |
నృత్యంతి కేచిత్ ప్రహసంతి కేచిత్ |
పతంతి కేచిత్ విచరంతి కేచిత్ |
ప్లవంతి కేచిత్ ప్రలపంతి కేచిత్ || ౧౪ ||
పరస్పరం కేచిదుపాశ్రయంతే |
పరస్పరం కేచిదుపాక్రమంతే |
పరస్పరం కేచిదుపబ్రువంతే |
పరస్పరం కేచిదుపారమంతే || ౧౫ ||
ద్రుమాద్ద్రుమం కేచిదభిద్రవంతే |
క్షితౌనగాగ్రాన్ నిపతంతి కేచిత్ |
మహీతలా కేచిదుదీర్ణవేగా |
మహాద్రుమాగ్రాణ్యభిసంపతంతి || ౧౬ ||
గాయంతమన్యః ప్రహసన్నుపైతి |
హసంతమన్యః ప్రరుదన్నుపైతి |
రుదంత మన్యః ప్రణుదన్నుపైతి |
నుదంతమన్యః ప్రణదన్నుపైతి || ౧౭ ||
సమాకులం తత్కపి సైన్యమాసీన్ |
మధుప్రసానోత్కట సత్త్వచేష్టం |
న చాత్రకశ్చన్నభభూవ మత్తో |
న చాత్ర కశ్చిన్నబభూవ తృప్తః || ౧౮ ||
తతో వనం తత్పరిభక్ష్యమాణమ్ |
ద్రుమాంశ్చ విధ్వంసితపత్త్రపుష్పాన్ |
సమీక్ష్య కోపాద్దధివక్త్రనామా |
నివారయామాస కపిః కపీంస్తాన్ || ౧౯ ||
సతైః ప్రవృద్ధైః పరిభర్త్స్యమానో |
వనస్య గోప్తా హరివీరవృద్ధః |
చకార భూయో మతి ముగ్రతేజా |
వనస్య రక్షాం ప్రతి వానరేభ్యః || ౨౦ ||
ఉవాచకాంశ్చిత్పరుషాణి ధృష్ట |
మసక్తమన్యాంశ్చ తలైర్జఘాన |
సమేత్యకైశ్చిత్ కలహం చకార |
తథైవ సామ్నోపజగామ కాంశ్చిత్ || ౨౧ ||
సతైర్మదాత్ సంపరివార్య వాక్యై |
ర్బలాచ్చ తేన ప్రతివార్యమాణైః |
ప్రధర్షితః త్యక్తభయైః సమేత్య |
ప్రకృష్యతే చా ప్యనవేక్ష్య దోషమ్ || ౨౨ ||
నఖైస్తుదంతో దశనైర్దశంతః |
తలైశ్చ పాదైశ్చ సమాపయంతః |
మదాత్కపిం కపయః సమగ్రా |
మహావనం నిర్విషయం చ చక్రుః || ౨౩ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే ఏకషష్టితమస్సర్గః ||