శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
సప్తతితమ సర్గము
భరతే బ్రువతి స్వప్నం దూతాస్తే క్లాన్తవాహనాః |
ప్రవిశ్యాసహ్యపరిఖం రమ్యం రాజగృహం పురమ్ || ౧
సమాగమ్య తు రాజ్ఞా చ రాజపుత్రేణ చార్చితాః |
రాజ్ఞః పాదౌ గృహీత్వా తు తమూచుర్భరతం వచః || ౨
పురోహితస్త్వాం కుశలం ప్రాహ సర్వే చ మన్త్రిణః |
త్వరమాణశ్చ నిర్యాహి కృత్యమాత్యయికం త్వయా || ౩
ఇమాని చ మహార్హాణి వస్త్రాణ్యాభరణాని చ |
ప్రతిగృహ్య విశాలాక్ష! మాతులస్య చ దాపయ || ౪
అత్ర విశంతికోట్యస్తు నృపతేర్మాతులస్య తే |
దశకోట్యస్తు సమ్పూర్ణాస్తథైవ చ నృపాత్మజ || ౫
ప్రతిగృహ్య తు తత్సర్వం స్వనురక్త స్సుహృజ్జనే |
దూతానువాచ భరతః కామైస్సమ్ప్రతిపూజ్య తాన్ || ౬
కచ్చిత్సుకుశలీ రాజా పితా దశరథో మమ |
కచ్చిచ్చారోగతా రామే లక్ష్మణే చ మహాత్మని || ౭
ఆర్యా చ ధర్మనిరతా ధర్మజ్ఞా ధర్మదర్శినీ |
అరోగా చాపి కౌసల్యా మాతా రామస్య ధీమతః || ౮
కచ్చిత్సుమిత్రా ధర్మజ్ఞా జననీ లక్ష్మణస్య యా |
శత్రుఘ్నస్య చ వీరస్య సారోగా చాపి మధ్యమా || ౯
ఆత్మకామా సదా చణ్డీ క్రోధనా ప్రాజ్ఞమానినీ |
అరోగా చాపి మే మాతా కైకేయీ కిమువాచ హ || ౧౦
ఏవముక్తాస్తు తే దూతాః భరతేన మహాత్మనా |
ఊచుస్సప్రశ్రయం వాక్యమిదం తం భరతం తదా || ౧౧
కుశలాస్తే నరవ్యాఘ్ర! యేషాం కుశలమిచ్ఛసి |
శ్రీశ్చ త్వాం వృణుతే పద్మా యుజ్యతాం చాపి తే రథః || ౨౨
భరతశ్చాపి తాన్ దూతానేవముక్తోభ్యభాషత |
ఆపృచ్చేహం మహారాజం దూతాస్సన్త్వరయన్తి మామ్ || ౧౩
ఏవముక్త్వా తు తాన్ దూతాన్భరతః పార్థివాత్మజః |
దూతై స్సఞ్చోదితో వాక్యం మాతామహమువాచ హ || ౧౪
రాజన్! పితుర్గమిష్యామి సకాశం దూతచోదితః |
పునర్అప్యహమేష్యామి యదా మే త్వం స్మరిష్యసి || ౧౫
భరతేనైవముక్తస్తు నృపో మాతామహస్తదా |
తమువాచ శుభం వాక్యం శిరస్యాఘ్రాయ రాఘవమ్ || ౧౬
గచ్ఛ తాతానుజానే త్వాం కైకేయీసుప్రజాస్త్వయా |
మాతరం కుశలం బ్రూయాః పితరం చ పరన్తప || ౧౭
పురోహితం చ కుశలం యే చాన్యే ద్విజసత్తమాః |
తౌ చ తాత! మహేష్వాసౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ || ౧౮
తస్మై హస్త్యుత్తమాంశ్చిత్రాన్ కమ్బలానజినాని చ |
అభిసత్కృత్య కైకేయో భరతాయ ధనం దదౌ || ౧౯
రుక్మనిష్కసహస్రే ద్వే షోడశాశ్వశతాని చ |
సత్కృత్య కైకయీపుత్రం కేకయో ధనమాదిశత్ || ౨౦
తథామాత్యానభిప్రేతాన్విశ్వాస్యాంశ్చ గుణాన్వితాన్ |
దదావశ్వపతిః క్షిప్రం భరతాయానుయాయినః || ౨౧
ఐరావతానైన్ద్రశిరాన్నాగాన్వై ప్రియదర్శనాన్ |
ఖరాన్ శీఘ్రాన్సుసంయుక్తాన్మాతులోస్మై ధనం దదౌ || ౨౨
అన్తఃపురేతి సంవృద్ధాన్ వ్యాఘ్రవీర్యబలాన్వితాన్ |
దంష్ట్రాయుధాన్మహాకాయాన్ శునశ్చోపాయనం దదౌ || ౨౩
స దత్తం కేకయేన్ద్రేణ ధనం తన్నాభ్యనన్దత |
భరతః కైకయీపుత్రో గమనత్వరయా తదా || ౨౪
బభూవ హ్యస్య హృదయే చిన్తా సుమహతీ తదా |
త్వరయా చాపి దూతానాం స్వప్నస్యాపి చ దర్శనాత్ || ౨౫
స స్వవేశ్మాభ్యతిక్రమ్య నరనాగాశ్వసంవృతమ్ |
ప్రపేదే సుమహచ్ఛ్రీమాన్రాజమార్గమనుత్తమమ్ || ౨౬
అభ్యతీత్య తతోపశ్యదన్తఃపురముదారధీః |
తతస్తద్భరతశ్శ్రీమానావివేశానివారితః || ౨౭
స మాతామహముాపృచ్ఛ్య మాతులం చ యుధాజితమ్ |
రథమారుహ్య భరతశ్శత్రుఘ్నసహితో యయౌ || ౨౮
రథాన్మణ్డల చక్రాంశ్చ యోజయిత్వా పరశ్శతమ్ |
ఉష్ట్ర గోశ్వబలైర్భృత్యా భరతం యాన్తమన్వయుః || ౨౯
బలేన గుప్తో భరతో మహాత్మా సహార్యకస్యాత్మసమైరమాత్యైః |
ఆదాయ శత్రుఘ్నమపేతశత్రుర్గృహాద్యయౌ సిద్ధ ఇవేన్ద్రలోకాత్ || ౩౦
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తతితమస్సర్గః