శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
ఏకపఞ్చాశ సర్గము
తం జాగ్రతమదమ్భేన భ్రాతురర్థాయ లక్ష్మణమ్ |
గుహః సన్తాపసన్తప్తో రాఘవం వాక్యమబ్రవీత్ || ౧
ఇయం తాత సుఖా శయ్యా త్వదర్థముపకల్పితా |
ప్రత్యాశ్వసిహి సాధ్వస్యాం రాజపుత్ర! యథాసుఖమ్ || ౨
ఉచితోయం జనస్సర్వః క్లేశానాం త్వం సుఖోచితః |
గుప్త్యర్థం జాగరిష్యామః కాకుత్స్థస్య వయం నిశామ్ || ౩
న హి రామాత్ప్రియతమో మమాస్తి భువి కశ్చన |
బ్రవీమ్యేతదహం సత్యం సత్యేనైవ చ తే శపే || ౪
అస్య ప్రసాదాదాశంసే లోకేస్మిన్ సుముహద్యశః |
ధర్మావాప్తిం చ విపులామర్థావాప్తిం చ కేవలమ్ || ౫
సోహం ప్రియసఖం రామం శయానం సహ సీతయా |
రక్షిష్యామి ధనుష్పాణి స్సర్వతో జ్ఞాతిభి స్సహ || ౬
న హి మేవిదితం కిఞ్చిద్వనేస్మింశ్చరతస్సదా |
చతురఙ్గం హ్యపిబలం సుమహత్ప్రసహేమహి || ౭
లక్ష్మణస్తం తదోవాచ రక్ష్యమాణాస్త్వయానఘ |
నాత్ర భీతా వయం సర్వే ధర్మమేవానుపశ్యతా || ౮
కథం దశరథౌ భూమౌ శయానే సహ సీతయా |
శక్యా నిద్రా మయా లబ్ధుం జీవితం వా సుఖాని వా || ౯
యో న దేవాసురైః సర్వైః శక్యః ప్రసహితుం యుధి |
తం పశ్య సుఖసంవిష్టం తృణేషు సహ సీతయా || ౧౦
యో మన్త్రతపసా లబ్ధో వివిధైశ్చ పరాశ్రమైః |
ఏకో దశరథస్యేష్టః పుత్రః సదృశలక్షణః || ౧౧
అస్మిన్ ప్రవ్రాజితే రాజా న చిరం వర్తయిష్యతి |
విధవా మేదినీ నూనం క్షిప్రమేవ భవిష్యతి || ౧౨
వినద్య సుమహానాదం శ్రమేణోపరతాః స్త్రియః |
నిర్ఘోషోపరతం చాతో మన్యే రాజనివేశనమ్ || ౧౩
కౌశల్యా చైవ రాజా చ తథైవ జననీ మమ |
నాశంసే యది జీవన్తి సర్వే తే శర్వరీమిమామ్ || ౧౪
జీవేదపి హి మే మాతా శత్రుఘ్నస్యాన్వవేక్షయా |
తద్దుఃఖం యత్తు కౌశల్యా వీరసూర్వినశిష్యతి || ౧౫
అనురక్తజనాకీర్ణా సుఖాలోకప్రియావహా |
రాజవ్యసనసంసృష్టా సా పురీ వినశిష్యతి || ౧౬
కథం పుత్రం మహాత్మానం జ్యేష్ఠం ప్రియమపశ్యతః |
శరీరం ధారయిష్యన్తి ప్రాణా రాజ్ఞో మహాత్మనః || ౧౭
వినష్టే నృపతౌ పశ్చాత్కౌసల్యా వినశిష్యతి |
అనన్తరం చ మాతాపి మమ నాశముపైష్యతి || ౧౮
అతిక్రాన్తమతిక్రాన్తమనవాప్య మనోరథమ్ |
రాజ్యే రామమనిక్షిప్య పితా మే వినశిష్యతి || ౧౯
సిద్ధార్థాః పితరం వృత్తం తస్మిన్కాలేప్యుపస్థితే |
ప్రేతకార్యేషు సర్వేషు సంస్కరిష్యన్తి భూమిపమ్ || ౨౦
రమ్యచత్వరసంస్థానాం సువిభక్తమహాపథామ్ |
హర్మ్యప్రాసాదసమ్పన్నామ్ గణికావరశోభితామ్ || ౨౧
రథాశ్వగజసమ్బాధాం తూర్యనాదవినాదితామ్ |
సర్వకల్యాణసమ్పూర్ణాం హృష్టపుష్టజనాకులామ్ || ౨౨
ఆరామోద్యానసమ్పన్నాం సమాజోత్సవశాలినీమ్ |
సుఖితా విచరిష్యన్తి రాజధానీం పితుర్మమ || ౨౩
అపి జీవేద్దశరథో వనవాసాత్పునర్వయమ్ |
ప్రత్యాగమ్య మహాత్మానమపి పశ్యేమ సువ్రతమ్ || ౨౪
అపి సత్యప్రతిజ్ఞేన సార్ధం కుశలినా వయమ్ |
నివృత్తే వనవాసేస్మిన్నయోధ్యాం ప్రవిశేమహి || ౨౫
పరిదేవయమానస్య దుఖార్తస్య మహాత్మనః |
తిష్ఠతో రాజపుత్రస్య శర్వరీ సాత్యవర్తత || ౨౬
తథా హి సత్యం బ్రువతి ప్రజాహితే |
నరేన్ద్రపుత్రే గురుసౌహృదాద్గుహః |
ముమోచ బాష్పం వ్యసనాభిపీడితో |
జ్వరాతురో నాగ ఇవ వ్యథాతురః || ౨౭
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యకాణ్డే ఏకపఞ్చాశ స్సర్గః