సుందరకాండ - ఏకాదశ సర్గః
అవధూతాయ చ తాం బుద్ధిం బభూవాస్థిత తదా |
జగామ చాపరాం చింతాం సీతాం ప్రతి మహాకపిః || ౧ ||
న రామేణ వియుక్తా సా స్వప్తు మర్హతి భామినీ |
న భోక్తుం నాప్యలంకర్తుం న పానముపసేవితుమ్ || ౨ ||
నాన్యం నరముపస్థాతుం సురాణామపి చేశ్వరీమ్ |
న హి రామః సమః కశ్చిత్ విద్యతే త్రిదశేష్వపి || ౩ ||
అన్యేయమితి నిశ్చిత్య పానభూమౌ చచార సః |
క్రీడితే నాపరాః క్లాన్తా గీతేన చ తథాఽపరాః || ౪ ||
నృత్తేన చాపరాః క్లాన్తాః పాన విప్రహతస్తథా |
మురజేషు మృదఙ్గేషు పీఠికాసు చ సంస్థితాః || ౫ ||
తథాఽఽస్తరణ ముఖ్యేషు సంవిష్ఠా శ్చాపరా స్త్రియః |
అఙ్గనానాం సహస్రేణ భూషితేన విభూషణైః || ౬ ||
రూపసల్లాపశీలేన యుక్తగీతార్థ భాషిణా |
దేశకాలాభియుక్తేన యుక్తవాక్యాభిదాయినా || ౭ ||
రతాభిరతసంసుప్తం దదర్శ హరియూథపః |
తాసాం మధ్యే మహాబాహుః శుశుభే రాక్షసేశ్వరః || ౮ ||
గోష్ఠేమహతి ముఖ్యానాం గవాం మధ్యే యథా వృషః |
స రాక్షసేన్ద్ర శుశ్శుభే తాభిః పరివృతః స్వయమ్ || ౯ ||
కరేణుభిర్యథాఽరణ్యే పరికీర్ణో మహాద్విపః |
సర్వకామైరుపేతాం చ పానభూమిం మహాత్మనః || ౧౦ ||
దదర్శ హరిశార్దూలః తస్య రక్షః పతేర్గృహే |
మృగాణాం మహిషాణాం చ వరాహాణాంచ భాగశః || ౧౧ ||
తత్ర న్యస్తాని మాంసాని పానభూమౌ దదర్శ సః |
రౌక్మేషు చ విశాలేషు భాజనేష్వర్థ భక్షితాన్ || ౧౨ ||
దదర్శ హరిశార్దూలో మయూరాన్ కుక్కుటాంస్తథా |
వరాహవార్థ్రాణసకాన్ దధిసౌవర్చలాయుతాన్ || ౧౩ ||
శల్యాన్ మృగమయూరాంశ్చ హనుమాన్న్వవైక్షత |
క్రకరాన్ వివిధాన్ సిద్ధాం శ్చకోరానర్థభక్షితాన్ || ౧౪ ||
మహిషాన్ ఏకశల్యాంశ్చ ఛాంగాంశ్చ కృతనిష్ఠితాన్ |
లేహ్యానుచ్చావచాన్ పేయాన్ భోజ్యాని వివిధానిచ || ౧౫ ||
తథాఽఽమ్లలవణోత్తం సైః వివిధైరాగషాడబైః |
హారనూపూర కేయూరైః అపవిద్ధైర్మహాధనైః || ౧౬ ||
పానభాజన విక్షిప్తైః ఫలైశ్చ వివిధైరపి |
కృతపుష్పోపహారా భూః అధికం పుష్యతి శ్రియమ్ || ౧౭ ||
తత్ర తత్ర చ విన్యస్తైః సుశ్లిష్ఠైః శయనాసనైః |
పానభూమిర్వినా వహ్నిః ప్రదీప్తే వోపలక్ష్యతే || ౧౮ ||
బహుప్రకారైర్వివిధైః వరసంస్కారసంస్కృతైః |
మాంసైః కుశలసంపృక్తైః పానభూమిగతైః పృథక్ || ౧౯ ||
దివ్యాః ప్రపన్నా వివిధాః సురాః కృతసురా అపి |
శర్కరాఽఽసవ మాధ్వీక పుష్పాసవ ఫలాసవాః || ౨౦ ||
వాసచూర్ణైశ్చ వివిధైః మృష్టాః తైః తైః పృథక్ పృథక్ |
సంతతా శుశుభే భూమిర్మాల్యైశ్చ బహుసంస్థితైః || ౨౧ ||
హిరణ్మయైశ్చ వివిధైర్భాజనైః స్ఫాటికైరపి |
జామ్బూనదమయైశ్చాన్యైః కరకైరభిసంవృతా || ౨౨ ||
రాజతేషు చ కుంభేషు జామ్బూనదమయేషు చ |
పానశ్రేష్ఠం తదా భూరి కపిః తత్ర దదర్శ హ || ౨౩ ||
సోఽపశ్య చ్చాతకుంభాని శీధోర్మణిమయాని చ |
రాజతాని చ పూర్ణాని భాజనాని మహాకపిః || ౨౪ ||
క్వచిత్ అర్థావశేషాణి క్వచి పీతాని సర్వశః |
క్వచిదర్థావశేషాణి పశ్యన్ వై విచచార హ || ౨౬ ||
క్వచిప్రభన్నైః కరకైః క్వచిదాలోళితైర్ఘటైః |
క్వచిత్సంపృక్తమాల్యాని జలాని ఫలాని చ || ౨౭ ||
శయనాన్ యత్ర నారీణాం శుభ్రాణి బహుధా పునః |
పరస్పరం సమాశ్లిష్య కాశ్చిత్ సుప్తా వరాఙ్గనాః || ౨౮ ||
కాశ్చిచ్చ వస్త్రం అన్యస్యాః స్వపంత్యాః పరిధాయ చ |
ఆహృత్య చ అబలాః సుప్తా నిద్రా బలపరాజితాః || ౨౯ ||
తాసాం ఉచ్చ్వాసవాతేన వస్త్రం మాల్యం చ గాత్రజమ్ |
నాత్యర్ధం స్పందతే చిత్రం ప్రాప్య మన్దమివానలమ్ || ౩౦ ||
చన్దనస్య చ శీతస్య శీథోర్మధురసస్య చ |
వివిధస్య చ మాల్యస్య ధూపస్య వివిధస్య చ || ౩౧ ||
బహుధా మారుతః తత్ర గన్ధం వివిధముద్వహన్ |
స్నానానాం చన్దనానాం చ ధూపానాం చైవ మూర్చితః || ౩౨ ||
ప్రవవౌ సురభిర్గన్ధో విమానే పుష్పకే తదా |
శ్యామావదాతాః తత్రాన్యాః కాశ్చిత్ కృష్ణా వరాఙ్గనాః || ౩౩ ||
కాశ్చిత్ కాఞ్చన వర్ణాంగ్యః ప్రమదా రాక్షసాలయే |
తాసాం నిద్రావశత్వాచ్చ మదనేన విమూర్ఛితమ్ || ౩౪ ||
ఏవం సర్వం అశేషేణ రావణాంతఃపురం కపిః |
దదర్శ సుమహాతేజా న దదర్శ జానికీమ్ || ౩౬ ||
నిరీక్షమాణశ్చ తదా తాః స్త్రియః స మహాకపిః |
జగామ మహతీం చింతాం ధర్మసాధ్వసశంకితః || ౩౭ ||
పరదారావరోధస్య ప్రసుప్తస్య నిరీక్షణమ్ |
ఇదం ఖలు మమాత్యర్థం ధర్మలోపం కరిష్యతి || ౩౮ ||
న హి మే పరదారాణాం దృష్ఠిర్విషయవర్తినీ |
అయం చాత్ర మయాదృష్టః పరదార పరిగ్రహః || ౩౯ ||
తస్య ప్రాదురభూచ్చింతా పునరన్యా మనస్వినః |
నిశ్చితైకాన్తచిత్తస్య కార్యనిశ్చయదర్శినీ || ౪౦ ||
కామం దృష్టా మయాసర్వా విశ్వస్తా రావణస్త్రియః |
న హి మే మనసః కించిత్ వైకృత్యం ఉపపద్యతే || ౪౧ ||
మనో హి హేతుః సర్వేషాం ఇన్ద్రియాణాం ప్రవర్తనే |
శుభాశుభా స్వవస్థాసు యచ్చ మే సువ్యవస్థితమ్ || ౪౨ ||
నాన్యత్ర హి మయా శక్యా వైదేహీ పరిమార్గితుమ్ |
స్త్రియో హి స్త్రీషు దృశ్యంతే సదా సంపరిమార్గణే || ౪౩ ||
యస్య సత్త్వస్య యా యోనిః తస్యాం తత్పరిమార్గ్యతే |
న శక్యా ప్రమదా నష్టా మృగీషు పరిమార్గితుమ్ || ౪౪ ||
తదిదం మార్గితం తావచ్చుద్ధేన మనసా మయా |
రావణాన్తః పురం సర్వం దృశ్యతే న చ జానకీ || ౪౫ ||
దేవగన్ధర్వకన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ వీర్యవాన్ |
అవేక్షమాణో హనుమాన్ నైవాపశ్యత జానికీమ్ || ౪౬ ||
తా మపశ్యన్ కపిః తత్ర పశ్యం శ్చాన్యా వరస్త్రియః |
అపక్రమ్య తదా వీరః ప్రధ్యాతుముపచక్రమే || ౪౭ ||
సభూయ స్తాం పరం శ్రీమాన్ మారుతిర్యత్న మాస్థితః |
అపానభూమి ముత్సృజ్య తద్విచేతుం ప్రచక్రమే || ౪౮ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే ఏకాదశస్సర్గః ||