సుందరకాండ - షష్ఠ సర్గః
స నికామం విమానేషు విషణ్ణః కామరూపధృత్ |
విచచార పునర్లఙ్కాం లాఘవేన సమన్వితః || ౧ ||
అససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేన్ద్ర నివేశనమ్ |
ప్రాకారేణార్కవర్ణేన భాస్వరేణాభిసంవృతమ్ || ౨ ||
రక్షితం రాక్షసైర్ఘోరైః సింహైరివమహద్వనమ్ |
సమీక్షమాణో భవనం చకాశే కపికుంజరః || ౩ ||
రూప్యకోపహితైశ్చిత్రైః తోరణైర్హేమభూషితైః |
విచిత్రాభిశ్చ కక్షాభిః ద్వారైశ్చరుచిరైర్వృతమ్ || ౪ ||
గజాస్థితైర్మహామాత్రైః శూరైశ్చవిగతశ్రమైః |
ఉపస్థితం అసంహార్యైః హరయై స్యందనయాయిభిః || ౫ ||
సింహవ్యాఘ్రతనుత్రాణైః దాన్తకాఞ్చనరాజతైః |
ఘోషవద్భిః విచిత్రైశ్చ సదా విచరితం రథైః || ౬ ||
బహురత్న సమాకీర్ణం పరార్ధ్యాసనభాజనమ్ |
మహారథసమావాసమ్ మహారథమహాస్వనమ్ || ౭ ||
దశ్యైశ్చ పరమోదారైః తైః తైశ్చ మృగపక్షిభిః |
వివిధైర్బహుసాహస్రైః పరిపూర్ణం సమన్తతః || ౮ ||
వినీతైరంతపాలైశ్చ రక్షోభిశ్చ సురక్షితమ్ |
ముఖ్యాభిశ్చ వరస్త్రీభిః పరిపూర్ణం సమన్తతః || base ||
ముదిత ప్రమదారత్నం రాక్షసేన్ద్ర నివేశనమ్ |
వరాభరణసంహాద్రైః సముద్రస్స్వననిస్స్వనమ్ || ౧౦ ||
తద్రాజగుణసంపన్నం ముఖ్యైశ్చాగరుచందనైః |
మహాజనైః సమాకీర్ణం సింహైరివ మహద్వనమ్ || ౧౧ ||
భేరీమృదఙ్గాభిరుతం శఙ్ఖఘోషనినాదితమ్ |
నిత్యార్చితం పర్వహుతం పూజితం రాక్షసైస్సదా || ౧౨ ||
సముద్రమివ గమ్భీరం సముద్రస్వననిస్స్వనమ్ |
మహాత్మనోమహద్వేశ్మ మహారత్న పరిఛ్ఛదమ్ || ౧౩ ||
మహారత్న సమాకీర్ణం దదర్శ స మహాకపిః |
విరాజమానం వపుషాగజాశ్వరథసంకులమ్ || ౧౪ ||
లంకాభరణమిత్యేవ సోఽమన్యత మహాకపిః |
చచార హనుమాంస్తత్ర రావణస్య సమీపతః || ౧౫ ||
గృహాద్గృహం రాక్షసానాం ఉద్యానాని చ వానరః |
వీక్షమాణో హ్యసంత్రస్తః ప్రాసాదాంశ్చ చచార సః || ౧౬ ||
అవప్లుత్య మహావేగః ప్రహస్తస్య నివేశనమ్ |
తతోఽన్యత్ పుప్లువే వేశ్మ మహాపార్శ్వస్య వీర్యవాన్ || ౧౭ ||
అథ మేఘ ప్రతీకాశం కుంభకర్ణనివేశనమ్ |
విభీషణస్య చ తథాపుప్లువే స మహాకపిః || ౧౮ ||
మహోదరస్య చ గృహం విరూపాక్షస్య చైవ హి |
విద్యుజ్జిహ్వస్య భవనం విద్యున్మాలేస్తధైవచ || ౧౯ ||
వజ్రదంష్ట్రస్య చ తథా పుప్లువే స మహాకపిః |
శుకస్య చ మహాతేజాః సారణస్య చ ధీమతః || ౨౦ ||
తథా చేంద్రజితోవేశ్మ జగామ హరియూధపః |
జంబుమాలే స్సుమాలేశ్చ జగామ హరిసత్తమః || ౨౧ ||
రశ్మి కేతోశ్చ భవనం సూర్య శత్రోస్తథైవచ |
వజ్రకాయస్య చ తథా పుప్లువే స మహాకపిః || ౨౨ ||
ధూమ్రాక్షస్య చ సంపాతేః భవనం మారుతాత్మజః |
విద్యుద్రూపస్య భీమస్య ఘనస్య విఘనస్య చ || ౨౩ ||
శుకనాసస్య వక్రస్య శఠస్య వికటస్య చ |
బ్రహ్మకర్ణస్య దంష్ట్రస్య రోమశస్య చ రక్షసః || ౨౪ ||
యుద్ధోన్మత్తస్య మత్తస్య ధ్వజగ్రీవస్య నాదినః |
విద్యుజ్జిహ్వేన్ద్రజిహ్వానాం తథా హస్తిముఖస్య చ || ౨౫ ||
కరాళస్య పిశాచస్య శోణితాక్షస్య చైవ హి |
క్రమమాణం క్రమేణైవ హనుమామ్మారుతాత్మజః || ౨౬ ||
తేషు తేషు మహార్హేషు భవనేషు మహాయశాః |
తేషాం వృద్ధిమతాం వృద్ధిం దదర్శ స మహాకపిః || ౨౭ ||
సర్వేషాం సమతిక్రమ్య భవనాని సమంతతః |
అససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేన్ద్రనివేశనమ్ || ౨౮ ||
రావణస్యోపశాయిన్యో దదర్శ హరిసత్తమః |
విచరన్ హరిశార్దూలో రాక్షసీర్వికృతేక్షణః || ౨౯ ||
శూలముద్గరహస్తాశ్చ శక్తితోమరధారిణీః |
దదర్శ వివిధాన్ గుల్మాన్ తస్య రక్షఃపతేర్గృహే || ౩౦ ||
రాక్షాసాంశ్చ మహాకాయాన్ నానా ప్రహరణోద్యతాన్ |
రక్తాన్ శ్వేతాన్ సితాంశ్ఛైవ హరీంశ్చాపి మహాజవాన్ || ౩౧ ||
కులీనాన్ రూపసంపన్నాన్ గజాన్పరగజారుజాన్ |
నిష్టితాన్ గజశిక్షయాం ఐరావతసమాన్యుధి || ౩౨ ||
నిహంతౄన్పరశైన్యానాం గృహే తస్మిన్ దదర్శ సః |
క్షరతశ్చ యథామేఘాన్ స్రవతశ్చ యథా గిరీన్ || ౩౩ ||
మేఘస్తనిత నిర్ఘోషాన్ దుర్ధర్షాన్ సమరే పరైః |
సహస్రం వాహినీస్తత్ర జాంబూనదపరిష్కృతాః || ౩౪ ||
హేమజాలపరిచ్చన్నాః తరుణాదిత్యసన్నిభాః |
దదర్శ రాక్షసేన్ద్రస్య రావణస్య నివేశనే || ౩౫ ||
శిబికా వివిధాకారాః స కపిర్మారుతాత్మజః |
లతాగృహాణి చిత్రాణి చిత్రశాలాగృహాణిచ || ౩౬ ||
క్రీడాగృహాణి చాన్యాని దారుపర్వతకానపి |
కామస్య గృహకం రమ్యం దివాగృహకమేవచ || ౩౭ ||
దదర్శ రాక్షసేన్ద్రస్య రావణస్య నివేశనే |
సమన్దరగ్రిప్రఖ్యం మయూరస్థానసంకులమ్ || ౩౮ ||
ధ్వజయష్టిభి రాకీర్ణం దదర్శ భవనోత్తమమ్ |
అనేకరత్నసంకీర్ణం నిధిజాలం సమంతతః || ౩౯ ||
ధీరనిష్టితకర్మాంతం గృహం భూతపతేరివ |
అర్చిర్భిశ్చాపి రత్నానాం తేజసా రావణస్య చ || ౪౦ ||
విరరాజాథ తద్వేశ్మ రశ్మిమానివ రశ్మిభిః |
జాంబూనదమయాన్యేన శయనాన్ ఆసనానిచ || ౪౧ ||
భాజనాని చ ముఖ్యాని దదర్శ హరియూథపః |
మధ్వాసవకృతక్లేదం మణిభాజనసంకులమ్ || ౪౨ ||
మనోరమ మసంబాధం కుబేరభవనం యథా |
నూపురాణాం చ ఘోషేణ కాఞ్చీనాం నినదేన చ || ౪౩ ||
మృదఙ్గతలఘోషైశ్చ ఘోషవద్భిర్వినాదితమ్ |
ప్రాసాదసంఘాతయుతం స్త్రీరత్నశతసంకులమ్ |
సుపూఢ్యకక్ష్యం హనుమాన్ ప్రవివేశ మహాగృహమ్ || ౪౪ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే షష్ఠ స్సర్గః ||