శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
షడ్వింశ సర్గము
మునేర్వచనమక్లీబం శ్రుత్వా నరవరాత్మజ:
రాఘవ: ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా ప్రత్యువాచ దృఢవ్రత: 1
పితుర్వచననిర్దేశాత్పితుర్వచనగౌరవాత్
వచనం కౌశికస్యేతి కర్తవ్యమవిశఙ్కయా 2
అనుశిష్టోస్మ్యయోధ్యాయాం గురుమధ్యే మహాత్మనా
పిత్రా దశరథేనాహం నావజ్ఞేయం హి తద్వచ: 3
సోహం పితుర్వచశ్శ్రుత్వా శాసనాద్బ్రహ్మవాదిన:
కరిష్యామి న సన్దేహస్తాటకావధముత్తమమ్ 4
గోబ్రాహ్మణహితార్థాయ దేశస్యాస్య సుఖాయ చ
తవ చైవాప్రమేయస్య వచనం కర్తుముద్యత: 5
ఏవముక్త్వా ధనుర్మధ్యే బధ్వా ముష్టిమరిన్దమ:
జ్యాశబ్దమకరోత్తీవ్రం దిశశ్శబ్దేన నాదయన్ 6
తేన శబ్దేన విత్రస్తాస్తాటకావనవాసిన:
తాటకా చ సుసంక్రుద్ధా తేన శబ్దేన మోహితా 7
తం శబ్దమభినిధ్యాయ రాక్షసీ క్రోధమూర్ఛితా
శ్రుత్వా చాభ్యద్రవద్వేగాద్యతశ్శబ్దో వినిస్సృత: 8
తాం దృష్ట్వా రాఘవ: క్రుద్ధాం వికృతాం వికృతాననామ్
ప్రమాణేనాతివృద్ధాం చ లక్ష్మణం సోభ్యభాషత 9
పశ్య లక్ష్మణ యక్షిణ్యా భైరవం దారుణం వపు:
భిద్యేరన్ దర్శనాదస్యా భీరూణాం హృదయాని చ 10
ఏనాం పశ్య దురాధర్షాం మాయాబలసమన్వితామ్
వినివృత్తాం కరోమ్యద్య హృతకర్ణాగ్రనాసికామ్ 11
న హ్యేనాముత్సహే హన్తుం స్త్రీస్వభావేన రక్షితామ్
వీర్యం చాస్యాం గతిం చాపి హనిష్యామీతి మే మతి: 12
ఏవం బ్రువాణే రామే తు తాటకా క్రోధమూర్ఛితా
ఉద్యమ్య బాహూ గర్జన్తీ రామమేవాభ్యధావత 13
విశ్వామిత్రస్తు బ్రహ్మర్షిర్హుఙ్కారేణాభిభర్త్స్యతామ్
స్వస్తి రాఘవయోరస్తు జయం చైవాభ్యభాషత 14
ఉద్ధూన్వానా రజో ఘోరం తాటకా రాఘవావుభౌ
రజోమోహేన మహతా ముహూర్తం సా వ్యమోహయత్ 15
తతో మాయాం సమాస్థాయ శిలావర్షేణ రాఘవౌ
అవాకిరత్సుమహతా తతశ్చుక్రోధ రాఘవ: 16
శిలావర్షం మహత్తస్యాశ్శరవర్షేణ రాఘవ:
ప్రతిహత్యోపధావన్త్యా: కరౌ చిచ్ఛేద పత్రిభి: 17
తతశ్ఛిన్నభుజాం శ్రాన్తామభ్యాశే పరిగర్జతీమ్
సౌమిత్రిరకరోత్క్రోధాద్ధృతకర్ణాగ్రనాసికామ్ 18
కామరూపధరా సద్య: కృత్వా రూపాణ్యనేకశ:
అన్తర్ధానం గతా యక్షీ మోహయన్తీవ మాయయా 19
అశ్మవర్షం విముఞ్చన్తీ భైరవం విచచార హ
తతస్తావశ్మవర్షేణ కీర్యమాణౌ సమన్తత: 20
దృష్ట్వా గాధిసుతశ్శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్
అలం తే ఘృణయా రామ పాపైషా దుష్టచారిణీ 21
యజ్ఞవిఘ్నకరీ యక్షీ పురావర్ధతి మాయయా
వధ్యతాం తావదేవైషా పురా సన్ధ్యా ప్రవర్తతే 22
రక్షాంసి సన్ధ్యాకాలేషు దుర్ధర్షాణి భవన్తి వై
ఇత్యుక్తస్తు తదా యక్షీ అశ్మవృష్ట్యాభివర్షతీమ్ 23
దర్శయన్ శబ్దవేధిత్వం తాం రురోధ స సాయకై:
సా రుద్ధా శరజాలేన మాయాబలసమన్వితా 24
అభిదుద్రావ కాకుత్స్థం లక్ష్మణం చ వినేదుషీ
తామాపతన్తీం వేగేన విక్రాన్తామశనీమివ 25
శరేణోరసి వివ్యాథ సా పపాత మమార చ
తాం హతాం భీమసఙ్కాశాం దృష్ట్వా సురపతిస్తదా 26
సాధు సాధ్వితి కాకుత్స్థం సురాశ్చ సమపూజయన్
ఉవాచ పరమప్రీత స్సహస్రాక్ష: పురన్దర: 27
సురాశ్చ సర్వే సంహృష్టా విశ్వామిత్రమథాబ్రువన్
మునే కౌశిక భద్రం తే సేన్ద్రాస్సర్వే మరుద్గణా: 28
తోషితా: కర్మణానేన స్నేహం దర్శయ రాఘవే
ప్రజాపతేర్భృశాశ్వస్య పుత్రాన్ సత్యపరాక్రమాన్ 29
తపోబలభృతో బ్రహ్మన్ రాఘవాయ నివేదయ
పాత్రభూతశ్చ తే బ్రహ్మంస్తవానుగమనే ధృత: 30
కర్తవ్యం చ మహత్కర్మ సురాణాం రాజసూనునా
ఏవముక్త్వా సురాస్సర్వే హృష్టా జగ్ముర్యథాగతమ్ 31
విశ్వామిత్రం పురస్కృత్య తతస్సన్ధ్యా ప్రవర్తతే
తతో మునివర: ప్రీతస్తాటకావధతోషిత: 32
మూర్ధ్ని రామముపాఘ్రాయ ఇదం వచనమబ్రవీత్
ఇహాద్య రజనీం రామ వసేమ శుభదర్శన 33
శ్వ: ప్రభాతే గమిష్యామస్తదాశ్రమపదం మమ
విశ్వామిత్రవచ: శ్రుత్వా హృష్టో దశరథాత్మజ: 34
ఉవాస రజనీం తత్ర తాటకాయా వనే సుఖమ్
ముక్తశాపం వనం తచ్చ తస్మిన్నేవ తదాహని 35
రమణీయం విబభ్రాజ యథా చైత్రరథం వనమ్
నిహత్య తాం యక్షసుతాం స రామ: ప్రశస్యమానస్సురసిద్ధసఙ్ఘై:. ఉవాస తస్మిన్మునినా సహైవ ప్రభాతవేలాం ప్రతిబోధ్యమాన: 36
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే షడ్వింశస్సర్గ: