కర్మసన్న్యాసయోగః
అర్జున ఉవాచ |
సంన్యాసం కర్మణాం కృష్ణ పునర్యోగం చ శంససి |
యచ్ఛ్రేయ ఏతయోరేకం తన్మే బ్రూహి సునిశ్చితమ్ ॥ ౧ ॥
శ్రీభగవానువాచ |
సంన్యాసః కర్మయోగశ్చ నిఃశ్రేయసకరావుభౌ |
తయోస్తు కర్మసంన్యాసాత్కర్మయోగో విశిష్యతే ॥ ౨ ॥
జ్ఞేయః స నిత్యసంన్యాసీ యో న ద్వేష్టి న కాంక్షతి |
నిర్ద్వంద్వో హి మహాబాహో సుఖం బంధాత్ప్రముచ్యతే ॥ ౩ ॥
సాంఖ్యయోగౌ పృథగ్బాలాః ప్రవదంతి న పండితాః |
ఏకమప్యాస్థితః సమ్యగుభయోర్విందతే ఫలమ్ ॥ ౪ ॥
యత్సాంఖ్యైః ప్రాప్యతే స్థానం తద్యోగైరపి గమ్యతే |
ఏకం సాంఖ్యం చ యోగం చ యః పశ్యతి స పశ్యతి ॥ ౫ ॥
సంన్యాసస్తు మహాబాహో దుఃఖమాప్తుమయోగతః |
యోగయుక్తో మునిర్బ్రహ్మ నచిరేణాధిగచ్ఛతి ॥ ౬ ॥
యోగయుక్తో విశుద్ధాత్మా విజితాత్మా జితేంద్రియః |
సర్వభూతాత్మభూతాత్మా కుర్వన్నపి న లిప్యతే ॥ ౭ ॥
నైవ కించిత్కరోమీతి యుక్తో మన్యేత తత్త్వవిత్ |
పశ్యఞ్శృణ్వన్స్పృశంజిఘ్రన్నశ్నన్గచ్ఛన్స్వపఞ్శ్వసన్ ॥ ౮ ॥
ప్రలపన్విసృజన్గృహ్ణన్నున్మిషన్నిమిషన్నపి |
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేషు వర్తంత ఇతి ధారయన్ ॥ ౯ ॥
బ్రహ్మణ్యాధాయ కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా కరోతి యః |
లిప్యతే న స పాపేన పద్మపత్రమివాంభసా ॥ ౧౦ ॥
కాయేన మనసా బుద్ధ్యా కేవలైరింద్రియైరపి |
యోగినః కర్మ కుర్వంతి సంగం త్యక్త్వాత్మశుద్ధయే ॥ ౧౧ ॥
యుక్తః కర్మఫలం త్యక్త్వా శాంతిమాప్నోతి నైష్ఠికీమ్ |
అయుక్తః కామకారేణ ఫలే సక్తో నిబధ్యతే ॥ ౧౨ ॥
సర్వకర్మాణి మనసా సంన్యస్యాస్తే సుఖం వశీ |
నవద్వారే పురే దేహీ నైవ కుర్వన్న కారయన్ ॥ ౧౩ ॥
న కర్తృత్వం న కర్మాణి లోకస్య సృజతి ప్రభుః |
న కర్మఫలసంయోగం స్వభావస్తు ప్రవర్తతే ॥ ౧౪ ॥
నాదత్తే కస్యచిత్పాపం న చైవ సుకృతం విభుః |
అజ్ఞానేనావృతం జ్ఞానం తేన ముహ్యంతి జంతవః ॥ ౧౫ ॥
జ్ఞానేన తు తదజ్ఞానం యేషాం నాశితమాత్మనః |
తేషామాదిత్యవజ్జ్ఞానం ప్రకాశయతి తత్పరమ్ ॥ ౧౬ ॥
తద్బుద్ధయస్తదాత్మానస్తన్నిష్ఠాస్తత్పరాయణాః |
గచ్ఛంత్యపునరావృత్తిం జ్ఞాననిర్ధూతకల్మషాః ॥ ౧౭ ॥
విద్యావినయసంపన్నే బ్రాహ్మణే గవి హస్తిని |
శుని చైవ శ్వపాకే చ పండితాః సమదర్శినః ॥ ౧౮ ॥
ఇహైవ తైర్జితః సర్గో యేషాం సామ్యే స్థితం మనః |
నిర్దోషం హి సమం బ్రహ్మ తస్మాద్బ్రహ్మణి తే స్థితాః ॥ ౧౯ ॥
న ప్రహృష్యేత్ప్రియం ప్రాప్య నోద్విజేత్ప్రాప్య చాప్రియమ్ |
స్థిరబుద్ధిరసంమూఢో బ్రహ్మవిద్బ్రహ్మణి స్థితః ॥ ౨౦ ॥
బాహ్యస్పర్శేష్వసక్తాత్మా విందత్యాత్మని యత్సుఖమ్ |
స బ్రహ్మయోగయుక్తాత్మా సుఖమక్షయమశ్నుతే ॥ ౨౧ ॥
యే హి సంస్పర్శజా భోగా దుఃఖయోనయ ఏవ తే |
ఆద్యంతవంతః కౌంతేయ న తేషు రమతే బుధః ॥ ౨౨ ॥
శక్నోతీహైవ యః సోఢుం ప్రాక్శరీరవిమోక్షణాత్ |
కామక్రోధోద్భవం వేగం స యుక్తః స సుఖీ నరః ॥ ౨౩ ॥
యోఽంతఃసుఖోఽంతరారామస్తథాంతర్జ్యోతిరేవ యః |
స యోగీ బ్రహ్మనిర్వాణం బ్రహ్మభూతోఽధిగచ్ఛతి ॥ ౨౪ ॥
లభంతే బ్రహ్మనిర్వాణమృషయః క్షీణకల్మషాః |
ఛిన్నద్వైధా యతాత్మానః సర్వభూతహితే రతాః ॥ ౨౫ ॥
కామక్రోధవియుక్తానాం యతీనాం యతచేతసామ్ |
అభితో బ్రహ్మనిర్వాణం వర్తతే విదితాత్మనామ్ ॥ ౨౬ ॥
స్పర్శాన్కృత్వా బహిర్బాహ్యాంశ్చక్షుశ్చైవాంతరే భ్రువోః |
ప్రాణాపానౌ సమౌ కృత్వా నాసాభ్యంతరచారిణౌ ॥ ౨౭ ॥
యతేంద్రియమనోబుద్ధిర్మునిర్మోక్షపరాయణః |
విగతేచ్ఛాభయక్రోధో యః సదా ముక్త ఏవ సః ॥ ౨౮ ॥
భోక్తారం యజ్ఞతపసాం సర్వలోకమహేశ్వరమ్ |
సుహృదం సర్వభూతానాం జ్ఞాత్వా మాం శాంతిమృచ్ఛతి ॥ ౨౯ ॥
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే కర్మసంన్యాసయోగో నామ పంచమోఽధ్యాయః ॥
Karma Sanyasa Yogam
arjuna uvāca |
saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryōgaṃ ca śaṃsasi |
yacchrēya ētayōrēkaṃ tanmē brūhi suniścitam || 1 ||
śrībhagavānuvāca |
saṃnyāsaḥ karmayōgaśca niḥśrēyasakarāvubhau |
tayōstu karmasaṃnyāsātkarmayōgō viśiṣyatē || 2 ||
jñēyaḥ sa nityasaṃnyāsī yō na dvēṣṭi na kāṅkṣati |
nirdvandvō hi mahābāhō sukhaṃ bandhātpramucyatē || 3 ||
sāṅkhyayōgau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ |
ēkamapyāsthitaḥ samyugubhayōrvindatē phalam || 4 ||
yatsāṅkhyaiḥ prāpyatē sthānaṃ tadyōgairapi gamyatē |
ēkaṃ sāṅkhyaṃ ca yōgaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati || 5 ||
saṃnyāsastu mahābāhō duḥkhamāptumayōgataḥ |
yōgayuktō munirbrahma nacirēṇādhigacchati || 6 ||
yōgayuktō viśuddhātmā vijitātmā jitēndriyaḥ |
sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyatē || 7 ||
naiva kiñcitkarōmīti yuktō manyēta tattvavit |
paśyañśṛṇvanspṛśañjighrannaśnaṅgacchan svapañśvasan || 8 ||
pralapanvisṛjaṅgṛhṇannunmiṣannimiṣannapi |
indriyāṇīndriyārthēṣu vartanta iti dhārayan || 9 ||
brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karōti yaḥ |
lipyatē na sa pāpēna padmapatramivāmbhasā || 10 ||
kāyēna manasā buddhyā kēvalairindriyairapi |
yōginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhayē || 11 ||
yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnōti naiṣṭhikīm |
ayuktaḥ kāmakārēṇa phalē saktō nibadhyatē || 12 ||
sarvakarmāṇi manasā saṃnyasyāstē sukhaṃ vaśī |
navadvārē purē dēhī naiva kurvanna kārayan || 13 ||
na kartṛtvaṃ na karmāṇi lōkasya sṛjati prabhuḥ |
na karmaphalasaṃyōgaṃ svabhāvastu pravartatē || 14 ||
nādattē kasyacitpāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ |
ajñānēnāvṛtaṃ jñānaṃ tēna muhyanti jantavaḥ || 15 ||
jñānēna tu tadajñānaṃ yēṣāṃ nāśitamātmanaḥ |
tēṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati tatparam || 16 ||
tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ |
gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ || 17 ||
vidyāvinayasaṃpannē brāhmaṇē gavi hastini |
śuni caiva śvapākē ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ || 18 ||
ihaiva tairjitaḥ sargō yēṣāṃ sāmyē sthitaṃ manaḥ |
nirdōṣaṃ hi samaṃ brahma tasmādbrahmaṇi tē sthitāḥ || 19 ||
na prahṛṣyētpriyaṃ prāpya nōdvijēpprāpya cāpriyam |
sthirabuddhirasaṃmūḍhō brahmavidbrahmaṇi sthitaḥ || 20 ||
bāhyaspraśēṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham |
sa brahmayōgayuktātmā sukhamakṣayamaśnutē || 21 ||
yē hi saṃsparśajā bhōgā duḥkhayōnaya ēva tē |
ādyantavantaḥ kauntēya na tēṣu ramatē budhaḥ || 22 ||
śaknōtīhaiva yaḥ sōḍhuṃ prākśarīravimōkṣaṇāt |
kāmakrōdhōdbhavaṃ vēgaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ || 23 ||
yō’ntaḥsukhō’ntarārāmastathāntarjyōtirēva yaḥ |
sa yōgī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūtō’dhigacchati || 24 ||
labhantē brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ |
chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahitē ratāḥ || 25 ||
kāmakrōdhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacētasām |
abhithō brahmanirvāṇaṃ vartatē viditātmanām || 26 ||
sparśānkṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntarē bhruvōḥ |
prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau || 27 ||
yatēndriyamanōbuddhirmunirmōkṣaparāyaṇaḥ |
vigatēcchābhayakrōdhō yaḥ sadā mukta ēva saḥ || 28 ||
bhōktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalōkamahēśvaram |
suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati || 29 ||
ōṃ tatsaditi śrīmad-bhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yōgaśāstrē śrīkṛṣṇārjunasaṃvādē karmasaṃnyāsayōgō nāma pañcamō’dhyāyaḥ ||