Karma Sanyasa Yogam
arjuna uvāca |
saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryōgaṃ ca śaṃsasi |
yacchrēya ētayōrēkaṃ tanmē brūhi suniścitam || 1 ||
śrībhagavānuvāca |
saṃnyāsaḥ karmayōgaśca niḥśrēyasakarāvubhau |
tayōstu karmasaṃnyāsātkarmayōgō viśiṣyatē || 2 ||
jñēyaḥ sa nityasaṃnyāsī yō na dvēṣṭi na kāṅkṣati |
nirdvandvō hi mahābāhō sukhaṃ bandhātpramucyatē || 3 ||
sāṅkhyayōgau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ |
ēkamapyāsthitaḥ samyugubhayōrvindatē phalam || 4 ||
yatsāṅkhyaiḥ prāpyatē sthānaṃ tadyōgairapi gamyatē |
ēkaṃ sāṅkhyaṃ ca yōgaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati || 5 ||
saṃnyāsastu mahābāhō duḥkhamāptumayōgataḥ |
yōgayuktō munirbrahma nacirēṇādhigacchati || 6 ||
yōgayuktō viśuddhātmā vijitātmā jitēndriyaḥ |
sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyatē || 7 ||
naiva kiñcitkarōmīti yuktō manyēta tattvavit |
paśyañśṛṇvanspṛśañjighrannaśnaṅgacchan svapañśvasan || 8 ||
pralapanvisṛjaṅgṛhṇannunmiṣannimiṣannapi |
indriyāṇīndriyārthēṣu vartanta iti dhārayan || 9 ||
brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karōti yaḥ |
lipyatē na sa pāpēna padmapatramivāmbhasā || 10 ||
kāyēna manasā buddhyā kēvalairindriyairapi |
yōginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhayē || 11 ||
yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnōti naiṣṭhikīm |
ayuktaḥ kāmakārēṇa phalē saktō nibadhyatē || 12 ||
sarvakarmāṇi manasā saṃnyasyāstē sukhaṃ vaśī |
navadvārē purē dēhī naiva kurvanna kārayan || 13 ||
na kartṛtvaṃ na karmāṇi lōkasya sṛjati prabhuḥ |
na karmaphalasaṃyōgaṃ svabhāvastu pravartatē || 14 ||
nādattē kasyacitpāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ |
ajñānēnāvṛtaṃ jñānaṃ tēna muhyanti jantavaḥ || 15 ||
jñānēna tu tadajñānaṃ yēṣāṃ nāśitamātmanaḥ |
tēṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati tatparam || 16 ||
tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ |
gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ || 17 ||
vidyāvinayasaṃpannē brāhmaṇē gavi hastini |
śuni caiva śvapākē ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ || 18 ||
ihaiva tairjitaḥ sargō yēṣāṃ sāmyē sthitaṃ manaḥ |
nirdōṣaṃ hi samaṃ brahma tasmādbrahmaṇi tē sthitāḥ || 19 ||
na prahṛṣyētpriyaṃ prāpya nōdvijēpprāpya cāpriyam |
sthirabuddhirasaṃmūḍhō brahmavidbrahmaṇi sthitaḥ || 20 ||
bāhyaspraśēṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham |
sa brahmayōgayuktātmā sukhamakṣayamaśnutē || 21 ||
yē hi saṃsparśajā bhōgā duḥkhayōnaya ēva tē |
ādyantavantaḥ kauntēya na tēṣu ramatē budhaḥ || 22 ||
śaknōtīhaiva yaḥ sōḍhuṃ prākśarīravimōkṣaṇāt |
kāmakrōdhōdbhavaṃ vēgaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ || 23 ||
yō’ntaḥsukhō’ntarārāmastathāntarjyōtirēva yaḥ |
sa yōgī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūtō’dhigacchati || 24 ||
labhantē brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ |
chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahitē ratāḥ || 25 ||
kāmakrōdhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacētasām |
abhithō brahmanirvāṇaṃ vartatē viditātmanām || 26 ||
sparśānkṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntarē bhruvōḥ |
prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau || 27 ||
yatēndriyamanōbuddhirmunirmōkṣaparāyaṇaḥ |
vigatēcchābhayakrōdhō yaḥ sadā mukta ēva saḥ || 28 ||
bhōktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalōkamahēśvaram |
suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati || 29 ||
ōṃ tatsaditi śrīmad-bhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yōgaśāstrē śrīkṛṣṇārjunasaṃvādē karmasaṃnyāsayōgō nāma pañcamō’dhyāyaḥ ||