శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
చత్వారింశ సర్గము
దేవతానాం వచశ్శ్రుత్వా భగవాన్వై పితామహ:
ప్రత్యువాచ సుసన్త్రస్తాన్కృతాన్తబలమోహితాన్ 1
యస్యేయం వసుధా కృత్స్నా వాసుదేవస్య ధీమత:
కాపిలం రూపమాస్థాయ ధారయత్యనిశం ధరామ్ 2
తస్య కోపాగ్నినా దగ్ధా భవిష్యన్తి నృపాత్మజా:
పృథివ్యాశ్చాపి నిర్భేదోదృష్ట ఏవ సనాతన: 3
సగరస్య చ పుత్రాణాం వినాశోదీర్ఘజీవినామ్
పితామహవచశ్శ్రుత్వా త్రయస్త్రింశదరిన్దమ 4
దేవా: పరమసంహృష్టా: పునర్జగ్ముర్యథాగతమ్
సగరస్య చ పుత్రాణాం ప్రాదురాసీన్మహాత్మనామ్ 5
పృథివ్యాం భిద్యమానాయాం నిర్ఘాతసమనిస్వన: తతో భిత్వా మహీం సర్వే కృత్వా చాభిప్రదక్షిణమ్ 6
సహితా స్సగరాస్సర్వే పితరం వాక్యమబ్రువన్
పరిక్రాన్తా మహీ సర్వా సత్త్వవన్తశ్చ సూదితా: 7
దేవదానవరక్షాంసి పిశాచోరగకిన్నరా:
న చ పశ్యామహేశ్వం తమశ్వహర్తారమేవ చ 8
కిం కరిష్యామ భద్రం తే బుద్ధిరత్ర విచార్యతామ్
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా పుత్రాణాం రాజసత్తమ: 9
సమన్యురబ్రవీద్వాక్యం సగరో రఘునన్దన
భూయ: ఖనత భద్రం వో నిర్భిద్య వసుధాతలమ్ 10
అశ్వహర్తారమాసాద్య కృతార్థాశ్చ నివర్తథ
పితుర్వచనమాసాద్య సగరస్య మహాత్మన: 11
షష్టి: పుత్రసహస్రాణి రసాతలమభిద్రవన్
ఖన్యమానే తతస్తస్మిన్ దదృశు: పర్వతోపమమ్ 12
దిశాగజం విరూపాక్షం ధారయన్తం మహీతలమ్
సపర్వతవనాం కృత్స్నాం పృథివీం రఘునన్దన 13
శిరసా ధారయామాస విరూపాక్షో మహాగజ: యదా పర్వణి కాకుత్స్థ విశ్రమార్థం మహాగజ: 14
ఖేదాచ్చాలయతే శీర్షం భూమికమ్పస్తదాభవేత్
తం తే ప్రదక్షిణం కృత్వా దిశాపాలం మహాగజమ్ 15
మానయన్తో హి తే రామ జగ్ముర్భిత్త్వా రసాతలమ్
తత: పూర్వాం దిశం భిత్త్వా దక్షిణాం బిభిదు: పున: 16
దక్షిణస్యామపి దిశి దదృశుస్తే మహాగజమ్
మహాపద్మం మహాత్మానం సుమహత్పర్వతోపమమ్ 17
శిరసా ధారయన్తం తే విస్మయం జగ్మురుత్తమమ్
తత: ప్రదక్షిణం కృత్వా సగరస్య మహాత్మన: 18
షష్టి: పుత్రసహస్రాణి పశ్చిమాం బిభిదుర్దిశమ్
పశ్చిమాయామపి దిశి మహాన్తమచలోపమమ్ 19
దిశాగజం సౌమనసం దదృశుస్తే మహాబలా: తం తే ప్రదక్షిణం కృత్వా పృష్ట్వా చాపి నిరామయమ్
ఖనన్త స్సముపక్రాన్తా దిశం హైమవతీం తత: 20
ఉత్తరస్యాం రఘుశ్రేష్ఠ దదృశుర్హిమపాణ్డురమ్
భద్రం భద్రేణ వపుషా ధారయన్తం మహీమిమామ్
సమాాలభ్య తత స్సర్వే కృత్వా చైనం ప్రదక్షిణమ్ 21
షష్టి: పుత్రసహస్రాణి బిభిదుర్వసుధాతలమ్
తత: ప్రాగుత్తరాం గత్వా సాగరా: ప్రథితాం దిశమ్ 22
రోషాదభ్యఖనన్ సర్వే పృథివీం సగరాత్మజా:
తే తు సర్వే మహాత్మానో భీమవేగా మహాబలా: 23
దదృశు: కపిలం తత్ర వాసుదేవం సనాతనమ్
హయం చ తస్య దేవస్య చరన్తమవిదూరత: 24
ప్రహర్షమతులం ప్రాప్తాస్సర్వే తే రఘునన్దన
తే తం హయవరం జ్ఞాత్వా క్రోధపర్యాకులేక్షణా: 25
ఖనిత్రలాఙ్గలధరా నానావృక్షశిలాధరా: అభ్యధావన్త సఙ్క్రుద్ధాస్తిష్ఠ తిష్ఠేతి చాబ్రువన్ 26
అస్మాకం త్వం హి తురగం యజ్ఞీయం హృతవానసి
దుర్మేధస్త్వం హి సమ్ప్రాప్తాన్ విద్ధి నస్సగరాత్మజాన్ 27
శ్రుత్వా తు వచనం తేషాం కపిలో రఘునన్దన
రోషేణ మహతావిష్టో హుఙ్కారమకరోత్తదా 28
తతస్తేనాప్రమేయేన కపిలేన మహాత్మనా
భస్మరాశీకృతాస్సర్వే కాకుత్స్థ సగరాత్మజా: 29
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే చత్వారింశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Catvāriṃśa Sargaḥ
dēvatānāṃ vacaś-śrutvā bhagavānvai pitāmahaḥ
pratyuvāca susantrastān-kṛtāntabalamōhitān 1
yasyēyaṃ vasudhā kṛtsnā vāsudēvasya dhīmataḥ
kāpilaṃ rūpamāstthāya dhārayat-yaniśaṃ dharām 2
tasya kōpāgninā dagdhā bhaviṣyanti nr̥pātmajāḥ
pr̥thivyāś-cāpi nirbhēdō dṛṣṭa ēva sanātanaḥ 3
sagarasya ca putrāṇāṃ vināśō dīrghajīvinām
pitāmahavacaś-śrutvā trayastriṃśad-arindama 4
dēvāḥ paramasaṃhr̥ṣṭāḥ punar-jagmur-yathāgatam
sagarasya ca putrāṇāṃ prādurāsīn-mahātmanām 5
pr̥thivyāṃ bhidyamānāyāṃ nirghātasamanisvanaḥ
tatō bhitvā mahīṃ sarvē kr̥tvā cābhipradakṣiṇam 6
sahitā ssagarā-ssarvē pitaraṃ vākyam-abruvan
parikrāntā mahī sarvā sattvavantaś-ca sūditāḥ 7
dēvadānavarakṣāṃsi piśācōragakinnarāḥ
na ca paśyāmahē'śvaṃ tam-aśvahartāram-ēva ca 8
kiṃ kariṣyāma bhadraṃ tē buddhir-atra vicāryatām
tēṣāṃ tadvachanaṃ śrutvā putrāṇāṃ rājasattamaḥ 9
samanyur-abravīd-vākyaṃ sagarō raghunandana
bhūyaḥ khanata bhadraṃ vō nirbhitya vasudhātalam 10
aśvahartāram-āsādya kr̥tārt-hāś-ca nivartatha
piturvachanam-āsādya sagarasya mahātmanaḥ 11
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi rasātalam-abhidravan
khanyamānē tatastasm in dadr̥śuḥ parvatōpamam 12
diśāgajaṃ virūpākṣaṃ dhārayantaṃ mahītalam
saparvatavanāṃ kṛtsnāṃ pṛthivīṃ raghunandana 13
śirasā dhārayāmāsa virūpākṣō mahāgajaḥ
yadā parvaṇi kākutstha viśramārtthaṃ mahāgajaḥ 14
khēdācchālayatē śīrṣaṃ bhūmikampas-tadābhavēt
taṃ tē pradakṣiṇaṃ kr̥tvā diśāpālaṃ mahāgajam 15
mānayantō hi tē rāma jagmur-bhittvā rasātalam
tataḥ pūrvāṃ diśāṃ bhittvā dakṣiṇāṃ bibhiduḥ punaḥ 16
dakṣiṇāyām-api diśi dadr̥śustē mahāgajam
mahāpadmaṃ mahātmānaṃ sumahat-parvatōpamam 17
śirasā dhārayantaṃ tē vismayaṃ jagmur-uttamam
tataḥ pradakṣiṇaṃ kr̥tvā sagarasya mahātmanaḥ 18
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi paśchimāṃ bibhidur-diśam
paśchimāyām-api diśi mahāntam-acalōpamam 19
diśāgajaṃ sāumanasaṃ dadr̥śustē mahābalāḥ
taṃ tē pradakṣiṇaṃ kr̥tvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam
khananta ssamupākrāntā diśaṃ haimavatīṃ tataḥ 20
uttarasyāṃ raghuśrēṣṭha dadr̥śur-himapāṇḍuram
bhadraṃ bhadrēṇa vapuṣā dhārayantaṃ mahīm-imām
samālabhya tata ssarvē kr̥tvā cāinaṃ pradakṣiṇam 21
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi bibhidur-vasudhātalam
tataḥ prāguttarāṃ gatvā sāgarāḥ prathitāṃ diśam 22
rōṣād-abhyakhanan sarvē pr̥thivīṃ sagarātmajāḥ
tē tu sarvē mahātmānō bhīmavēgā mahābalāḥ 23
dadr̥śuḥ kapilaṃ tatra vāsudēvaṃ sanātanam
hayaṃ ca tasya dēvasya carantam-avidūrataḥ 24
praharṣam-atulaṃ prāptā-ssarvē tē raghunandana
tē taṃ hayavaraṃ jñātvā krōdhaparyākulēkṣaṇāḥ 25
khanitralāṅgaladharā nānāvṛkṣaśilādharāḥ
abhyadhāvanta saṅkruddhā-stiṣṭha tiṣṭhēti cābruvan 26
asmākaṃ tvaṃ hi turagaṃ yajñīyaṃ hr̥tavānasi
durmēdhastvaṃ hi samprāptān viddhi nassagarātmajān 27
śrutvā tu vachanaṃ tēṣāṃ kapilō raghuna-ndana
rōṣēṇa mahatāv i ṣṭō huf̃kāram-akarōt-tadā 28
tatastēnāpramē-yēna kap i lēna mahātmanā
b-hasmarāśīkr̥tāssaṛvē kākutst-ha sagarātmajāḥ 29
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē catvāriṃśasargaḥ