శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
ఏకాశీతితమ సర్గము
తతో నాన్దీముఖీం రాత్రిం భరతం సూతమాగధాః |
తుష్టువుర్వాగ్విశేషజ్ఞాస్స్తవైర్మఙ్గలసంహితైః || ౧
సువర్ణకోణాభిహతః ప్రాణదద్యామదున్దుభిః |
దధ్ముశ్శఙ్ఖాంశ్చ శతశో నాదాంశ్చోచ్చావచస్వరాన్ || ౨
స తూర్యఘోష స్సుమహాన్దివమాపూరయన్నివ |
భరతం శోకసన్తప్తం భూయశ్శోకైరరన్ధ్రయత్ || ౩
తతః ప్రబుద్ధో భరతస్తం ఘోషం సన్నివర్త్య చ |
నాహం రాజేతి చాప్యుక్త్వా శత్రుఘ్నమిదమబ్రవీత్ || ౪
పశ్య శత్రుఘ్న! కైకేయ్యా లోకస్యాపకృతం మహత్ |
విసృజ్య మయి దుఃఖాని రాజా దశరథో గతః || ౫
తస్యైషా ధర్మరాజస్య ధర్మమూలా మహాత్మనః |
పరిభ్రమతి రాజ్య శ్రీర్నౌరివాకర్ణికా జలే || ౬
యో హి న స్సుమహాన్నాథస్సోపి ప్రవ్రాజితో వనమ్ |
అనయా ధర్మముత్సృజ్య మాత్రా మే రాఘవస్స్వయమ్ || ౭
ఇత్యేవం భరతం ప్రేక్ష్య విలపన్తం విచేతనమ్ |
కృపణం రురుదుస్సర్వాస్సస్వరం యోషిత స్తదా || ౮
తథా తస్మిన్విలపతి వసిష్ఠో రాజధర్మవిత్ |
సభామిక్ష్వాకునాథస్య ప్రవివేశ మహాయశాః || ౯
శాతకుమ్భమయీం రమ్యాం మణిరత్నసమాకులామ్ |
సుధర్మామివ ధర్మాత్మా సగణః ప్రత్యపద్యత || ౧౦
స కాఞ్చనమయం పీఠం సుఖాస్తరణసంవృతమ్ |
అధ్యాస్త సర్వవేదజ్ఞో దూతాననుశశాస చ || ౧౧
బ్రాహ్మణాన్ క్షత్రియాన్వైశ్యనమాత్యాన్గణవల్లభాన్ |
క్షిప్రమానయతావ్యగ్రాః కృత్యమాత్యయికం హి నః || ౨౨
సరాజభృత్యం శత్రుఘ్నం భరతం చ యశస్వినమ్ |
యుధాజితం సుమన్త్రం చ యే చ తత్ర హితా జనాః || ౧౩
తతో హలహలాశబ్దస్సుమహాన్సమపద్యత |
రథైరశ్వైర్గజైశ్చాపి జనానాముపగచ్ఛతామ్ || ౧౪
తతో భరతమాయాన్తం శతక్రతుమివామరాః |
ప్రత్యనన్దన్ప్రకృతయో యథా దశరథం తథా || ౧౫
హ్రద ఇవ తిమినాగసంవృతః స్తిమితజలో మణిశఙ్ఖశర్కరః |
దశరథసుతశోభితా సభా సదశరథేవ బభౌ యథా పురా || ౧౬
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే ఏకాశీతితమస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Ēkāśītitama Sargaḥ
tatō nāndīmukhīṃ rātriṃ bharataṃ sūtamāgadhāḥ |
tuṣṭuvur-vāgviśēṣajñās-stavāir-maṅgalasaṃhitāiḥ || 1
suvarṇakōṇābhihataḥ prāṇadadyāmadundubhiḥ |
dad hmuś-śaṅkhāṃśca śataśō nādāṃścōccāvacasvarān || 2
sa tūryaghōṣa ssumahān-divam-āpūrayanniva |
bharataṃ śōkasantaptaṃ bhūyaś-śōkāirarandhrayat || 3
tataḥ prabuddhō bharatas-taṃ ghōṣaṃ sannivartya ca |
nāhaṃ rājēti cāpyuktvā śatrughnam-idam-abravīt || 4
paśya śatrughna! kaikēyyā lōkasyāpakṛtaṃ mahat |
visṛjya mayi duḥkhāni rājā daśarathō gataḥ || 5
tasyaiva dharamarājasya dharamamūlā mahātmanaḥ |
paribhramati rājya śrīrnāu-rivākarṇikā jalē || 6
yō hi na ssumahān-nāthassō'pi pravrājitō vanam |
anayā dharmam-utsṛjya mātrā mē rāghavas-svayam || 7
ityēvaṃ bharataṃ prēkṣya vilapantaṃ vicētanam |
kṛpaṇaṃ rurudus-sarvā ssasvaraṃ yōṣita stadā || 8
tathā tasmin-vilapati vasiṣṭhō rājadharmavit |
sabhām-ikṣvākunāthasya pravivēśa mahāyaśāḥ || 9
śātakumbhamayīṃ ramyāṃ maṇiratnasamākulām |
sudharmāmiva dharmātmā sagaṇaḥ pratyapadyata || 10
sa kāñcanamayaṃ pīṭhaṃ sukhāstaraṇasaṃvṛtam |
adhyāsta sarvavēdajñō dūtān-anuśaśāsa ca || 11
brāhmaṇān kṣatriyān-vāiśyan-amātyān-gaṇavallabhān |
kṣipram-ānayatāvyagrāḥ kṛtyam-ātyayikaṃ hi naḥ || 12
sarājabhṛtyaṃ śatrughnaṃ bharataṃ ca yaśasvinam |
yudhājitaṃ sumantraṃ ca yē ca tatra hitā janāḥ || 13
tatō halahalāśabda-ssumahān-samapadyata |
rathāiraśvāirgajāiścāpi janānām-upagacchatām || 14
tatō bharatam-āyāntaṃ śatakrutum-ivāmarāḥ |
pratyanandan-prakṛtayō yathā daśarathaṃ tathā || 15
hrada iva timināgasaṃvṛtaḥ stimitajalō maṇiśaṅkhaśarkaraḥ |
daśarathasutaśōbhitā sabhā sadaśarathēva babhāu yathā purā || 16
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkāśītitamasargaḥ