శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
సప్తవింశ సర్గము
ఏవముక్తా తు వైదేహీ ప్రియార్హా ప్రియవాదినీ |
ప్రణయాదేవ సంక్రుద్ధా భర్తారమిదమబ్రవీత్ || ౧
కిమిదం భాషసే రామ! వాక్యం లఘుతయా ధ్రువమ్ |
త్వయా యదపహాస్యం మే శ్రుత్వా నరవరాత్మజ! || ౨
ఆర్యపుత్ర పితా మాతా భ్రాతా పుత్రస్తథా స్నుషా |
స్వాని పుణ్యాని భుఞ్జానాః స్వం స్వం భాగ్యముపాసతే || ౩
భర్తుర్భాగ్యం తు భార్యైకా ప్రాప్నోతి పురుషర్షభ! |
అతశ్చైవాహమాదిష్టా వనే వస్తవ్యమిత్యపి || ౪
న పితా నాత్మజో నాత్మా న మాతా న సఖీజనః |
ఇహ ప్రేత్య చ నారీణాం పతిరేకో గతిస్సదా || ౫
యది త్వం ప్రస్థితో దుర్గం వనమద్యైవ రాఘవ! |
అగ్రతస్తే గమిష్యామి మృద్నన్తీ కుశకణ్టకాన్ || ౬
ఈర్ష్యారోషౌ బహిష్కృత్య భుక్తశేషమివోదకమ్ |
నయ మాం వీర! విస్రబ్ధః పాపం మయి న విద్యతే || ౭
ప్రాసాదాగ్రైర్విమానైర్వా వైహాయసగతేన వా |
సర్వావస్థాగతా భర్తుః పాదచ్ఛాయా విశిష్యతే || ౮
అనుశిష్టాస్మి మాత్రా చ పిత్రా చ వివిధాశ్రయమ్ |
నాస్మి సమ్ప్రతి వక్తవ్యా వర్తితవ్యం యథా మయా || ౯
అహం దుర్గం గమిష్యామి వనం పురుషవర్జితమ్ |
నానామృగగణాకీర్ణం శార్దూలవృకసేవితమ్ || ౧౦
సుఖం వనే నివత్స్యామి యథైవ భవనే పితుః |
అచిన్తయన్తీ త్రీన్లోకాంశ్చ్చిన్తయన్తీ పతివ్రతమ్ || ౧౧
శుశ్రూషమాణా తే నిత్యం నియతా బ్రహ్మచారిణీ |
సహ రంస్యే త్వయా వీర! వనేషు మధుగన్ధిషు || ౧౨
త్వం హి శక్తో వనే కర్తుం రామ! సమ్పరిపాలనమ్ |
అన్యస్యాపి జనస్యేహ కిం పునర్మమ మానద! || ౧౩
సహ త్వయా గమిష్యామి వనమద్య న సంశయః |
నాహం శక్యా మహాభాగ! నివర్తయితుముద్యతా || ౧౪
ఫలమూలాశనా నిత్యం భవిష్యామి న సంశయః |
న తే దుఃఖం కరిష్యామి నివసన్తీ సహ త్వయా || ౧౫
ఇచ్ఛామి సరితశ్శైలాన్పల్వలాని వనాని చ |
ద్రష్టుం సర్వత్ర నిర్భీతా త్వయా నాథేన ధీమతా || ౧౬
హంసకారణ్డవాకీర్ణాః పద్మినీస్సాధుపుష్పితాః |
ఇచ్ఛేయం సుఖినీ ద్రష్టుం త్వయా వీరేణ సఙ్గతా || ౧౭
అభిషేకం కరిష్యామి తాసు నిత్యం యతవ్రతా |
సహ త్వయా విశాలాక్ష! రంస్యే పరమనన్దినీ || ౧౮
ఏవం వర్షసహస్రాణాం శతం వాహం త్వయా సహ |
వ్యతిక్రమం న వేత్స్యామి స్వర్గోపి న హి మే మతః || ౧౯
స్వర్గేపి చ వినా వాసో భవితా యది రాఘవ |
త్వయా మమ నరవ్యాఘ్ర! నాహం తమపి రోచయే || ౨౦
అహం గమిష్యామి వనం సుదుర్గమం |
మృగాయుతం వానరవారణైర్యుతమ్ |
వనే నివత్స్యామి యథా పితుర్గృహే |
తవైవ పాదావుపగృహ్య సంయతా || ౨౧
అనన్యభావామనురక్తచేతసం |
త్వయా వియుక్తాం మరణాయనిశ్చితామ్ |
నయస్వ మాం సాధు కురుష్వ యాచనామ్ |
న తే మయాతో గురుతా భవిష్యతి || ౨౨
తథా బ్రువాణామపి ధర్మవత్సలో |
న చ స్మ సీతాం నృవరో నినీషతి |
ఉవాచ చైనాం బహు సన్నివర్తనే |
వనే నివాసస్య చ దుఃఖితాం ప్రతి || ౨౩
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తవింశస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Saptaviṃśa Sargaḥ
ēvamuktā tu vaidēhī priyārhā priyavādinī |
praṇayādēva saṅkruddhā bhartāramidamabravīt || 1
kimidamaṃ bhāṣasē rāma! vākyaṃ laghutayā dhruvam |
tvayā yadapahāsyaṃ mē śrutvā naravarātmaja! || 2
āryaputra pitā mātā bhrātā putrastathā snuṣā |
svāni puṇyāni bhuñjānāḥ svaṃ svaṃ bhāgyamupāsatē || 3
bharturbhāgyaṃ tu bhāryāikā prāpnōti puruṣarṣabha! |
ataścāivāhamādiṣṭā vanē vastavyamityapi || 4
na pitā nātmajō nātmā na mātā na sakhījanaḥ |
iha prētya ca nārīṇāṃ patirēkō gatissadā || 5
yadi tvaṃ prasthitō durgaṃ vanamadyāiva rāghava! |
agratastē gamiṣyāmi mṛdnantī kuśakaṇṭakān || 6
īrṣyārōṣāu bahiṣkṛtya bhuktaśēṣamivōdakam |
naya māṃ vīra! visrabdhaḥ pāpaṃ mayi na vidyatē || 7
prāsādāgrair-vimānāirvā vāihāyasagatēna vā |
sarvāvasthāgatā bhartuḥ pādacchāyā viśiṣyatē || 8
anuśiṣṭāsmi mātrā ca pitrā ca vividhāśrayam |
nāsmi samprati vaktavyā vartitavyaṃ yathā mayā || 9
ahaṃ durgaṃ gamiṣyāmi vanaṃ puruṣavarjitam |
nānāmr̥gagaṇākēērṇaṃ śārdūlavr̥kasēvitam || 10
sukhaṃ vanē nivatsyāmi yathaiva bhavanē pituḥ |
acintayantī trēēnlōkāṃś-cintayantī pativratam || 11
śuśrū ṣamāṇā tē nityaṃ niyatā brahmacāriṇēē |
saha raṃsyē tvayā vīra! vanēṣu madhugandhi ṣu || 12
tvaṃ hi śaktō vanē kartuṃ rāma! sampāripālanam |
anyasyāpi janasyēha kiṃ punarmama mānada! || 13
saha tvayā gamiṣyāmi vanamadya na saṃśayaḥ |
nāhaṃ śakyā mahābhāga! nivartayitumudyatā || 14
phalamūlāśanā nityaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ |
na tē duḥkhaṃ kari ṣyāmi nivasantēē saha tvayā || 15
ichāmi saritaḥ śailān-palvalāni vanāni ca |
draṣṭuṃ sarvatra nirbhēētā tvayā nāthēna dhēēmatā || 16
hamsakāraṇḍavākēērṇāḥ padminēēs-sādhu puṣpitāḥ |
ichēyaṃ sukhinēē draṣṭuṃ tvayā vērēṇa saṅgatā || 17
abhiṣēkaṃ kari ṣyāmi tāsu nityaṃ yatavratā |
saha tvayā viśālākṣa! raṃsyē paramanandinēē || 18
ēvaṃ varṣasahasrāṇāṃ śataṃ vāhaṃ tvayā saha |
vyatikramaṃ na vētsyāmi svargō'pi na hi mē mataḥ || 19
svargē'pi ca vinā vāsō bhavitā yadi rāghava |
tvayā mama naravyāghra! nāhaṃ tamapi rōcayē || 20
ahaṃ gam iṣ-yām i vanaṃ s u-d urga mam
mṛgā-y u taṃ vān ar avā r aṇāiṛ-y u tam |
vanē n i-va t-s-yām i ya t hā p i t uṛ-g r̥ hē
tavāiva pādāv-u p ag r̥ h-ya saṃ-ya tā || 21
anan-ya b b hā vām an u-rak tacē ta saṃ
t va-yā v i-y u k tāṃ maraṇā-ya n iśc i tām |
na-yas va māṃ sā d h u k u r uṣ va-yācanām
na tē ma-yā t ō g u r u tā b h av iṣ-ya t i || 22
ta t hā br u vāṇām ap i d h aṛmavatsal ō
na ca sma sēē tāṃ nr̥ var ō n i-nēēṣa t i |
uvāca cāi nāṃ ba h u sann ivar ta nē
vanē n i-vāsas-ya ca d uḥ k h i tāṃ pr a t i || 23
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptaviṃśasargaḥ