dvitīyo'dhyāyaḥ (mahiṣāsurasainyavadha)
viniyogaḥ: oṃ madhyamacaritrasya viṣṇuḥ r̥ṣiḥ mahālakṣmīrdēvatā uṣṭik chandaḥ śākambharī śaktiḥ durgā bījaṃ vāyustattvaṃ yajurvēdaḥ svarūpaṃ, śrīmahālakṣmī prītyart-haṃ madhyamacaritrajapē viniyogaḥ ||
dhyānam: oṃ akṣasrakparaśuṃ gadēṣukuliṣaṃ padmaṃ dhanuṣkuṇḍikāṃ daṇḍaṃ śaktimasiṃ ca carma jalajaṃ ghaṇṭāṃ surābhājanam | śūlaṃ pāśasudarśanē ca dadhatīṃ hastraiḥ prasannānanām-sēvē sairibhamardinīmiha mahālakṣmīṃ sarōjasthitām | ||
r̥ṣiruvāca: dēvāsuram-abhūd-yuddhaṃ pūrṇam-abdaśataṃ purā |
mahiṣē surāṇām-adhipē dēvānāṃ ca purandarē | 1
tatrāsurāir-mahāvīryāir-dēvasainyaṃ parājitam |
jitvā ca sakalān dēvān-indrō bhūn-mahiṣāsuraḥ | 2
tataḥ parājitā dēvāḥ padmayōniṃ prajāpatim |
puraskr̥tya gatāstatra yatrēśagaruḍadhvajāu | 3
yathāvr̥ttaṃ tayōstadvat-mahiṣāsuracēṣṭitam |
tridaśāḥ kathayāmāsur-dēvābhibhavavistaram | 4
sūryēndrāgnyanilēndūnāṃ yamasya varuṇasya ca |
anyēṣāṃ cādhikārānsa svayamēvādhitīṣṭhati | 5
svargānnirākr̥tāḥ saṛvē tēna dēvagaṇā bhuvi |
vicarant i yathā maṛt-yā mah iṣēṇa d urātmanā | 6
ētadvaḥ kath i taṃ saṛvamamarā r i v i chēṣṭ i tam |
śaraṇaṃ vaḥ p-rapannāḥ s-mō vad-hastas-ya v i ch i nt-yatām | 7
it-thaṃ n i śam-ya dēvānāṃ vachāṃs i mad-h usūdanaḥ |
chakāra kōpaṃ śamb-h uś-cha b-h-r uk uṭīk uṭ i lānanā u | 8
tatō't i kōp apūr-ṇas-ya chak-r iṇō vadanāt-tataḥ |
n i ś-chak-rāma mahat-tējō b-rā-h-maṇaḥ śuṅkaras-ya cha | 9
an-yēṣāṃ chā i va dēvānāṃ śak-rādīnāṃ śarīrataḥ |
n i r-gataṃ s umahat-tē-jastach-ch-hā i k-yaṃ s amagach-ch-hata | 10
at i va tējasaḥ kūṭaṃ jvalantamiva parvatam |
dadr̥śustē surāstatra jvālāvyāptadigantaram | 11
atulaṃ tatra tattējaḥ sarvadēvaśarīrajam |
ēkasthaṃ tadabhūnnārī vyāptalōkatrayaṃ tviṣā | 12
yadabhūc-chāmbhavaṃ tējas-tēnājāyata tan-mukham |
yāmyēna cābhavan kēśā bāhavō viṣṇutējasā | 13
sāumyēna stanayōryugmaṃ madhyaṃ cāindrēṇa cābhavat |
vāruṇēna ca jaṅghōrū nitambas-tējasā bhuvaḥ | 14
brahmaṇas-tējasā pādāu tad-aṅgulyōrka-tējasā |
vasūnāṃ ca karāṅgulyaḥ kāubērēṇa ca nāsikā | 15
tasyāstu dantāḥ sambhūtāḥ prājāpatyēna tējasā |
nayanatritayaṃ jajñē tathā pāvakatējasā | 16
bhruvāu ca sandhyayōstējaḥ śravaṇāvanilasya ca |
anyēṣāṃ cāiva dēvānāṃ sambhavas-tējasāṃ śivā | 17
tataḥ samastadēvānāṃ tējōrāśisāmudbhavām |
tāṃ vilōkya mudaṃ prāpur-amarā mahiṣārditāḥ | 18
śūlaṃ śūlād-viniṣkr̥ṣya dadāu tasyāi pinākadhr̥k |
cakraṃ ca dattavān kr̥ṣṇaḥ samutpāṭya svacakrataḥ | 19
śaṅkhaṃ ca varuṇaḥ śaktiṃ dadāu tasyāi hutāśanaḥ |
mārutō dattavāṃścāpaṃ bāṇapūrṇē tat-hēṣudhī | 20
vajram-indraḥ samutpāṭya kuliśād-amarādhipaḥ |
dadāu tasyāi sahasrākṣō ghaṇṭām-āirāvatād-gajāt | 21
kāladaṇḍād-yamō daṇḍaṃ pāśaṃ cāmbupatirdadāu |
prajāpatiścākṣamālāṃ dadāu brahmā kamaṇḍalum | 22
samastarōmakūpēṣu nijaraśmīn divākaraḥ |
kālaśca dattavān khaḍgaṃ tasyāścarma ca nirmalam | 23
kṣīrōdaścāmalaṃ hāram-ajarē ca tathāmbarē |
cūḍāmaṇiṃ tathā divyaṃ kuṇḍalē kaṭakāni ca | 24
ardhacandraṃ tathā śubhraṃ kēyūrān sarvabāhuṣu |
nūpurāu vimalāu tadvad-grāivēyakam-anuttamam | 25
aṅgulīyakaratnāni samastāsv-aṅgulīṣu ca |
viśvakarmā dadāu tasyāi paraśuṃ cātinirmalam | 26
astrāṇy-anēkarūpāṇi tathābhēdyaṃ ca daṃśanam |
amlānapaṅkajāṃ mālāṃ śirasyurasi cāparām | 27
adadaj-jaladhis-tasyāi paṅkajaṃ cātiśōbhanam |
himavān vāhanaṃ siṃhaṃ ratnāni vividhāni ca | 28
dadāv-aśūnyaṃ surayā pānapātraṃ dhanādhipaḥ |
śēṣaśca sarvanāgēśō mahāmaṇivibhūṣitam | 29
nāgahāraṃ dadāu tasyāi dhattē yaḥ pr̥thivīmimām |
anyāirapi surāirdēvī bhūṣaṇāirāyudhāistat-hā | 30
sammānitā nanādōccaiḥ sāṭṭahāsaṃ muhurmuhuḥ |
tasyā nādēna ghōrēṇa kr̥tsnam-āpūritaṃ nabhaḥ | 31
amāyatātimahatā pratiśabda mahānabhūt |
cuk ṣubhuḥ sakalā lōkāḥ samudrāśca caka m p i rē | 32
chachāla vas ud-hā chēl uḥ sakalāś-cha ma-hīd-harāḥ |
ja-yēt i dēvāś-cha m udā tāmūch uḥ s i m havā-h i nīm | 33
t uṣṭ uv ur-m una-yaś-chā i nāṃ b-hak-t i num-rāt-mamūr-tayaḥ |
dṛṣṭ vā sumastaṃ suṅk-ṣ ub-h-haṃ t-rā i lōk-yam-amarāra-yaḥ | 34
sunnād-d-hāk-h i lasā i n-yāstē s am ut-tast-h ur-uda-y ud-hāḥ |
āḥ k i m-ētad i t i k-rōd-hād-ā-b-hāṣ-ya mah iṣās uraḥ | 35
ab-h-yād-hāvat taṃ śab-dam-aśēṣā i ras urā i r-vṛtaḥ |
sa dadar-śa tatō dēvīṃ v-yāp-ta-lōkat-ra-yāṃ t v i ṣā | 36
pādāk-rānt-yā natab-h uvaṃ k i rīṭōl-l i k-h i tām-barām |
k-ṣō-b-h i tāśēṣapātālāṃ d-han ur-j-yān iḥ-s-vanēna tām | 37
d i śō b-h u-jasahas-rēṇa sumantād-v-yā-p-ya su-m st-h i tām |
tataḥ p-ravavṛtē yud-d-haṃ ta-yā dēv-yā s uradv i ṣām | 38
śas-t-rāst-rā i r-ba-h ud-hā m uktā i rā-dīp i tad i gantaraṃ |
mah iṣās urasēnānīś-ch i k-ṣ urāk-h-yō mahās uraḥ | 39
y u-y ud-hē chāmar-ś-chān-yā iś-chaturuṅgabala-nv i taḥ |
rat-hānām-ay utā iḥ ṣad-b-h i r-uda-g-rāk-h-yō mahās uraḥ | 40
a-y ud-h-yatā-y utānāṃ cha sahas-rēṇa mahā-han uḥ |
pañchāśad-b-h iś-cha n i-y utā i r-as i lōmā mahās uraḥ | 41
a-y utānāṃ śatā iḥ ṣad-b-h i r-bāṣ-kalō y u-y ud-hē raṇē |
gaja-vā-j i sahas-rāug-hā i ranē-kā iḥ par i vā r i taḥ | 42
vṛtō rat-hānāṃ kōṭ-yā cha yud-d-hē tasm i n-na-y ud-h-yata |
b iḍālāk-h-yō y utānāṃ cha pañchāśad-b-h i rat-hā-y utā iḥ | 43
y u-y ud-hē sum-y ugē tat-ra rat-hānāṃ par i vā r i taḥ |
an-yē cha tat-rā-y utāśō rat-hanāga-ha-yā i r-vṛtāḥ | 44
y u-y ud-h uḥ sum-y ugē dēv-yā sa-ha tat-ra mahās urāḥ |
kōṭ i kōṭ i sahas-t-rā i s-t u rat-hānāṃ dant i nāṃ tat-hā | 45
ha-yānāṃ cha vṛtō yud-d-hē tat-rā-b-hūn-ma-h iṣās uraḥ |
tōmarā i r-b-h i nd i pāā iś-cha śak-t i b-h i r-m usalā i s-tat-hā | 46
y u-y ud-h uḥ sum-y ugē dēv-yā k-had-gā iḥ paraś upaṭ-ṭ i śā iḥ |
kēch i ch-cha ch i k-ṣ i p uḥ śak-tīḥ kēch i t-pāśā-m s-tatthāparē | 47
dēvīṃ k-had-gap-ra-hārā i s-t u tē tāṃ hant uṃ p-rachak-ram uḥ |
sā-p i dēvī tatas-tān i śas-t-rāṇ-y-ast-rāṇ i chaṇḍ i kā | 48
lī-la-yā i va p-rach i-ch-hēda n i jaśas-t-rāst-ravar-ṣ iṇī |
anā-yas-tānanā dēvī s-tū-ya-mānā s urar-ṣ i b-h iḥ | 49
m umōchās uradē-hēṣ u śas-t-rāṇ-y-ast-rāṇ i chēś-varī |
sō'p i k-r ud-d-hō d-h utasaṭō dēv-yā vā-hanakēsarī | 50
chachārā-s urasā i n-yēṣ u vanēṣ-v i va h utāśanaḥ |
n iḥ-ś-vāsā-n m umōchā yām-ś-cha y ud-h-yamānā raṇē'mb i kā | 51
ta ēva s ad-yaḥ sum-b-hūtā gaṇāḥ śatasahas-raśaḥ |
y u-y ud-h us-tē paraś ub-h i r-b-h i nd i pālās i paṭ-ṭ i śā iḥ | 52
nāśa-yantō s uragaṇā-n dēvīśak-t-y upab-r̥m-h i tāḥ |
avāda-yanta paṭahā-n gaṇāḥ śaṅk-hā-m s-tatthāparē | 53
m r̥duṅgā-ṃś-cha tat-hā i vān-yē tasm i n-y ud-d-ha-mahōtsavē |
tatō dēvī t-r iśūlēna gada-yā śak-t i var-ṣ i b-h iḥ | 54
k-had-gād i b-h iś-cha śataśō n i jag-hāna mahās urān |
pāta-yāmāsa chā i vān-yā-n g-haṇṭās-vanav i mōh i tān | 55
as urā-n b-h uv i pāśēna bad-d-h vā chān-yān-akar-ṣa-yat |
kēch i d-d v i d-hākr̥tās-tīk-ṣ-ṇa iḥ k-had-gapātā i s-tatthāparē | 56
v i pō-th i tā n i pātēna gada-yā b-h uv i śēratē |
vēm uś-cha kēch i d-r ud-h i raṃ m usalēna b-hṛśam h_hatāḥ | 57
kēch i n-n i pat i tā b-hūmā u b-h i nnāḥ śūlēna vak-ṣas i |
n i rantarāḥ śarā ug-hēṇa kr̥tāḥ kēch i d-raṇā-j i rē | 58
ś-yēnā-n ukā r iṇaḥ p-rāṇā-n m um uch us-t-r i daśāṛdanāḥ |
kēṣāñch i d-bā-havas-ch-h i nnāś-ch-h i nnag-rīvās-tatthāparē | 59
ś i rāṃs i pēt uran-yēṣāmun-yē mad-h-yē v i dā r i tāḥ |
v i ch-h i nnajaṅg-hāst-vaparē pēt urur-v-yāṃ mahās urāḥ | 60
ēkabā-h-v ak-ṣ i charaṇāḥ kēch i d-dēv-yā d v i d-hākr̥tāḥ |
ch-h i nnē'p i chān-yē ś i ras i pat i tāḥ p unar-ur-th i tāḥ | 61
nanṛt uś-chap-arē tat-ra yud-d-hē tūr-ya-la-yāś-r i tāḥ |
kaband-hās-ch-h i nnaś i rasaḥ gṛ-hītaparamā-y ud-hāḥ | 62
t iṣṭ-ha t iṣṭ-ha-t i b-hāṣantō dēvīmun-yē mahās urāḥ |
pā-t i ta iḥ rat-hanāgāś-vā i ras urā iś-cha vas und-harā | 63
agam-yā sā-b-havat-tat-ra yat-rā-b-hūt sa mahāraṇaḥ |
śōṇ i tā ug-hā mahā-nad-yaḥ s ad-yastat-ra p-ras us-r uv uḥ | 64
mad-h-yē chā-s urasā i n-yas-ya vāraṇās uravā-j i nām |
k-ṣaṇēna tanmahāsā i n-yam-as urāṇāṃ tat-hāmb i kā | 65
n i n-yē k-ṣa-yaṃ ya-thā v_hahn i s-tṛṇadār uma-hācha-yam |
sa cha s i m_hō mahānādam-ut-sṛjan d-h utakēsaraḥ | 66
śarīrēb-h-yō'marā rīṇāmasūn i va v i ch i n-vat i |
dēv-yā gaṇā iś-cha tā i s-tat-ra kr̥taṃ yud-d-haṃ mahās urā iḥ | 67
ya-t-hā iṣāṃ t ut uṣ ur-dēvāḥ p uṣpavar-ṣ i m uchō d i v i | 68
iti śrīmārkaṇḍēyapurāṇē sāvarṇikē manvantarē dēvīmāhātmye mahiṣāsurasainyavadho nāma dvitīyō'dhyāyaḥ