Jnana Vijnana Yogam
śrībhagavānuvāca |
mayyāsaktamanāḥ pārtha yōgaṃ yuñjanmadāśrayaḥ |
asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu || 1 ||
jñānaṃ tē’haṃ savijñānamidaṃ vakṣyāmyaśēṣataḥ |
yajjñātvā nēha bhūyō’nyajjñātavyamavaśiṣyatē || 2 ||
manuṣyāṇāṃ sahasrēṣu kaścidyatati siddhayē |
yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vētti tattvataḥ || 3 ||
bhūmirāpō’nalō vāyuḥ khaṃ manō buddhirēva ca |
ahaṅkāra iti yaṃ mē bhinnā prakṛtiraṣṭadhā || 4 ||
aparēyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi mē parām |
jīvabhūtāṃ mahābāhō yayēdaṃ dhāryatē jagat || 5 ||
ētadyōnīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya |
ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayastathā || 6 ||
mattaḥ parataraṃ nānyat kiñcidasti dhanañjaya |
mayi sarvamidaṃ prōtaṃ sūtrē maṇigaṇā iva || 7 ||
rasō’hamapsu kauntēya prabhāsmi śaśisūryayōḥ |
praṇavaḥ sarvavēdēṣu śabdaḥ khē pauruṣaṃ nṛṣu || 8 ||
puṇyō gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tējaścāsmi vibhāvasau |
jīvanaṃ sarvabhūtēṣu tapaścāsmi tapasviṣu || 9 ||
bījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam |
buddhirbuddhimatāmasmi tējastējasvināmaham || 10 ||
balaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāmarāgavivarjitam |
dharmāviruddhō bhūtēṣu kāmō’smi bharatarṣabha || 11 ||
yē caiva sāttvikā bhāvā rājasāstāmasāśca yē |
matta ēvēti tānviddhi na tvahaṃ tēṣu tē mayi || 12 ||
tribhirguṇamayairbhāvairēbhiḥ sarvamidaṃ jagat |
mōhitaṃ nābhijānāti māmēbhyaḥ paramavyayam || 13 ||
daivī hyēṣā guṇamayī mama māyā duratyayā |
māmēva yē prapadyantē māyāmētāṃ taranti tē || 14 ||
na māṃ duṣkṛtinō mūḍhāḥ prapadyantē narādhamāḥ |
māyayāpahṛtajñānā āsuraṃ bhāvamāśritāḥ || 15 ||
caturvidhā bhajantē māṃ janāḥ sukṛtinō’rjuna |
ārtō jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha || 16 ||
tēṣāṃ jñānī nityayukta ēkabhaktirviśiṣyatē |
priyō hi jñāninō’tyarthamahaṃ sa ca mama priyaḥ || 17 ||
udārāḥ sarva ēvaitē jñānī tvātmaiva mē matam |
āsthitaḥ sa hi yuktātmā māmēvānuttamāṃ gatim || 18 ||
bahūnāṃ janmanāmantē jñānavānmāṃ prapadyatē |
vāsudēvaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ || 19 ||
kāmaistaistairhṛtajñānāḥ prapadyantē’nyadēvatāḥ |
taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā || 20 ||
yō yō yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati |
tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tāmēva vidadhāmyaham || 21 ||
sa tayā śraddhayā yukta-stasyārādhanamīhatē |
labhatē ca tataḥ kāmānmayaiva vihitānhitān || 22 ||
antavattu phalaṃ tēṣāṃ tadbhavatyalpamēdhasām |
dēvāndēvayajō yānti madbhaktā yānti māmapi || 23 ||
avyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyantē māmabuddhayaḥ |
paraṃ bhāvamajānāntō mamāvyayamanuttamam || 24 ||
nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yōgamāyāsamāvṛtaḥ |
mūḍhō’yaṃ nābhijānāti lōkō māmajamavyayam || 25 ||
vēdāhaṃ samatītāni vartamānāni cārjuna |
bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu vēda na kaścana || 26 ||
icchādvēṣasamutthēna dvandvamōhēna bhārata |
sarvabhūtāni saṃmōhaṃ sargē yānti parantapa || 27 ||
yēṣāṃ tvantagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām |
tē dvandvamōhanirmuktā bhajantē māṃ dṛḍhavratāḥ || 28 ||
jarāmaraṇamōkṣāya māmāśritya yatanti yē |
tē brahma tadviduḥ kṛtsnamadhyātmaṃ karma cākhilam || 29 ||
sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca yē viduḥ |
prayāṇakālē’pi ca māṃ tē viduryuktacētasaḥ || 30 ||
ōṃ tatsaditi śrīmad-bhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yōgaśāstrē śrīkṛṣṇārjunasaṃvādē jñānavijñānayōgō nāma saptamō’dhyāyaḥ ||