Shraddhatraya Vibhaga Yogam
arjuna uvāca |
yē śāstravidhimutsṛjya yajantē śraddhayānvitāḥ |
tēṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāhō rajastamaḥ || 1 ||
śrībhagavānuvāca |
trividhā bhavati śraddhā dēhināṃ sā svabhāvajā |
sāttvikī rājasī caiva tāmasī cēti tāṃ śṛṇu || 2 ||
sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata |
śraddhāmayō’yaṃ puruṣō yō yacchraddhaḥ sa ēva saḥ || 3 ||
yajantē sāttvikā dēvānyakṣarakṣāṃsi rājasāḥ |
prētānbhūtagaṇāṃścānyē yajantē tāmasā janāḥ || 4 ||
aśāstravihitaṃ ghōraṃ tapyantē yē tapō janāḥ |
dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ || 5 ||
karṣayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagramāmacētasaḥ |
māṃ caivāntaḥśarīrasthaṃ tānviddhyāsuraniścayān || 6 ||
āhārastvapi sarvasya trividhō bhavati priyaḥ |
yajñastapastathā dānaṃ tēṣāṃ bhēdamimaṃ śṛṇu || 7 ||
āyuḥsattvabalārōgyasukhaprītivivardhanāḥ |
rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ || 8 ||
kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ |
āhārā rājasasyēṣṭā duḥkhaśōkāmayapradāḥ || 9 ||
yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat |
ucchisṭamapi cāmēdhyaṃ bhōjanaṃ tāmasapriyam || 10 ||
aphalākāṅkṣibhiryajñō vidhidṛṣṭō ya ijyatē |
yaṣṭavyamēvēti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ || 11 ||
abhisandhāya tu phalaṃ dambhārthamapi caiva yat |
ijyatē bharataśrēṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam || 12 ||
vidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam |
śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣatē || 13 ||
dēvadvijaguruprājñapūjanaṃ śaucamārjavam |
brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyatē || 14 ||
anudvēgakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat |
svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyatē || 15 ||
manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ |
bhāvasaṃśuddhirityētat-tapō mānasamucyatē || 16 ||
śraddhayā parayā taptaṃ tapastattrividhaṃ naraiḥ |
aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣatē || 17 ||
satkāramānapūjārthaṃ tapō dambhēna caiva yat |
kriyatē tadiha prōktaṃ rājasaṃ calamad hruvam || 18 ||
mūḍhagrāhēṇātmanō yatpīḍayā kriyatē tapaḥ |
parasyōtsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam || 19 ||
dātavyamiti yaddānaṃ dīyatē’nupakāriṇē |
dēśē kālē ca pātrē ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam || 20 ||
yattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ |
dīyatē ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam || 21 ||
adēśakālē yaddānaṃ apātrēbhyaśca dīyatē |
asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam || 22 ||
ōṃ tatsaditi nirdēśō brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ |
brāhmaṇāstēna vēdāśca yajñāśca vihitāḥ purā || 23 ||
tasmādōmityudāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ |
pravartantē vidhānōktāḥ satataṃ brahmavādinām || 24 ||
tadityanabhisandhāya phalaṃ yajñadānatapaḥkriyāḥ |
dānakriyāśca vividhāḥ kriyantē mōkṣakāṅkṣibhiḥ || 25 ||
sadbhāvē sādhubhāvē ca sadityētat-prayujyatē |
praśastē karmaṇi tathā sacchabdhaḥ pārtha yujyatē || 26 ||
yajñē tapasi dānē ca sthitiḥ saditi cōcyatē |
karma caiva tadarthīyaṃ sadityēvābhidhīyatē || 27 ||
aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat |
asadityucyatē pārtha na ca tatprēpya nō iha || 28 ||
ōṃ tatsaditi śrīmad-bhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yōgaśāstrē śrīkṛṣṇārjunasaṃvādē śraddhātrayavibhāgayōgō nāma saptadaśō’dhyāyaḥ ||