Vibhuti Yogam
śrībhagavānuvāca |
bhūya ēva mahābāhō śṛṇu mē paramaṃ vacaḥ |
yattē’haṃ prīyamāṇāya vaxyāmi hitakāmyayā || 1 ||
na mē viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṃ na maharṣayaḥ |
ahamādirhi dēvānāṃ maharṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ || 2 ||
yō māmajamānādiṃ ca vētti lōkamahēśvaram |
asammūḍhaḥ sa martyēṣu sarvapāpaiḥ pramucyatē || 3 ||
buddhirjñānamasammōhaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ |
sukhaṃ duḥkhaṃ bhavō’bhāvō bhayaṃ cābhayamēva ca || 4 ||
ahiṃsā samatā tuṣṭistapō dānaṃ yaśō’yaśaḥ |
bhavanti bhāvā bhūtānāṃ matta ēva pṛthagvidhāḥ || 5 ||
maharṣayaḥ sapta pūrvē catvārō manavastathā |
madbhāvā mānasā jātā yēṣāṃ lōka imāḥ prajāḥ || 6 ||
ētāṃ vibhūtiṃ yōgaṃ ca mama yō vētti tattvataḥ |
sō’vikampēna yōgēna yujyatē nātra saṃśayaḥ || 7 ||
ahaṃ sarvasya prabhavō mattaḥ sarvaṃ pravartatē |
iti matvā bhajantē māṃ budhā bhāvasamanvitāḥ || 8 ||
macciṭṭā madgataprāṇā bōdhayantaḥ parasparam |
kathayantaśca māṃ nityaṃ tuṣyanti ca ramanti ca || 9 ||
tēṣāṃ satatayuktānāṃ bhajatāṃ prītipūrvakam |
dadāmi buddhiyōgaṃ taṃ yēna māmupayānti tē || 10 ||
tēṣāmēvānukampārthamahamajñānajaṃ tamaḥ |
nāśayāmyātmabhāvasthō jñānadīpēna bhāsvatā || 11 ||
arjuna uvāca |
paraṃ brahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ bhavān |
puruṣaṃ śāśvataṃ divyamādidēvamajaṃ vibhum || 12 ||
āhustvāmṛṣayaḥ sarvē dēvarṣirnāradastathā |
asitō dēvalō vyāsaḥ svayaṃ caiva bravīṣi mē || 13 ||
sarvamētadṛtaṃ manyē yanmāṃ vadasi kēśava |
na hi tē bhagavanvyaktiṃ vidurdēvā na dānavāḥ || 14 ||
svayamēvātmanātmānaṃ vēttha tvaṃ puruṣōttama |
bhūtabhāvana bhūtēśa dēvadēva jagatpatē || 15 ||
vaktumarhasyaśēṣēṇa divyā hyātmavibhūtayaḥ |
yābhirvibhūtibhirlōkānimāṃstvaṃ vyāpya tiṣṭhasi || 16 ||
kathaṃ vidyāmahaṃ yōgiṃstvāṃ sadā paricintayan |
kēṣu kēṣu ca bhāvēṣu cintyō’si bhagavanmayā || 17 ||
vistarēṇātmanō yōgaṃ vibhūtiṃ ca janārdana |
bhūyaḥ kathaya tṛptirhi śṛṇvatō nāsti mē’mṛtam || 18 ||
śrībhagavānuvāca |
hanta tē kathayiṣyāmi divyā hyātmavibhūtayaḥ |
prādhānyataḥ kuruśrēṣṭha nāstyantō vistarasya mē || 19 ||
ahamātmā guḍākēśa sarvabhūtāśayasthitaḥ |
ahamādiśca madhyaṃ ca bhūtānāmantha ēva ca || 20 ||
ādityānāmahaṃ viṣṇurjyōtiṣāṃ ravirāṃśumān |
marīcir-marutāmasmi nakṣatrāṇāmahaṃ śaśī || 21 ||
vēdānāṃ sāmavēdō’smi dēvānāmasmi vāsavaḥ |
indriyāṇāṃ manaśca’smi bhūtānāmasmi cētanā || 22 ||
rudrāṇāṃ śaṅkaraśca’smi viṭṭēśō yakṣaraxasām |
vasūnāṃ pāvakaśca’smi mēruḥ śikhariṇāmaham || 23 ||
purōdhasāṃ ca mukhyaṃ māṃ viddhi pārtha bṛhaspatim |
sēnānīnāmahaṃ skandaḥ sarasāmasmi sāgaraḥ || 24 ||
maharṣīṇāṃ bhṛgurahaṃ girāmasmyēkamaxaram |
yajñānāṃ japayajñō’smi sthāvarāṇāṃ himālayaḥ || 25 ||
aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ dēvarṣīṇāṃ ca nāradaḥ |
gandharvāṇāṃ citrarathaḥ siddhānāṃ kapilō muniḥ || 26 ||
uccaiḥśravasamaśvānāṃ viddhi māmāmṛtōdbhavam |
airāvataṃ gajēndrāṇāṃ narāṇāṃ ca narādhipam || 27 ||
āyudhānāmahaṃ vajraṃ dhēnūnāmasmi kāmadhuk |
prajanaśca’smi kandarpaḥ sarpāṇāmasmi vāsukiḥ || 28 ||
anantaśca’smi nāgānāṃ varuṇō yādasāmaham |
pitṄṇāmaryamā cā’smi yamaḥ saṃyamatāmaham || 29 ||
prahlādaśca’smi daityānāṃ kālaḥ kalayatāmaham |
mṛgāṇāṃ ca mṛgēndrō’haṃ vainatēyaśca paxīṇām || 30 ||
pavanaḥ pavatāmasmi rāmaḥ śasttrabhṛtāmaham |
jhaṣāṇāṃ makaraśca’smi srōtasāmasmi jāhnavī || 31 ||
sargāṇāmādirantaśca madhyaṃ caivāhamarjuna |
adhyātmavidyā vidyānāṃ vādaḥ pravadatāmaham || 32 ||
axarāṇāmakārō’smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca |
ahamēvāxayaḥ kālō dhātāhaṃ viśvatōmukhaḥ || 33 ||
mṛtyuḥ sarvaharaśca’hamuḍbhavaśca bhaviṣyatām |
kīrtiḥ śrīrvākca nārīṇāṃ smṛtirmēdhā dhṛtiḥ kṣamā || 34 ||
bṛhatsāma tathā sāmnāṃ gāyatrī chaṇdasāmaham |
māsānāṃ māṛgaśīṛṣō’haṃ r̥tūnāṃ kusumākaraḥ || 35 ||
dyūtaṃ chaḷayatāmasmi tējastējasvināmaham |
jayō’smi vyavasāyō’smi sattvaṃ sattvavatāmaham || 36 ||
vṛṣṇīnāṃ vāsudēvō’smi pāṇḍavānāṃ dhanañjayaḥ |
munīnāmapyahaṃ vyāsaḥ kavīnāmuśanā kaviḥ || 37 ||
daṇḍō damayatāmasmi nītirasmi jigīṣatām |
maunaṃ caivā’smi guhyānāṃ jñānaṃ jñānavatāmaham || 38 ||
yaccāpi sarvabhūtānāṃ bījaṃ tadahamarjuna |
na tadasti vinā yatsyānmayā bhūtaṃ sacarācaram || 39 ||
nāntō’sti mama divyānāṃ vibhūtīnāṃ parantapa |
ēṣa tūddēśataḥ prōktō vibhūtērvistarō mayā || 40 ||
yadyadvibhūtimatsattvaṃ śrīmadūṛjitamēva vā |
tattadēvāvagaiccha tvaṃ mama tējō’ṃśasaṃbhavam || 41 ||
athavā bahunaitēna kiṃ jñātēna tavārjuna |
viṣṭabhyāhamidaṃ kṛtsnamēkāṃśēna sthitō jagat || 42 ||
ōṃ tatsaditi śrīmad-bhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yōgaśāstrē śrīkṛṣṇārjunasaṃvādē vibhūtiyōgō nāma daśamō’dhyāyaḥ ||