Bālakāṇḍam - Aṣṭādaśa Sargaḥ
nirvr̥ttē tu kratau tasmin-hayamēdhē mahātmanaḥ
pratigr̥hya surā bhāgān-pratijag-muryathāgatam 1
samāptadīkṣāniyamaḥ patnīgaṇasamanvitaḥ
pravivēśa purīṃ rājā sabhr̥tyabalavāhanaḥ 2
yathār-haṃ pūjitāstēna rājñā vāi pr̥tthivīśvarāḥ
muditāḥ prayayurdēśān-praṇamya munipuṅgavam 3
śrīmatāṃ gacchatāṃ tēṣāṃ svapurāṇi purāttataḥ
balāni rājñāṃ śubhrāṇi prahr̥ṣṭāni cakāśirē 4
gatēṣu pr̥tthivīśēṣu rājā daśarathastadā
pravivēśa purīṃ śrīmān puraskr̥tya dvijōttamān 5
śāntayā prayayāu sārdham-r̥ṣyaśṛṅgassupūjitaḥ
anvīyamānō rājñātha sānuyātrēṇa dhīmatā 6
ēvaṃ visr̥jya tān-sarvān-rājā sampūrṇamānasaḥ
uvāsa sukhitastat-ra putrōtpattiṃ vicintayan 7
tatō yajñē samāptē tu r̥tūnāṃ ṣat-samatyayuḥ
tattaścha dvādaśē māsē chāitrē nāvamikē tithāu 8
nakṣat rē'ditidaivatyē svōccasaṃstthēṣu paf̃chasu
grahēṣu karkaṭē lagnē vākpatāvindunā saha 9
prōdyamānē jagannāthaṃ sarvalōkanamaskr̥tam
kāusalyājanayad-rāmaṃ sarvalakṣaṇasamyutam 10
viṣṇōr-ar-dhaṃ mahābhāgaṃ putram-āikṣvākuvardhanam
kāusalyā śuśubhē tēna putrēṇāmitatējasā 11
yathā varēṇa dēvānām-aditir-vajrapāṇinā
bharatō nāma kāikēyyāṃ jajñē satyaparākramaḥ 12
sākṣād-viṣṇōś-chaturbhāgas-sarvāissamu-ditō guṇāiḥ
atha lakṣmaṇaśatrughnāu sumit-rā-janayatsutāu 13
vīrāu sarvāstrakuśalāu viṣṇōr-ardha-samanyutāu
puṣyē jātastu bharatō mīnalagnē prasannadhīḥ 14
sārpē jātāu cha sāumitrī kulīrēbhyud i tē ravāu
rājñaḥ putrā mahātmanaś-chatvārō jajñirē pr̥t-hak 15
guṇavantō'nurūpāśca rucyā prōṣṭhapada-upamāḥ
jaguḥ kalaṃ cha gandharvā nanr̥tuś-chāpsarōgaṇāḥ 16
dēvadundubhāyō nēduḥ puṣpavṛṣṭiś-cha khāccyutā
utsavash-cha mahān-āsīd-ayōdhyāyāṃ janākulaḥ 17
rathyāścha janasumbādhā naṭanartakasuṅkulāḥ
gāyanāish-cha virāviṇyō vādanāish-cha tatthāparāiḥ 18
pradēyāṃścha dadāu rājā sūtamāgadhavandinām
brāhmaṇēbhyō dadāu vittaṃ gōdhanān i sahasraśaḥ 19
atīt-yāikādaśāhaṃ tu nāmakar-ma tatthākarōt
jyēṣṭhaṃ rāmaṃ mahātmānaṃ bharataṃ kāikēyīsutam 20
sāumit-riṃ lakṣmaṇam-it i śatrughnam-aparaṃ tatthā
vasiṣṭhaḥ paramaprītō nāmān i kr̥tavān tadā 21
brāhmaṇān-bhōjayāmāsa pāurāñ-jānapadān-ap i
adadād-brahmaṇānāṃ cha ratnāugham-am i taṃ bahu 22
tēṣāṃ janmakriyādīn i saṛvakar-māṇ-y akārayat
tēṣāṃ kēt ur-iva jyēṣṭ hō rāmō rat i karaḥ p i t uḥ 23
babhūva bhūyō bhūtānāṃ svayambhūr-iva sammataḥ
saṛvē vēdavidaś-śūrā-ssaṛvē lōkah i tē ratāḥ 24
saṛvē jñānōpasampannā-ssaṛvē samud i tā guṇāiḥ
tēṣām-ap i mahātējā rāmas-satyaparākramaḥ 25
iṣṭas-saṛvasya lōkasya śaśāṅka i va nir-malaḥ
gajaskand-hēṣ-vapṛṣṭ hē cha rat-hacharyās u sammataḥ 26
dhanurvēdē cha nirataḥ pitṛ-śuśrūṣaṇē rataḥ
bālyāt-prabhṛt i susnigdhō lakṣmaṇō lakṣmi-vardhanaḥ 27
rāmasya lōkarāmasya bhrātur-jyēṣṭhasya nityaśaḥ
saṛvapriyakaras-tasya rāmasyāpi śarīrataḥ 28
lakṣmaṇō lakṣmisampannō bah iḥ-prāṇa i vāparaḥ
na cha tēna v i nā nidrāṃ labhatē puruṣōttamaḥ 29
mṛṣṭam-anna-mupānītam-aśnāt i na h i taṃ v i nā
yadā h i hayam-ārūḍhō mṛgayāṃ yāt i rāghavaḥ 30
tadāinaṃ pṛṣṭhatō'nvēt i sadhanuḥ par ipālayan
bharatasyāpi śatrughnō lakṣmaṇāvarajō h i saḥ 31
prāṇāiḥ priyatarō nityaṃ tasya chāsīt-tatthā priyaḥ
sa caturbhir-mahābhāgāiḥ-putrāir-daśarathaḥ priyāiḥ 32
babhūva paramaprītō dēvāir-iva pitāmahaḥ
tē yadā jñānasampannā-ssaṛvāis-samud i tā guṇāiḥ 33
hrīmantaḥ kīrtimantaśca saṛvajñā dīrghadarśinaḥ
tēṣām-ēvaṃ prabhāāvānāṃ saṛvēṣāṃ dīptatējasām 34
pitā daśarathō hr̥ṣṭō brahmā lōkādhipō yathā
tē chāp i manujav-yāghrā vāidikādhyayanē ratāḥ 35
pitṛ-śuśrūṣaṇaratā dhanurvēdē cha niṣṭh i tāḥ
atha rājā daśarathastēṣāṃ dārakr iyāṃ prat i 36
chintayāmāsa dhar-mātmā sōpādhyāyassabāndhavaḥ
tasya chintayamānasya mantrimadhyē mahātmanaḥ 37
abhyagacc-han-mahātējā viśvāmitrō mahāmuniḥ
sa rājñō darśanākāṅkṣī dvārādhyakṣān-uvāca ha 38
śīghram-ākhyāta māṃ prāptṃ kāuśikaṃ gādhinassutam
tē gatvā rājabhavanaṃ viśvāmitram-r̥ṣiṃ tadā 39
prāptam-āvēda-yāmāsur-nr̥pāyāikṣvāka-vē tadā
tēṣāṃ tadvachanaṃ śrutvā sapurōdhāssamāhitaḥ 40
prat-yujja-gāma taṃ hr̥ṣṭō brahmāṇam-iva vāsavaḥ
taṃ dṛṣṭvā jval i taṃ dīpt-yā tāpasaṃ saṃś i tavratam 41
prahr̥ṣṭavadanō rājā tatōr-ghyam-upahārayat
sa rājñaḥ pratigr̥h-yāṛghyaṃ śāst-radṛṣṭēna karmaṇā 42
kuśalaṃ chāvyayaṃ chaiva paṛyapṛcchan-narādhipam
purē kōśē janapadē bāndhavēṣ u suhr̥ts u cha 43
kuśalaṃ kāuśikō rājñaḥ paṛyapṛcc-hat-sudhārmikaḥ
ap i tē sannatās-saṛvē sāmantā r ipavō j i tā 44
dāivaṃ cha mānuṣaṃ chāp i kar-ma tē sādhva-nuṣṭ h i tam
vasiṣṭhaṃ cha samāgaṃya kuśalaṃ munipuṅgavaḥ 45
r̥ṣīṃśca tānyathānyāyaṃ mahābhāgā-nuvāca ha
tē saṛvē hr̥ṣṭamanasastasya rājñō nivēśanam 46
viviśuḥ pūjitāstat-ra niṣēduś-cha yathār-hataḥ
atha hr̥ṣṭamanā rājā viśvāmit-raṃ mahāmuniṃ 47
uvāca paramōdārō hr̥ṣṭastam-abh i pūjayan
yathāmṛtasya samprāpt ir-yathāvar-ṣam-anūdakē
yathā sadr̥śadārēṣ u put-rajan-māp-rajasya cha 48
praṇaṣṭasya yathālābhō yathā harṣō mahōda-yē
tatthāivāgamanaṃ man-yē svāgataṃ tē mahāmunē 49
pūr-vaṃ rājar-ṣiśabdēna tapasā d-yōt i tapra-bhaḥ
brahmar-ṣitvam-anuprāptaḥ pūjyōs i bahudhā mayā 50
tad-adbhutam-idaṃ brahman-pavit-raṃ paramaṃ mama
śubhakṣēt-ragataś-chāhaṃ tava sa-ndar-śanāt-prabhō 51
brūhi yat-prār-th i taṃ t ubhyāṃ kāṛyam-āgamanāṃ prat i
ic-chām-y anugṛhītō'haṃ tvadart-hapari-vṛddhayē 52
kāṛyasya na v imar-śaṃ cha gantumar-has i kāuśika
kar-tā chāham-aśēṣēṇa dāivataṃ hi bhavān-mama 53
mama chāyam-anuprāptō mahān-abhyuda-yō dvija
tavāgamanajaḥ kr̥tsnō dhar-maś-chā-nuttamō mama 54
iti hr̥dayasukhaṃ niśamya vākyaṃ śrutisukham-ātmavatā vinītam-uktam
prathitaguṇayaśā guṇāir-viś iṣṭaḥ paramaṛṣ iḥ paramaṃ jagāma harṣam 55
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē aṣṭādaśasargaḥ