Bālakāṇḍam - Trayōdaśa Sargaḥ
punaḥ prāptē vasantē tu pūrṇaḥ saṃvatsarō'bhavat. prasavārtthaṃ gatō yaṣṭuṃ hayamēdhēna vīryavān 1
abhivādya vasiṣṭhaṃ ca nyāyataḥ paripūjya ca. abravīt-praśritaṃ vākyaṃ prasavārtthaṃ dvijōttamam 2
yajñō mē kriyatāṃ brahmanyathōktaṃ munipuṅgava. yathā na vighnaḥ kriyatē yajñāṅgēṣu vidhīyatām 3
bhavān snigdha-ssuhr̥n-mahyam guruś-ca paramō mahān. ōḍhavyō bhavatā caiva bhārō yajñasya cōdyataḥ 4
tattheti ca sa rājānam-abravīd-dvijasattamaḥ. kariṣyē saṛvam-ēvāitad-bhavatā yat-samartthitam 5
tatō'bravīd-dvijānvṛddhānyajñakarmasu niṣṭhitān. stthāpatyē niṣṭhitāṃścaiva vṛddhān-paramadhārmikān 6
karmanatikān śilpakarān-vaṛdhakīn khanakān-api. gaṇakān-śilpinaścaiva tatthāiva naṭanartakān 7
tatthā śucīn-śāstravidaḥ puruṣān subahuśrutān. yajñakarma samīhantāṃ bhavantō rājaśāsanāt 8
iṣṭakā bahu sāhasrā-śśīghram-ānīyatām-iti. upakāryāḥ kriyantāṃ ca rājñāṃ bahuguṇānvitāḥ 9
brāhmaṇāvasat-thāścaiva kartavyā-śśatataśśubhāḥ. bhakṣyānnapānāir-bahubh i s-samupētā-ssun i ṣṭ h i tāḥ 10
tatthā pāurajanasyāpi kartavyā bahuvistarāḥ. āvāsā bahubhakṣyā vā saṛvakāmāir-upastthitā 11
tatthā jānapadasyāpi janasya bahuśōbhanam. dātavyam-annaṃ vidhivatsatkr̥tya na tu līlayā 12
saṛvē vaṛṇā yathā pūjāṃ prāpnuvanti susatkr̥tāḥ. na cavajñā prayōktavyā kāmakrōdhavaśādapi 13
yajñakarmas u yē vyagrāḥ puruṣā-śśilpinas-tatthā. tēṣām-api viśēṣēṇa pūjā kāryā yathākramam 14
tē cha syus-sambhṛtās-saṛvē vasubh i r-bhōjanēna cha. yathā saṛvaṃ suvih i taṃ na kif̃chit-parihīyatē 15
tatthā bhavantaḥ kurvantu prītisnigdhēna cētasā. tatassarvē samāgaṃya vasiṣṭham-idam-abruvan 16
yathōktaṃ tatsuvi-h i taṃ na kif̃chit-parihīyatē. yathōktaṃ tat-kariṣyāmō na kif̃chit-parihāsyatē 17
tatassumantram-ānīya vasiṣṭhō vākyam-abravīt. nimantrayasva nr̥patīn-pṛtthivyāṃ yē cha dhārmikāḥ 18
brāhmaṇān-kṣatriyān-vaiśyāñ-chūdrāṃś-caiva sahasraśaḥ. samānayasva satkr̥tya saṛvadēśēṣ u mānavān 19
mithilādhipatiṃ śūraṃ janakaṃ satyavikramam. niṣṭh i taṃ saṛvaśāstrēṣ u tatthā vēdēṣ u niṣṭ h i tam 20
tam-ānaya mahābhāgaṃ svayam-ēva susatkr̥tam. pūrvasaṃbandh i naṃ jñātvā tataḥ pūrvaṃ bravīmi tē 21
tatthā kāśīpat iṃ snigdhaṃ satataṃ priyavādinam. vayaṃsyaṃ rājasiṃhasya svayam-ēvānayasva ha 22
tatthā kēkayarājānaṃ vṛddhaṃ paramadhārmikam. śvaśuraṃ rājasiṃhasya saputraṃ tvam-ihānaya 23
aṅgēśvaram mahābhāgaṃ rōmapādaṃ susatkr̥tam. vayaṃsyaṃ rājasiṃhasya samānaya yaśasvinam 24
prācīnān-sindhu sāuvīrān-sāurāṣṭrēyāṃśca pārtthivān. dākṣiṇātyān-narēndrāṃś-ca samastān-ānayasva ha 25
santi snigdhāśca yē chānyē rājānaḥ pṛtthivītalē. tān-ānaya yathākṣipraṃ sānugān-saha bāndhavān 26
vasiṣṭhavākyaṃ tacchrutvā sumantrastvaritastadā. vyādiśat-puruṣāṃstatra rājñām-ānayanē śubhān 27
svayam-ēva hi dhar-mātmā prayayāu munisāsanāt. sumantrastvaritō bhūtvā samānētuṃ mahīkṣitaḥ 28
tē cha kar-māntikās-saṛvē vasiṣṭhāya cha dhīmatē. saṛvaṃ nivēdayanti sma yajñē yad-upakalpitam 29
tatassuprītō dvijaśrēṣṭhastān saṛvān-idam-abravīt. avajñayā na dātavyaṃ kasyachillīlayāpi vā 30
avajñayā kr̥taṃ hanyād-dātāraṃ nātra saṃśayaḥ. tataḥ kāiśchid-ahōrātrāir-upayātā mahīkṣitaḥ 31
bahūn i ratnān-yādāya rājñō daśarathasya vāi. tatō vasiṣṭhassuprītō rājānam-idam-abravīt 32
upayātā narav-yāghra rājānastava śāsanāt. mayāpi satkr̥tāḥ saṛvē yathār-haṃ rājasattamāḥ 33
yajñīyaṃ cha kr̥taṃ rājan puruṣāis-susamāhitāiḥ. niryātu cha bhavāny-aṣṭuṃ yajñāyatanama-ntikāt 34
saṛvakāmāir-upahr̥tāir-upētaṃ cha samantataḥ. draṣṭum-arhasi rājēndra manasēva vinir-mitam 35
tatthā vasiṣṭhavachanā-dr̥ṣyaśṛṅgasya chōbha-yōḥ. śubhē divasanakṣat rē nir-yātō jagatīpatiḥ 36
tatō vasiṣṭhapramukhās-saṛva ēva dvijōttamāḥ. r̥ṣyaśṛṅgaṃ puraskṛtya yajñakarmārabhan tadā 37
yajñavāṭagatās-saṛvē yathāśāstraṃ yathāvidhi 38
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē trayōdaśasargaḥ