Ayōdhyākāṇḍa - Trinavatitama Sargaḥ
tayā mahatyā yāyinyā dhvajinyā vanavāsinaḥ |
arditā yūthapā mattāḥ sayūthāssampradudruvuḥ || 1
ṛkṣāḥ pṛṣatasaṅghāśca ruravaśca samantataḥ |
dṛśyantē vanarājīṣu giriṣvapi nadīṣu ca || 2
sa sampratasthē dharmātmā prītō daśarathātmajaḥ |
vṛtō mahatyā nādinyā sēnayā caturaṅgayā || 3
sāgarāughanibhā sēna bharatasya mahātmanaḥ |
mahīṃ sañchādayāmāsa prāvṛṣi dyāmivāmbudaḥ || 4
turaṅgāughāir-avatatā vāraṇaiśca mahājavaiḥ |
anālakṣyā ciraṃ kālaṃ tasmin-kālē babhūva bhūḥ || 5
sa yātvā dūram-adhvānaṃ supariśrāntavāhanaḥ |
uvāca bharata śśrīmān vasiṣṭhaṃ mantriṇāṃ varam || 6
yādṛśaṃ lakṣyatē rūpaṃ yathā caiva śrutaṃ mayā |
vyaktaṃ prāptāḥ sma taṃ dēśaṃ bharadvājō yam-abravīt || 7
ayaṃ giriś-citrakūṭa iyaṃ mandākinī nadī |
ētat-prakāśatē dūrān-nīlamēghanibhaṃ vanam || 8
girē ssānūni ramyāṇi citrakūṭasya samprati |
vāraṇāir-avamṛdyantē māmakāi parvatōpamaiḥ || 9
muñcanti kusumāny-ētē nagāḥ parvata-sānuṣu |
nīlā ivātapāpāyē tōyaṃ tōyadharā ghanāḥ || 10
kinnarācharitaṃ dēśaṃ paśya śatrughna! parvatam |
mṛgāis-samantādākīrṇaṃ makarāiriva sāgaram || 11
ētē mṛgagaṇā bhānti śīghravēgāḥ pracōditāḥ |
vāyu-praviddhā ś-śaradi mēgharājirivāmbarē || 12
kurvanti kusumāpīḍān śirassu surabhīnamī |
mēghaprakāśaiḥ phalakāir-dākṣiṇātyā yathā narāḥ || 13
niṣkūjam-iva bhūtvēdaṃ vanaṃ ghōrapradarśanam |
ayōdhyēva janākīrṇā samprati pratibhāti mā || 14
khurāir-udīritō rēṇur-dāvaṃ prachādya tiṣṭhati |
taṃ vahaty-anila śśrīmāṃ kurvanniva mama priyam || 15
syandanāṃsturagōpētān-sūtamukhyāi radhiṣṭhitān |
ētān-sampatataś-śrīmān paśya śatrughna kānanē || 16
ētān-vitrāsitān-paśyabarhiṇaḥ priyadarśanān |
ētām-āviśata ś-śrīmram-adhivāsaṃ patatriṇaḥ || 17
atimātram-ayaṃ dēśō manōjñaḥ pratibhāti mē |
tāpasānāṃ nivāsō'yaṃ vyaktaṃ svargapathō yathā || 18
mṛgā mṛgībhiḥ sahitā bahavaḥ pṛṣatā vanē |
manōjñarūpā dṛśyantē kusumāiriva citritāḥ || 19
sādhu sainyāḥ pratiṣṭhantāṃ vicinvantu ca kānanē |
yathā tāu puruṣavyāghrāu dṛśyētē rāmalakṣmaṇāu || 20
bharatasya vacaś-śrutvā puruṣā śśastrapāṇayaḥ |
viviśu stad-vanaṃ śūrā dhūmaṃ ca dadṛśu stataḥ || 21
tē samālōkya dhūmāgram-ūcur-bharatam-āgatāḥ |
nāmanuṣyē bhavaty-agnir-vyaktam-atraiva rāghavāu || 22
atha nātra naravyāghrāu rājaputrāu parantapāu |
anyē rāmōpamā ssanti vyaktam-atra tapasvinaḥ || 23
tacchrutvā bharatastēṣāṃ vacanaṃ sādhusammatam |
sainyānuvāca sarvān-stān-amitrabalamardanaḥ || 24
yattā bhavantastiṣṭhantu nētō gantavyam-agrataḥ |
aham-ēva gamiṣyāmi sumantrō gurur-ēva ca || 25
ēvamuktā statas-sarvē tatra tasthuḥ samantataḥ |
bharatō yatra dhūmāgraṃ tatra dṛṣṭiṃ samādadhāt || 26
vyavasthitā yā bharatēna sā camūr-nirīkṣamāṇāpi ca bhūmim-agrataḥ |
babhūva hṛṣṭā na cirēṇa jānatī priyasya rāmasya samāgamaṃ tadā || 27
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē trinavatitamasargaḥ