Ayōdhyākāṇḍa - Saptatitama Sargaḥ
bharatē bruvati svapnaṃ dūtāstē klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 1
samāgamya tu rājñā ca rājaputrēṇa chārcitāḥ |
rājñaḥ pādāu gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 2
purōhitas-tvāṃ kuśalaṃ prāha sarvē ca mantriṇaḥ |
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 3
imāni ca mahārhāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca |
pratigṛhya viśālakṣa! mātulasya ca dāpaya || 4
atra viśantikōṭyastu nṛpatērmātulasya tē |
daśakōṭyastu sampūrṇāstathaiva ca nṛpātmaja || 5
pratigṛhya tu tatsarvaṃ svanurakta ssuhṛjjanē |
dūtānuvāca bharataḥ kāmaissampratipūjya tān || 6
kaccitsu-kuśalī rājā pitā daśarathō mama |
kacci-cchārōgatā rāmē lakṣmaṇē ca mahātmani || 7
āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī |
arōgā cāpi kāusalyā mātā rāmasya dhīmataḥ || 8
kaccitsumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā |
śatrughnasya ca vīrasya sārōgā cāpi madhyamā || 9
ātmakāmā sadā caṇḍī krōdhanā prājñamāninī |
arōgā cāpi mē mātā kāikēyī kimuvāca ha || 10
ēvamuktāstu tē dūtāḥ bharatēna mahātmanā |
ūcussapraśrayaṃ vākyam-idaṃ taṃ bharataṃ tadā || 11
kuśalāstē naravyāghra! yēṣāṃ kuśalam-icachasi |
śrīśca tvāṃ vṛṇutē padmā yujyatāṃ cāpi tē rathaḥ || 12
bharataśca-pi tān dūtān-ēvamuktō'bhyabhāṣata |
āpṛcchēhaṃ mahārājaṃ dūtāssantvarayanti mām || 13
ēvamuktvā tu tān dūtān-bharataḥ pārthivātmajaḥ |
dūtai ssañchōditō vākyaṃ mātāmaham-uvāca ha || 14
rājan! piturgamiṣyāmi sakāśaṃ dūtachōditaḥ |
punarap-yaham-ēṣyāmi yadā mē tvaṃ smariṣyasi || 15
bharatēnaivamuktastu nṛpō mātāmahastadā |
tamuvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasyāghrāya rāghavam || 16
gachha tātānu-jānē tvāṃ kāikēyīsuprajāstvayā |
mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca parantapa || 17
purōhitaṃ ca kuśalaṃ yē cānyē dvijasattamāḥ |
tāu ca tāta! mahēṣvāsāu bhrātarāu rāmalakṣmaṇāu || 18
tasmāi hastyuttamān-citrān kambalān ajināni ca |
abhisatkṛtya kāikēyō bharatāya dhanaṃ dadāu || 19
ruknaniṣka-sahasrē dvē ṣōḍaśāśva-śatāni ca |
satkṛtya kāikayī-putraṃ kēkayō dhanam-ādiśat || 20
tathāmātyān-abhiprētān-viśvāsyāṃśca guṇānvitān |
dadāvaśvapatiḥ kṣipraṃ bharatāyānuyāyinaḥ || 21
airāvatān-aindraśirān-nāgānvāi priyadarśanān |
kharān śrīghrānsusaṃyuktān-mātulō'smai dhanaṃ dadāu || 22
antaḥpurēti saṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān |
daṃṣṭrāyudhān-mahākāyān śunaś-chōpāyanaṃ dadāu || 23
sa dattaṃ kēkayēndrēṇa dhanaṃ tannābhyanandata |
bharataḥ kāikayīputrō gamanatvarayā tadā || 24
babhūva hyasya hṛdayē cintā sumahatī tadā |
tvarayā cāpi dūtānāṃ svapnasyāpi ca darśanāt || 25
sa svavēśmābhyati-kramya naranāgāśva-saṃvṛtam |
prapēdē sumahach-chrīmān-rājamārgam-anuttamam || 26
abhyatītya tatō'paśyad-antaḥpuram-udāradhīḥ |
tatastad-bharataś-śrīmān-āvivēśānivāritaḥ || 27
sa mātāmaham-āpṛcchya mātulaṃ ca yudhā-jitam |
ratham-āruhya bharataś-śatrughna-sahitō yayau || 28
rathān-maṇḍala chakrāṃśca yōjayitvā paraś-śatam |
uṣṭra gōśvabalāir-bhṛtyā bharataṃ yāntam-anvayuḥ || 29
balēna guptō bharatō mahātmā sahāryakasyātmasamāir-amātyāiḥ |
ādāya śatrughnam-apētaśatrur-gṛhādyayau siddha ivēndralōkāt || 30
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē saptatitamasargaḥ