Ayōdhyākāṇḍa - Ṣaṭpaf̃cāśa Sargaḥ
atha rātryāṃ vyatītāyāmavasuptamanantaram |
prabōdhayāmāsa śanāirlakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ || 1
sāumitrē! śṛṇu vanyānāṃ valgu vyāharatāṃ svanam |
sampratiṣṭhāmahē kāla prasthānasya parantapa || 2
sa suptassamayē bhrātrā lakṣmaṇaḥ pratibōdhitaḥ |
jahāu nidrāṃ ca tandrīṃ ca prasaktaṃ ca pathi śramam || 3
tata utthāya tē sarvē spṛṣṭvā nadyā śśivaṃ jalam |
panthānamr̥ṣiṇādiṣṭaṃ citrakūṭasya taṃ yayuḥ || 4
tatassamprasthitaḥ kālē rāmassāumitriṇā saha |
sītāṃ kamalapatrākṣīmidaṃ vacanamabravīt || 5
ādīptāniva vaidēhi! sarvataḥ puṣpitānnagān |
svāiḥ puṣpāiḥ kiṃśukān paśya mālināśśiśirātyayē || 6
paśya bhallātakān phullānnarāi ranupasēvitān |
phalapatrāiravanatā nnūnaṃ śakṣyāma jīvitum || 7
paśya drōṇapramāṇāni lambamānāni lakṣmaṇa |
madhūni madhukārībhāi ssambhṛtāni nagē nagē || 8
ēṣa krōśati natyūhastaṃ śikhī pratikūjati |
ramaṇīyē vanōddēśē puṣpasaṃstarasaṅkaṭē || 9
mātaṅgayūthānusṛtaṃ pakṣisaṅghānunāditam |
citrakūṭamimaṃ paśya pravṛddhaśikharaṃ girim || 10
samabhūmitalē ramyē drumāir-bahubhirāvr̥tē |
puṇyē raṃsyāmahē tāta! citrakūṭasya kānanē || 11
tatastāu pādacārēṇa gacchantāu saha sītayā |
ramyamāsēdatuśśāilaṃ citrakūṭaṃ manōramam || 12
tantu parvatamāsādya nānāpakṣigaṇāyutam |
bahumūlaphalaṃ ramyaṃ sampannaṃ sarasōdakam || 13
manōjñō'yaṃ girissāumya! nānādrumalatāyutaḥ |
bahumūlaphalō ramya ssvājīvaḥ pratibhāti mē || 14
munayaśca mahātmānō vasantyasmin śilōccayē |
ayaṃ vāsō bhavēttāvadatra sāumya ramēmahi || 15
iti sītā ca rāmaśca lakṣmaṇaśca kṛtāñjaliḥ |
abhigamyāśramaṃ sarvē vālmīki mabhivādayan || 16
tān maharṣi pramuditaḥ pūjayāmāsa dharmavit |
āsyatāmiti cōvāca svāgantu nivēdya ca || 17
tatō'bravīnmahābāhur-lakṣmaṇaṃ lakṣmaṇāgrajaḥ |
sannivēdya yathānyāya mātmānamṛṣayē prabhuḥ || 18
lakṣmaṇānaya dārūṇi dṛḍhāni ca varāṇi ca |
kuruṣvāvasathaṃ sāumya! vāsē mē'bhirataṃ manaḥ || 19
tasya tadvacanaṃ śrutvā sāumitrirvividhān drumān |
ājahāra tata ścakrē parṇaśālām-arindamaḥ || 20
tāṃ niṣṭhitāṃ baddhakaṭāṃ dṛṣṭvā rāmassudarśanām |
śuśrūṣamāṇamēkāgramidaṃ vacanamabravīt || 21
āiṇēyaṃ māṃsamāhṛtya śālāṃ yakṣyāmahē vayam |
kartavyaṃ vāstuśamanaṃ sāumitrē! cirajīvibhiḥ || 22
mr̥gaṃ hatvānaya kṣipraṃ lakṣmaṇēha śubhēkṣaṇa! |
kartavya śśāstradr̥ṣṭō hi vidhirdharmamanusmara || 23
bhrāturvacanamājñāya lakṣmaṇaḥ paravīrahā |
cakāra sa yathōktaṃ ca taṃ rāma punarabravīt || 24
āiṇēyaṃ śrapayasvāitac-chālāṃ yakṣyāmahē vayam |
tvara sāumya! muhūrtō'yaṃ dhruvaśca divasō'pyayam || 25
sa lakṣmaṇaḥ kṛṣṇamr̥gaṃ mēdhyaṃ hatvā pratāpavān |
atha cikṣēpa sāumitris-samiddhē jātaivēdasi || 26
tantu pakvaṃ parijñāya niṣṭaptaṃ chinnaśōṇitam |
lakṣmaṇaḥ puruṣavyāghramatha rāghavam-abravīt || 27
ayaṃ kṛṣṇa ssamāptāṅga śśr̥tō kṛṣṇamr̥gō yathā |
dēvatāṃ dēvasaṅkāśa! yajasva kuśalō hyasi || 28
rāmassnātvā tu niyatō guṇavān japyakōvidaḥ |
saṅgrahēṇākarōtsarvān mantrān satrāvasānikān || 29
iṣṭvā dēvagaṇān sarvān vivēśāvasathaṃ śuciḥ |
babhūva ca manōhlādō rāmasyāmitatējasaḥ || 30
vaiśvadēvabaliṃ kṛtvā rāudraṃ vāiṣṇavam ēva ca |
vāstusaṃśamanīyāni maṅgalāni pravartayan || 31
japaṃ ca nyāyata kṛtvā snātvā nadyāṃ yathāvidhi |
pāpasaṃśamanaṃ rāma ścakāra balimuttamam || 32
vēdīsthalavidhānāni cāityānyāyatanāni ca |
āśramasyānurūpāṇi sthāpayāmāsa rāghavaḥ || 33
vanyāirmālyāiḥ phalāirmūlāiḥ pakvāirmāṃsāiryathāvidhi |
adbhir-japaśca vēdōktāirdarbhāiśca sasamitkuśāiḥ || 34
tāu tarpayitvā bhūtāni rāghavāu saha sītayā |
tadā viviśatu śśālāṃ suśubhāṃ śubhalakṣaṇāu || 35
tāṃ vṛkṣaparṇacchadanāṃ manōjñāṃ yathāpradēśaṃ sukṛtāṃ nivātām |
vāsāya sarvē viviśussamētāssabhāṃ yathā dēvagaṇāssudharmām || 36
anēkanānāmṛgapakṣisaṅkulē vicitrapatrastabakāirdrumāiryutē |
vanōttamē vyālamr̥gānunāditē tadā vijahru ssusukhaṃ jitēndriyāḥ || 37
suramyamāsādya tu citrakūṭaṃ nadīṃ ca tāṃ mālyavatīṃ sutīrthām |
nananda hṛṣṭō mr̥gapakṣijuṣṭāṃ jahāu ca dukhaṃ puravipravāsāt || 38
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaṭpaf̃cāśasargaḥ