Ayōdhyākāṇḍa - Pañcama Sargaḥ
sandiśya rāmaṃ nr̥pati śśvōbhāvin-yabhiṣēcanē |
purōhitaṃ samāhūya vaśiṣṭhamidamabravīt || 1
gacchōpavāsaṃ kākutsthaṃ kārayādya tapōdhana |
śriyaśōrājyalābhāya vadhvā saha yatavratam || 2
tathēti ca sa rājānamuktvā vēdavidāṃ varaḥ |
svayaṃ vasiṣṭhō bhagavānyayau rāmani vēśanam || 3
upavāsayituṃ rāmaṃ mantravanmantrakōvidaḥ |
brāhmaṃ rathavaraṃ yuktamāsthāya sudr̥ḍhavrataḥ || 4
sa rāmabhavanaṃ prāpya pāṇḍurābhra-ghanaprabham |
tisraḥ kakṣyā rathēnaiva vivēśamunisattamaḥ || 5
tamāgatamr̥ṣiṃ rāmastvaranniva sasambhramaḥ |
mānayiṣyansamānārhaṃ niścakrāma nivēśanāt || 6
abhyētya tvaramāṇaśca rathābhyāśaṃ manīṣiṇaḥ |
tatō'vatārayāmāsa parigr̥hya rathātsvayam || 7
sa cainaṃ praśritaṃ dṛṣṭvā sambhāṣyābhiprasādya ca |
priyārhaṃ harṣayanrāmamityuvāca purōhitaḥ || 8
prasannastē pitā rāma yauvarājyamavāpsyasi |
upavāsaṃ bhavānadya karōtu saha sītayā || 9
prātastvāmabhiṣēktā hi yauvarājyē narādhipaḥ |
pitā daśarathaḥ prītyā yayātiṃ nahuṣō yathā || 10
ityuktvā sa tadā rāmamupavāsaṃ yatavratam |
mantravatkārayāmāsa vaidēhyā sahitaṃ muniḥ || 11
tatō yathāvadrāmēṇa sa rājñō gururarcitaḥ |
abhyanujñāpya kākutsthaṃ yayau rāmanivēśanāt || 12
suhṛdbhistatra rāmō'pi sahāsīnaḥ priyaṃvadaiḥ |
sabhājitō vivēśātha tānanujñāpyasarvaśaḥ || 13
hṛṣṭanārīnara-yutaṃ rāmavēśma tadā babhau |
yathā mattadvijagaṇaṃ praphullanalinaṃ saraḥ || 14
sa rājabhavana-prakhyāttasmādrāmanivēśānāt |
nirgatya dadṛśē mārgaṃ vasiṣṭhō janasaṃvṛtam || 15
bṛndabr̥ndairayōdhyāyāṃ rājamārgāssamantataḥ |
babhūvurabhisambādhāḥ kutūhalajanairvṛtāḥ || 16
janabr̥ndōrmi-saṃgharṣaharṣasvanavatastadā |
babhūva rājamārgasya sāgarasyēva nisvanaḥ || 17
siktasammṛṣṭarathyā hi tadaharvanamālinī |
āsīdayōdhyānagarī samucchritagṛhadhvajā || 18
tadā hyayōdhyānilaya ssastrībālabalō janaḥ |
rāmābhiṣēkamākāṅkṣannākāṅkṣadudayaṃ ravēḥ || 19
prajālaṅkārabhūtaṃ ca janasyānandavardhanam |
utsukōbhūjjanō draṣṭuṃ tamayōdhyāmahōtsavam || 20
ēvaṃ tajjanasambādhaṃ rājamārgaṃ purōhitaḥ |
vyūhanniva janaughaṃ taṃ śanai rājakulaṃ yayau || 21
sitābhraśikharaprakhyaṃ prāsādamadhiruhya saḥ |
samīyāya narēndrēṇa śakrēṇēva bṛhaspatiḥ || 22
tamāgatamabhiprēkṣya hitvā rājāsanaṃ nr̥paḥ |
papraccha sa ca tasmai tatkṛtamityabhyavēdayat || 23
caiva tadā tulyaṃ sahāsīnāssabhāsadaḥ |
āsanēbhyassamuttasthuḥ pūjayantaḥ purōhitam || 24
guruṇā tvabhyanujñātō manujaughaṃ visṛjya tam |
vivēśāntaḥ puraṃ rājā siṃhō giriguhāmiva || 25
tadagryavēṣapramadā-janākulaṃ
mahēndravēśmapratimaṃ nivēśanam |
vidīpayañcāru vivēśapārthiva
śśaśīva tārāgaṇasaṅkulaṃ nabhaḥ || 26
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē pañcamasargaḥ