Back to Stotras తిరిగి వెళ్ళండి

Ayodhya Kanda - Sarga 30

Ayōdhyākāṇḍa - Triṃśa Sargaḥ

sāntvyamānā tu rāmēṇa maithilī janakātmajā |
vanavāsanimi ttāya bhartāramidam abravīt || 1

sā tamuttamasamvignā sītā vipulavakṣasam |
praṇayāccābhimānācca paricikṣēpa rāghavam || 2

kiṃ tvāma nyata vaidēhaḥ pitā mē mithilādhipaḥ |
rāma! jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham || 3

anr̥taṃ bata lōkō'yam-ajñānādyadi vakṣyati |
tējō nāsti paraṃ rāmē tapatēēva divākarē || 4

kiṃ hi kr̥tvā viṣaṇṇastvaṃ kutō vā bhayamasti tē |
yatparityaktukāmastvaṃ mām ananyaparāyaṇām || 5

dyumatsēnasutaṃ vīra! satyavantam anuvratām |
sāvitrīmiva māṃ viddhi tvam ātmavaśavartinīm || 6

na tvahaṃ manasāpya nyaṃ draṣṭāsmi tvadr̥tē'nagha! |
tvayā rāghava! gachēyaṃ yathānyā kulapāṃsinī || 7

svayaṃ tu bhāryāṃ kāumārīṃ ciramadhyuṣitāṃ satēēm |
śāilūṣa iva māṃ rāma! parēbhyō dātumichasi || 8

yasya pathyaṃ ca rāmāttha yasya cārthē'varudhyasē |
tvaṃ tasya bhava vaśyaśca vidhēyaśca sadānagha! || 9

sa māmanādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātum arhasi |
tapō vā yadi vāraṇyaṃ svargō vā syāt saha mē tvayā || 10

na ca mē bhavitā tatra kaścit-pathi pariśramaḥ |
pr̥ṣṭhatastava gachantyā vihāraśayanēṣviva || 11

kuśakāśaśarēṣēēkā yē ca kaṇṭakinō drumāḥ |
tūlājinasamasparśā mārgē mama saha tvayā || 12

mahāvātasamuddhūtaṃ yan mām apakariṣyati |
rajō ramaṇa! tanmanyē parār dhyam iva candanam || 13

śādvalēṣu yathā śiśyē vanāntē vanagōcara! |
kuthāstaraṇatālpeṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ || 14

patraṃ mūlaṃ phalaṃ yattva m-alpaṃ vā yadi vā bahu |
dāsyasi svayamāhr̥tya tanmēmṛtarasōpamam || 15

na mātur-na pitus-tatra smariṣyāmi na vēśmanaḥ |
ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi ca p h alāni ca || 16

na ca tatra tataḥ kiñcid draṣṭumarhasi vipriyam |
matkr̥tē na ca tē śōkō na bhaviṣyāmi durbharā || 17

yas-tvayā saha sa svargō nirayō yas-tvayā vinā |
iti jānannparāṃ prēētiṃ gacha rāma! mayā saha || 18

atha māmēvam-avyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyati |
viṣamad-yāiva pāsyāmi mā vaśaṃ dviṣatāṃ gamam || 19

paścād-api hi duḥkhēna mama naivāsti jīvitam |
ujjhitāyāstvayā nātha! tadaiva maraṇaṃ varam || 20

imaṃ hi sahituṃ śōkaṃ muhūrtam-api nōtsahē |
kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi cāikaṃ ca duḥkhitā || 21

iti sā śōkasantaptā vilapya karuṇaṃ bahu |
cukrōśa patimāyastā bhṛśāmāliṅgya sasvaram || 22

sā viddhā bahubhir-vākyāir-digdhāiriva gajāṅganā |
cirasanniyataṃ bāṣpaṃ mumōcāgnim-ivāraṇiḥ || 23

tasyā sphaṭikasaṅkāśaṃ vāri santāpasambhavam |
nētrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyām-ivōdakam || 24

taccaivāmalacandrābhaṃ mukhamāyatalōcanam |
paryaśuṣyata bāṣpēṇa jalōddhr̥tamivāmbujam || 25

tāṃ par iṣ-vaj-ya bā h u b h-yāṃ v i saññām iv a d uḥ k h i tām |
uvāca vacanaṃ rām ah par iv iś vāsa-yan s tadā || 26

na dēv i! tava d uḥ k hēna s vaṛgam ap-yab h i-rōca-yē |
na h i mē's t i b h ayaṃ kiñci t-s va-yamb h ō r iv a saṛva tah || 27

tava saṛvam ab h i-p rā-yam av i-jñā-ya śu b hānanē! |
vāsaṃ na rōca-yē'raṇ-yē śak t imān ap i rakṣaṇē || 28

ya t-sṛṣṭā s i ma-yā sāṛd h am vanavā sā-ya māi t h i l i! |
na v i-hā t uṃ ma-yā śak-yā kēēṛ t i r-ā t mava tā ya t hā || 29

d h aṛmas t u gajanāsō r u! sad b h i r-ā-car i tah p urā |
taṃ cā ham an u-vaṛ tē'd-ya ya t hā sūṛ-yaṃ s uvaṛcalā || 30

na k h a l v ahaṃ na gacc hē-yaṃ vanaṃ janak anand in i! |
vacanaṃ tan na-ya t i māṃ p i t u s-sa t-yōpa b b r̥ṅ h i tam || 31

ēṣa d h aṛmas t u s uś r ōṇ i! p i t uṛ-mā t uś-ca vaś-ya tā |
a taś-ca taṃ v-ya t i-k r am-ya nā ham jēēv i t u m u t sa hē || 32

as vād hēē naṃ ka t h am dāivaṃ p r akā rāi r-ab h i-rād h-ya tē |
s vād hēē naṃ sama t i-k r am-ya mā taraṃ p i taraṃ g u r um || 33

ya t-t ra-yaṃ ta t-t ra-yō lōkāḥ pav i t r aṃ ta t-samaṃ b h uv i |
nān-yadas t i śu b hāpāṅgē! tē nēdam ab h i-rād h-ya tē || 34

na sa t-yaṃ dānamānā u vā na-ya jñāś-cāp tadakṣ iṇāḥ |
ta t hā ba lak arā sēē tē! ya t hā sēvā p i t uṛ-h i tā || 35

s vaṛgō d h anaṃ vā d hān-yaṃ vā v id-yāḥ p u t rās s u k hān i ca |
g u r u-vṛ t-y an u-rō d hēna na kiñc id ap i d uṛ la b h am || 36

dēvagand h aṛvagō lōkā n-b rā h-ma lōkāms ta t hā parān |
p rāp n uvan t i mahā tmān ō mā tā p i t r̥ parā-yaṇāḥ || 37

sa māṃ p i tā ya t hā śās t i sa t-y ad h aṛmap a t hē st h i tah |
ta t hā vaṛ t i t u m icchām i sa h i d h aṛmas sanā tan aḥ || 38

mama san n ā ma t i s-sēē tē! t vāṃ nē t uṃ danḍakāvanam |
vas iṣ-yāmēē t i sā t vaṃ mā m an u-yā t uṃ s u n iśc i tā || 39

sā h i sṛṣṭā navad-yāṅg i vanā-ya mad i-rēkṣaṇē! |
an u-gacc h as va māṃ b hēēru! sa had h aṛmacarēē b h ava || 40

saṛva t hā sadṛśaṃ sēē tē! mama s vas-ya k u las-ya ca |
v-yavasā-yam an u-k rān tā kāntē! t vam a t i-śō b h anam || 41

ā-rab h as va śu b h aś r ōṇ i! vanavā sakṣamāḥ k r i-yāḥ |
nē-dānēēṃ t va d r̥ tē sēē tē! s vaṛgō'p i mama rōca tē || 42

b rā h-maṇē b h-yaś-ca ra tnān i b h i kṣ u-kē b h-yaś-ca b h ōjanam |
dē h i cāśan samā nē b h-yas san t var as va ca mā c i r am || 43

b h ūṣaṇān i mahāṛ hāṇ i varavas t rāṇ i yān i ca |
ram aṇēē-yāś-ca yē kēci t-k rēēḍāṛ t hāś-cāp-y u-paskarāḥ || 44

śayanēē-yā n i-yānān i mama cān-yān i yān i ca |
dē h i s vab hṛ t-yavaṛgas-ya b rā h-maṇānām anan tar am || 45

an u-kū laṃ t u sā b h aṛ t uṛ-jñā t vā gamana mā t manah |
kṣ ipram pr am u d i tā dēvēē dā tum ē vōpacak r amē || 46

ta t ah p ra hṛṣṭā pr a t i-pūṛṇa-mān asā
yaśas v i nēē b h aṛ t u r-avēēkṣ-ya b b hāṣ i tam |
d h anā n i ra tnā n i ca dā t u m aṅganā
prac ak r amē d h aṛmab h r̥ tāṃ manas v i nēē || 47

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē triṃśasargaḥ