Ayōdhyākāṇḍa - Ṣōḍaśa Sargaḥ
tada-ntah-p u ra-d vāraṃ sama tēē t-ya janā k u lam |
prav iv ik tām ta tah kakṣ-yām ā-sasāda p urāṇav i t || 1
p rā sakāṛ m u ka b i b h rad b h i r-y uvab h i r-mṛṣṭa k uṇḍa lāiḥ |
apramād i b h i r-ēkāgrāi s-s van u rak tāi r-ad h iṣṭ h i tām || 2
ta t ra kāṣā-y iṇō vṛd d hān vē t rapāṇēēn s va-laṅkr̥ tān |
dadarśa v iṣṭ h i tān d vā r i s t r-yad h-yakṣān s usamā h i tān || 3
tē samēēkṣ-ya samā-yāntaṃ rāmapri-yac i-kēēṛṣavah |
sa ha sō t-pa t i tās-sarvē s vāsanē b h-yas-sas am b h r amāḥ || 4
tān uvāca v i nēē tā t mā sū t ap u t rah prada kṣ iṇah |
kṣ ipram āk h-yā ta rāmā-ya s umant rō d vā r i t iṣṭ h a t i || 5
tē rāmam upasaṅgam-ya b h aṛ t uḥ pri-yac i-kēēṛṣavah |
sa ha b hāṛ-yā-ya rāmā-ya kṣ ipram ē vāb h i cakṣ i rē || 6
pra t i-vēd i tam ā jñā-ya s ū tam ab h-yant araṃ p i t uḥ |
ta t rāivānā-ya-yāmāsa rāghava-pri-yakām-ya-yā || 7
taṃ vāiś r avaṇasaṅkāśam upas t h i taṃ s va-laṅkr̥ tam |
dadarśa sū tah par-yan kē sāuvarṇē sō t t arac h adē || 8
varā har u d h i rāb hēna śuc i nā ca sugand h i nā |
an u l ip taṃ parāṛd h-yēna candanēna parantapam || 9
st h i ta-yā pāṛś va taś-cā p i vā lav-yaja nahas ta-yā |
upē taṃ sēē ta-yā b h ū-yaś-c i t ra-yā śaś i nam ya t hā || 10
taṃ tapan tam ivād i t-yam upapan naṃ s va tē jasā |
vavandē varadaṃ vandēē v i-na-yajñō v i nēē tav a t || 11
prāñja l i s-s um u k haṃ dṛṣṭ vā v i-hāraśayanāsanē |
rājap u t ram uvācēdaṃ s umant rō rāja sa t-k r̥ tah || 12
kāusal-yā s up ra jā rāma! p i tā t vāṃ drakṣu m icchas i |
mah iṣ-yā sa ha kāikē-y-yā gam-ya tāṃ ta t ra mā c i r am || 13
ēvamuk tas-t u saṃhṛṣṭ ō narasin h ō mahād-y u t iḥ |
ta t as-sa mmā na-yāmāsa sēē tā m ida m u vāca ha || 14
dēv i! dēvaś-ca dēvēē ca samāgam-ya madant arē |
man t r a-yē tē d hṛ vam kiñc id ab h iṣēcanasaṃ h i tam || 15
lakṣa y i t vā h-yab h iprā-yaṃ pri-yakāmā s udakṣ iṇā |
sañc ōda-ya t i rājānaṃ madar t h am as i tēkṣaṇā || 16
sā pra hṛṣṭā mahārājaṃ h i takāmān u-vaṛ ta nēē |
jananēē cāṛ t h akāmā mē kēka-yād h i pa tēs-su tā || 17
d iṣṭ-yā k h a l u mahārājō mah iṣ-yā pri-ya-yā sa ha |
s umantraṃ p rā h iṇōd d ū tam ar t h akāmakaraṃ mama || 18
yādṛśēē par iṣa t-ta t ra tādṛśō dū ta āga tah |
d h ruva m ad-yāiva māṃ rājā yāuvarāj-yē'b h iṣēkṣ-ya t i || 19
hanta! śēēg h rām i t ō gat vā drakṣyām i ca ma hēēpa t im |
sa ha t vaṃ par ivā rēna s u k ham ās va r am as va ca || 20
pa t i sa mmān i tā sēē tā b h aṛ tāram as i tēkṣaṇā |
ād vāram an u-vav rā ja maṅga lāny-ab h i dad h-y uṣēē || 21
rāj-yaṃ dv i-jā t i b h i r-j uṣṭaṃ rāja sū-yāb h iṣēcanam |
kaṛ t um ar ha t i tē rājā vā savas-yēva lōkak r̥ t || 22
dēēkṣ i taṃ v r a t asampan naṃ varā j i nad h araṃ śuc im |
k ur aṅgaśṛṅgapāṇ iṃ ca paś-yan tēē t vāṃ b h ajām-yaham || 23
pūṛvāṃ d iśaṃ va jrad h arō dakṣ iṇāṃ pā t u tē yamah |
var uṇah paśc i mām āśāṃ d h anēśas-tū t tarāṃ d iśam || 24
at h a sēē tām an u-jñāp-ya kr̥ takā u t uk amaṅga lah |
n iś-cak rāma s umant rēna sa ha rāmō n i-vēśanā t || 25
parva tā d iv a n iṣ-k r am-ya sin h ō g i r i-g u hāśayah |
lakṣmaṇaṃ d vā r i sō'paś-ya t p ra h vāñja l i-p uṭaṃ s t h i tam || 26
at h a mad h-yamakakṣ-yā-yāṃ samāgacc h a t-su hṛj-janāiḥ |
sa saṛvān aṛ t h inō dṛṣṭ vā samē t-ya p ra t i-nan d-ya ca || 27
ta taḥ pāvakas aṅkāśam ā r urōha ra t h ō t tamam |
vāi-yāg h r aṃ p uruṣav-yāg h r ō rāja taṃ rājanandandah || 28
mēg h anādam asam bād h am maṇ i hēmav i b h ūṣ i tam |
m uṣṇan tam iv a cakṣūṃṣ i prab h a-yā sūṛ-yavarca sam || 29
karēṇ us iś u k a l pāiś-ca y u k taṃ par amavā j i b h iḥ |
hari-y u k taṃ sa ha s rākṣō ra t h am ind ra ivāś u gam || 30
pra-yā-yāu t ūṛṇam āst hā-ya rāghavō j va l i taś-ś r i-yā |
sa parjan-ya ivā ākāśē s vanavān ab h i-nāda yan || 31
n i-kē tā n n iṛ-ya yāu śrēēmā n mahāb h rād iv a cand ramāḥ |
c h a t r acāmar apāṇ i s-t u lakṣmaṇō rāghavānu jah || 32
j u gōpa b h rā taraṃ b h rā tā ra t h am āst hā-ya pṛṣṭ h a tah |
ta t ō ha la ha lā śab das-t um u las-sam ajā-ya ta || 33
tas-ya n iṣ-k r amamāṇas-ya janāug h as-ya samanta tah |
ta t ō ha-yavarā m u k h-yā nāgāś-ca g i r isan n i b hāḥ || 34
an u-jag m u s tadā rāmaṃ śa taśō't h a sa ha s raśah |
ag r a taś-cā s-ya sannad d hāś-candanāga r u b h ūṣ i t āḥ || 35
k h ad gacāpad h arāś-śēē rā jag m u r āśan savō janāḥ |
ta t ō vād i t raśab dāś-ca s t u t iśab dāś-ca vand i nām || 36
sin h anādāś-ca śū rāṇāṃ tadā śuś r u v i rē pa t h i |
haṛ m-yavā tā-y anas t hā b h iṛ-b h ūṣ i tā b h i s-samanta tah || 37
kēēṛ-yamānah s up uṣpāug hāi r-ya-yāu s t rēē b h i r-ar indamah |
rāmaṃ saṛvān avad-yāṅg-yō rāmap ip rēēṣa-yā ta tah || 38
vacō b h i r-ag r-yāiṛ-haṛ m-yas t hā kṣ i t is t hāś-ca vavand i rē |
nūnaṃ nan da t i tē mā tā kāusal-yā mā t r̥-nandandah! || 39
paś-yan tēē s id d h a-yā t raṃ t vāṃ p i t r-yaṃ rāj-yam avas t h i tam |
saṛvasēēman t i nēē b h-yaś-ca sēē tāṃ sēēman t i nēē varām || 40
aman-yan ta h i tā nāṛ-yō rāmas-ya hṛda-yapr i-yām |
ta-yā s u-car i taṃ dēva-yā p urā nūnaṃ mahat tapaḥ || 41
rō h iṇēē va śaśāṅkēna rāmasam-yōgam āpa-yā |
it i p rā sā d aśṛṅgēṣ u pramadā b h i r-narō t tamaḥ || 42
śuś rāva rājamārga s t h aḥ pr i-yā vāca u dā hṛ tāḥ |
ā t masampū janāi śr̥ṇvan ya-yāu rā m ā u mahā pa t h am || 43
sa rāghavas-ta t ra ka t hā p rapañcān
śuś rāva lōkas-ya samāga tas-ya |
ā t mād h i-kā rā v i-v id hāś-ca vācah
pra hṛṣṭ arūpas-ya p urō janas-ya || 44
ēṣa śri-yaṃ gacc h a t i rāghavō'd ya
rāj ap ra sādād v ip u lāṃ gam iṣ-yan |
ē tē va-yaṃ saṛvas amṛd d hakāmā
yēṣām a-yaṃ n ō b h av i tā praśās tā || 45
lā b h ō janas-yās-ya yad ēṣa saṛvaṃ
pra-pa t-syatē rāṣṭ r am idaṃ c i rā-ya |
na h-yapri-yaṃ kiñcana jā t u kaśc i-
t-paś-yēn na d uḥ k h am man u jād h i pē's m i n || 46
sa g h ōṣavad b h iś-ca ma taṅga gāiṛ-ya-yāiḥ
p uras-sarāi s-svas t i kasū tamāga d hāiḥ |
mahēē-yamānah p ravarāiś-ca vādakāi-
rab h iṣṭ u t ō vāiś r avaṇō ya t hā ya-yāu || 47
karēṇ u mā taṅgar a t hāś vasan k u lam
mahā janāug h a par ipūṛṇaca t var am |
pra b h ū tara t naṃ ba h u paṇ-yasañca-yaṃ
dadarśa rāmō ruc i raṃ mahā pa t h am || 48
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣōḍaśasargaḥ