Ayōdhyākāṇḍa - Ṣōḍaśōttaraśatatama Sargaḥ
pratiprayātē bharatē vasanrāmastapōvanē |
lakṣayāmāsa sōdvēgamathāutsukyaṃ tapasvinām || 1
yē tatra chitrakūṭasya purastāttāpasāśramē |
rāmamāśritya niratāstānalakṣayadutsukān || 2
nayanāir-brukuṭībhiścha rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ |
anyōnyam-upajalpanta śśanāiś-chakrurmithaḥ kathāḥ || 3
tēṣāmāutsukyam-ālakṣya rāmastvātmani śaṅkitāḥ |
kr̥tāñjalir-uvāchēdam-r̥ṣiṃ kulapatiṃ tataḥ || 4
na kachchid-bhagavankiñchit-pūrvavr̥ttam-idaṃ mayi |
dr̥śyatē vikr̥taṃ yēna vikriyantē tapasvināḥ || 5
pramādāch-charitaṃ kachchit-kiñchin-nāvarajasya mē |
lakṣmaṇasya-rṣibhid-dr̥ṣṭaṃ nānurūpam-ivātmanaḥ || 6
kachchic-chūśrūṣamāṇā va śśūśrūṣaṇaparā mayi |
pramadā-bhyuchitāṃ vr̥ttiṃ sītā yuktaṃ na vartatē || 7
athar-ṣir-jarayā vr̥ddhastapasā cha jarāṃ gataḥ |
vēpamāna ivōvācha rāmaṃ bhūtadayāparam || 8
kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhiratēstathā |
chalanaṃ tāta vaidēhyā-stapasviṣu viśṣēataḥ || 9
tvannimittam-idaṃ tāvattāpasān-prativartatē |
rakṣōbhyastēna saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ || 10
rāvaṇāvarajaḥ kaśchit kharō nāmēha rākṣasaḥ |
utpāṭya tāpasān-sarvāñ-janasthānanikētanān || 11
dhr̥ṣṭaścha jitakāśī cha nr̥śaṃsaḥ puruṣādakaḥ |
avaliptaścha pāpaścha tvāṃ cha tāta na mr̥ṣyatē || 12
tvaṃ yadāprabh r̥ t i hy-asm i n-nāśramē tāta vartasē |
tadāprabh r̥ t i rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān || 13
darśayanti hi bībhatsāiḥ krūrair-bhīṣaṇakāir-api |
nānārūpāir-virūpāiścha rūpāir-vikr̥tadarśanāiḥ || 14
apraśastāi-śuchibhis-samprayōjya cha tāpasān |
pratidhnantya-parān-kṣipram-anāryāḥ purataḥ stthitāḥ || 15
tēṣu tēṣvāśramastthānēṣv-abuddham-avalīya cha |
ramantē tāpasāṃ statra nāśayantō-lpachētasaḥ || 16
apakṣipanti srugbhāṇḍā-nagnīn-siñchanti vāriṇā |
kalaśāṃścha pramadhnanti havanē samupastthitē || 17
tāir-durātmabhirāmr̥ṣṭā-nāśramān-prajihāsavaḥ |
gamanāyānya-dēśasya chōdayantya-rṣayōdya mām || 18
tat-purā rāma śārīrām-upahiḿsāṃ tapasviṣu |
darśayanti hi duṣṭāstē tyakṣyāma imamāśramam || 19
bahumūlaphalaṃ chitraṃ avidūrāditō vanam |
purāṇāśramam-ēvāhaṃ śrayiṣyē sagaṇaḥ punaḥ || 20
kharastvay-yapi chāyuktaṃ purā tāta pravartatē |
sahāsmābhiritō gach-cha yadi buddhiḥ pravartatē || 21
sakalattrasya sandēhō nityaṃ yattasya rāghava |
samarthasyāpi hi satō vāsō duḥkham-ihādya tē || 22
ity-uktavantaṃ staṃ rāma rājaputrastapasvinam |
na śaśākōttarāir-vākyāir-avarōddhuṃ samutsukam || 23
abhinandya samāpr̥ch-chya samādhāya cha rāghavam |
sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulāiḥ kulapatissaha || 24
rāmaḥ saṃsādya r̥ṣigaṇam-anugamanād-dēśāttasmāt-kulapatim-abhivādya r̥ṣim |
samyak-prītāistāir-anumatā upadiṣṭārtthaḥ puṇyaṃ vāsāya svanilayam-upasampēdē || 25
āśramam-r̥ṣivirahitaṃ prabhuḥ kṣaṇam-api-na jahāu sa rāghavaḥ |
rāghavaṃ hi satatam-anugatā stāpasāś-chārṣacharita dhr̥ta-guṇāḥ || 26
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣōḍaśōttaraśatatamasargaḥ