Ayōdhyākāṇḍa - Trayōdaśōttara-śatatama Sargaḥ
tata śśirasi kṛtvā tu pādukē bharatastadā |
ārurōha rathaṃ hṛṣṭaḥ śatrughnēna samanvitaḥ || 1
vasiṣṭhō vāmadēvaśca jābāliśca dṛḍhavrataḥ |
agrataḥ prayayu ssarvē mantriṇō mantrapūjitāḥ || 2
mandākinīṃ nadīṃ ramyāṃ prāṅmukhāstē yayustadā |
pradakṣiṇaṃ ca kurvāṇāś-citrakūṭaṃ mahāgirim || 3
paśyandhātusahasrāṇi ramyāṇi vividhāni ca |
prayayau tasya pārśvēna sasainyō bharatastadā || 4
adūrāccitrakūṭasya dadarśa bharatastadā |
āśramaṃ yatra sa munir-bharadvājaḥ kṛtālayaḥ || 5
sa tamāśramamāgamya bharadvājasya buddhimān |
avatīrya rathātpādāu vavandē bharatastadā || 6
tatō hṛṣṭō bharadvājō bharataṃ vākyam-abravīt |
api kṛtyaṃ kṛtaṃ tāta! rāmēṇa ca samāgatam || 7
ēvamukta ssatu tatō bharadvājēna dhīmatā |
prat-yuvāca bharadvājaṃ bharatō dharmavatsalaḥ || 8
sa yācyamānō guruṇā mayā ca dṛḍhavikramaḥ |
rāghavaḥ parama-prītō vasiṣṭhaṃ vākyam-abravīt || 9
pituḥ pratijñāṃ tām-ēva pālayiṣyāmi tattvataḥ |
chaturdaśa hi varṣāṇi yā pratijñā piturmama || 10
ēvam-uktō mahāprājñō vasiṣṭhaḥ prat-yuvāca ha |
vākyajñō vākyakuśalaṃ rāghavaṃ vachanaṃ mahat || 11
ētē prayaccha saṃhṛṣṭaḥ pādukē hēmabhūṣitē |
ayōdhyāyāṃ mahāprājña yōgakṣēmakarē tava || 12
ēvamuktō vasiṣṭhēna rāghavaḥ prāṅmukhaḥ stthitaḥ |
pādukē hyadhiruh-yāitē mama rājyāya vāi dadāu || 13
nivṛttōham-anujñātō rāmēṇa sumahātmanā |
ayōdhyām-ēva gacchāmi gṛhītvā pādukē śubhē || 14
ētacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ |
bharadvājaś-śubhataraṃ munir-vākyam-uvāca tam || 15
nāitaccitraṃ naravyāghra śīlavṛttavatāṃ vara |
yadāryaṃ tvayi tiṣṭhēttu nimnē sṛṣṭamivōdakam || 16
amṛta ssamahābāhuḥ pitā daśarathastava |
yasya tvam-īdṛśaḥ putrō dharmajñō dharmavatsalaḥ || 17
tamṛṣiṃ tu mahātmānam-uktavākyaṃ kṛtāñjaliḥ |
āmantrayitum-ārēbhē caraṇāvupagṛhya ca || 18
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā bharadvājaṃ punaḥ punaḥ |
bharatastu yayāu śrīmān-ayōdhyāṃ saha mantribhiḥ || 19
yānaiśca śakaṭāiścaiva hayāir-nāgāiś-ca sā camūḥ |
punar-nivṛttā vistīrṇā bharatasyānuyāyinī || 20
tatastē yamunāṃ divyāṃ nadīṃ tīrtvōrmimālinīm |
dadṛśustāṃ puna ssarvē gaṅgāṃ śubhajalāṃ nadīm || 21
tāṃ ramyajalasampūrṇāṃ santīrya sahabaandhavaḥ |
śṛṅgibērapuraṃ ramyaṃ pravivēśa sasainikaḥ || 22
śṛṅgibērapurādbhūya stvayōdhyāṃ sandadarśa ha |
ayōdhyāṃ ca tatō dṛṣṭvā pitrā bhrātrā vivarjitām |
bharatō duḥkha santapta ssārathiṃ chēdam-abravīt || 23
sārathē paśya vidhvastā sāyōdhyā na prakāśatē |
nirākārā nirānandā dīnā pratihatasvarā || 24
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē trayōdaśōttara-śatatamasargaḥ