Ayōdhyākāṇḍa - Aṣṭōttaraśatatama Sargaḥ
āśvāsayaantaṃ bharataṃ jābālir-brāhmaṇōttamaḥ |
uvācha rāmaṃ dharmajñaṃ dharmāpētam-idaṃ vachaḥ || 1
sādhu rāghava mābhūttē budhdiraivaṃ nirarthikā |
prākr̥tasya narasyēva hyāryabuddhērmanasinaḥ || 2
kaḥ kasya puruṣō bandhuḥ kimāpyaṃ kasya kēnachit |
yadēkō jāyatē janturēka ēva vinaśyati || 3
tasmān-mātā pitā chēti rāma sajjēta yō naraḥ |
unmatta iva sa jñēyō nāsti kaśchiddhi kasyachit || 4
yathā grāmāntaraṃ gaccha-nnaraḥ kaśchit-kvachid-vasēt |
utsr̥jya cha tamāvāsaṃ prathiṣṭhētā-parēhani || 5
ēvamēva manuṣyāṇāṃ pitā mātā gr̥haṃ vasu |
avāsamātraṃ kākutstha sajjantē nātra sajjanāḥ || 6
pitryaṃ rājyaṃ parityajya sa nārhasi narōttama |
āsthātuṃ kāpathaṃ duḥkhaṃ viṣamaṃ bahukanṭakam || 7
samr̥ddhāyām-ayōdhyāyām-ātmānam-abhiṣēchaya |
ēka-vēṇī-dharā hi tvāṃ nagarī sampratīkṣatē || 8
rājabhōgān-anubhavan-mahārhān-pārtthivātmaja |
vihara tvam-ayōdhyāyāṃ yathā śakras-triviṣṭapē || 9
na tē kaśchidd-daśarathas-tvaṃ cha tasya na kaśchana |
anyō rājā tvam-anyas-tasmātkuru yaduchyatē || 10
bīja-mātraṃ pitā jantō śśuklaṃ rudhiramēva cha |
samyuktam-r̥tumanmātrā puruṣasyēha janma tat || 11
gata ssa nr̥patis-tatra gantavyaṃ yatra tēna vāi |
pravr̥tatir-ēṣā martyānāṃ tvaṃ tu mithyā vihanyasē || 12
arttha-dharmaparā yē yē tāmstāñchōchāmi nētarān |
tē hi duḥkham-iha prāpya vināśaṃ prētya bhējirē || 13
aṣṭakā pitr̥-daivaty amitya-yaṃ prasr̥tō janaḥ |
annasyō-padrvavaṃ paśya mr̥tō hi kima-śiṣyati || 14
yadi bhuktamihānyēna dēham-anyasya gacchati |
dadyāt-pravasata śśrāddhaṃ na tat-pathyaśanaṃ bhavēt || 15
dāna-saṃvananā hyētē granthā mēdhāvibhiḥ kṛtāḥ |
yajasva dēhi dīkṣasva tapas-tapyasva santyaja || 16
sa nāsti param-ityēva kuru buddhiṃ mahāmatē |
pratyakṣaṃ yattadātiṣṭha parōkṣaṃ pr̥ṣṭhataḥ kuru || 17
satāṃ buddhiṃ puraskr̥tya sarvalōka-nidarśinīm |
rājyaṃ tvaṃ pratigr̥hṇīṣva bharatēna prasāditaḥ || 18
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aṣṭōttaraśatatamasargaḥ