Ayōdhyākāṇḍa - Prathama Sargaḥ
gacchatā mātulakulaṃ bharatēna tadānagha |
śatrughnō nityaśatrughnō nītaḥ prītipuraskṛtaḥ || 1
tatra nyavasadbhrātrā saha satkārasatkṛtaḥ |
mātulēnāśvapatinā putrasnēhēna lālitaḥ || 2
tatrāpi nivasantau tau tarpyamāṇau ca kāmataḥ |
bhrātarau smaratāṃ vīrau vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam || 3
rājāpi tau mahātējā sasāra prōṣitau sutau |
ubhau bharataśatrughnau mahēndravaruṇōpamau || 4
sarva ēva tu tasyēṣṭāścatvāraḥ puruṣarṣabhāḥ |
svaśarīrādviniṛvṛttāścatvāra iva bāhavaḥ || 5
tēṣāmapi mahātējā rāmō ratikaraḥ pituḥ |
svayambhūriva bhūtānāṃ babhūva guṇavattaraḥ || 6
sa hi dēvairudīrṇasya rāvaṇasya vadhārthibhiḥ |
arthitō mānuṣē lōkē jajñē viṣṇussanātanaḥ || 7
kauśalyā śuśubhē tēna putrēṇāmitatējasā |
yathā varēṇa dēvānāmaditirvajrapāṇinā || 8
sa hi rūpōpapannaśca vīryavānanasūyakaḥ |
bhūmāvanupamassūnurguṇaiṛdaśarathōpamaḥ || 9
sa tu nityaṃ praśāntātmā mṛdupūṛvaṃ ca bhāṣatē |
ucyamānōpi paruṣaṃ nōttaraṃ pratipadyatē || 10
kathañcidupakārēṇa kṛtēnaikēna tuṣyati |
na smaratyapakārāṇāṃ śatamapyātmavattayā || 11
śīlavṛddhaiṛjñānavṛddhaiṛvayōvṛddhaiśca sajjanaiḥ |
kathayannāsta vai nityamastrayōgyāntarēṣvapi || 12
bud d himānmadhurābhāṣī pūrvabhāṣī priyaṃvadaḥ |
vīryavānna ca vīryēṇa mahatā svēna vismitaḥ || 13
nacānṛtakathō vidvān vṛddhānāṃ pratipūjakaḥ |
anuraktaḥ prajābhiśca prajāścāpyanurañjatē || 14
sānukrōśō jitakrōdhō brāhmaṇapratipūjakaḥ |
dīnānukampī dharmajñō nityaṃ pragrahavāñchuciḥ || 15
kulōcitamatiḥ kṣātraṃ dharmaṃ svaṃ bahumanyatē |
manyatē parayā kīṛtyā mahatsvargaphalaṃ tataḥ || 16
nāśrēyasi ratō vidvānnāvirud d hakathāruciḥ |
uttarōttarayuktāu ca vaktā vācaspatiryathā || 17
arōgastaruṇō vāgmī vapuṣmāndēśakālavit |
lōkē puruṣasārajñassādhurēkō vinirmitaḥ || 18
sa tu śrēṣṭhaiṛguṇaiṛyuktaḥ prajānāṃ pāṛthivātmajaḥ |
bahiścara iva prāṇō babhūva guṇataḥ priyaḥ || 19
samyagvidyāvratasnātō yathāvatsāṅgavēdavit |
iṣvastrē ca pituśśrēṣṭhō babhūva bharatāgrajaḥ || 20
... (Remaining verses formatted similarly) ...
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē prathamasargaḥ