సుందరకాండ - చతుర్వింశ సర్గః
తతస్సీతాముపాగమ్య రాక్షస్యో వికృతాననః |
పరుషం పరుషా నార్య ఊచుస్తాం వాక్యమప్రియమ్ || ౧ ||
కిం త్వం అన్తఃపురే సీతే సర్వభూతమనోహరే |
మహార్హశయనోపేతే న వాసమనుమన్యసే || ౨ ||
మానుషీ మానుషష్యైవ భార్యా త్వం బహుమన్యసే |
ప్రత్యాహార మనో రామాన్ న త్వం జాతు మర్హసి || ౩ ||
త్రైలోక్య వసుభోక్తారం రావణం రాక్షసేశ్వరమ్ |
భర్తార ముపసంగమ్య విహరస్వ యథా సుఖమ్ || ౪ ||
మానుషీ మానుషం తం తు రామమ్ ఇచ్చసి శోభనే |
రాజ్యాత్ భ్రష్టం అసిద్ధార్థం విక్లబం త్వ మనిందితే || ౫ ||
రాక్షసీనాం వచః శ్రుత్వా సీతా పద్మనిభేక్షణా |
నేత్రాభ్యాం అశ్రుపూర్ణాభ్యాం ఇదం వచనమబ్రవీత్ || ౬ ||
యదిదం లోకవిద్విష్ట ముదాహరథ సంగతాః |
నైతన్ మనసి వాక్యం మే కిల్బిషం ప్రతిభాతి మే || ౭ ||
న మానుషీ రాక్షసస్య భార్యా భవితుమర్హతి |
కామం ఖాదత మాం సర్వా న కరిష్యామి వో వచః || 8 ||
దీనో వా రాజ్యహీనో వా యో మే భర్తా స మే గురుః |
తం నిత్యమనురక్తాఽస్మి యథా సూర్యం సువర్చలా || ౯ ||
యథా శచీ మహాభాగా శక్రం సముపతిష్టతి |
అరుంధతీ వశిష్ఠం చ రోహిణీ శశినం యథా || ౧౦ ||
లోపముద్రా యథాఽగస్త్యం సుకన్యా చ్యవనం యథా |
సావిత్రీ సత్యవంతం చ కపిలం శ్రీమతీ యథా || ౧౧ ||
సౌదాసం మదయంతీవ కేశినీ సగరం యథా |
నైషధం దమయంతీవ భైమీ పతిమనువ్రతా || ౧౨ ||
తథాఽహం ఇక్ష్వాకు రామం పతిమనువ్రతా |
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రాక్ష్యసః క్రోధమూర్ఛితాః || ౧౩ ||
భర్త్సయన్తి స్మ పరుషైః వాక్యై రావణచోదితా |
అవలీనః స నిర్వాక్యో హనుమాన్ శింశుపాద్రుమే || ౧౪ ||
సీతాం సంతర్జయన్తీనామ్ రాక్షసీనాం స శుశ్రువే |
తామభిక్రమ్య సంక్రుద్ధా వేపమానాం సమన్తతః || ౧౫ ||
భృశం సంలిలిహుర్దీప్తాన్ ప్రలమ్బాన్ దశనచ్చదాన్ |
ఊచుశ్చ పరమక్రుద్ధాః ప్రగృహ్యాశు పరశ్వధాన్ || ౧౬ ||
నేయమర్హసి భర్తారం రావణం రాక్షసాధిపమ్ |
సా భర్త్స్యమానా భీమాభి రాక్షసీభిర్వరాననా || ౧౭ ||
సా భాష్పముపార్జన్తీ శింశుపాం తాముపాగమత్ |
తతస్తాసాం శింశుపాం సీతా రాక్షసీభిః సమావృతా || ౧౮ ||
అభిగమ్య విశాలాక్షీ తస్థౌ శోకపరిప్లుతా |
తాం కృశాం దీనవదనాం మలినామ్బరధారిణీమ్ || ౧౯ ||
భర్త్సయాం చక్రిరే సీతాం రాక్షస్య స్తాం సమన్తతః |
తతస్తాం వినతా నామ రాక్షసీ భీమదర్శనా || ౨౦ ||
అబ్రవీత్కుపితాకారా కరాళా నిర్ణతోదరీ |
సీతే పర్యాప్త మేతావత్ భర్తుస్నేహో నిదర్శితః || ౨౧ ||
సర్వత్రాతికృతం భద్రే వ్యసనా యోపకల్పతే |
పరితుష్టాస్మి భద్రం తే మానుషస్తే కృతో విధిః || ౨౨ ||
మమాపి తు వచః పథ్యం బ్రువన్త్యాః కురు మైథిలి |
రావణం భజ భర్తారం భర్తారం సర్వ రక్షసామ్ || ౨౩ ||
విక్రాన్తం రూపవన్తం చ సురేశ మివ వాసవమ్ |
దక్షిణం త్యాగశీలం చ సర్వస్య ప్రియదర్శనమ్ || ౨౪ ||
మానుషం కృపణం రామం త్యక్త్వా రావణ మాశ్రయ |
దివ్యాఙ్గరాగా వైదేహీ దివ్యాభరణభూషితా || ౨౫ ||
అద్య ప్రభృతి సర్వేషాం లోకానాం ఈశ్వరీ భవ |
అగ్నే స్స్వాహా యథా దేవీ శచీఽవేంద్రస్య శోభనే || ౨౬ ||
కిం తే రామేణ వైదేహీ కృపణేన గతాయుషా |
ఏతదుక్తం చ మే వాక్యం యది త్వం న కరిష్యసి || ౨౭ ||
అస్మిన్ ముహూర్తే సర్వాస్త్వాం భక్షయిష్యామహే వయమ్ |
అన్యాతు వికటా నామ లమ్బమానపయోధరా || ౨8 ||
అబ్రవీత్ కుపితా సీతాం ముష్టి ముద్యమ్య గర్జతీ |
బహూన్ అప్రియరూపాణి వచనాని సుదుర్మతే || ౨౯ ||
అనుక్రోశాన్ మృదుత్వా చ్చ సోఢాని తవ మైథిలి |
న చ నః కురుషే వాక్యం హితం కాలపురస్కృతమ్ || ౩౦ ||
అనీతాసి సముద్రస్య పారం అన్యైర్దురాసదమ్ |
రావణాన్తః పురం ఘోరం ప్రవిష్టా చాపి మైథిలి || ౩౧ ||
రావణస్య గృహే రుద్ధా మస్మాభిస్తు సురక్షితామ్ |
నత్వాం శక్తః పరిత్రాతు మపి సాక్షాత్ పురన్దరః || ౩౨ ||
కురుష్వ హిత వాదిన్యా వచనం మమ మైథిలి |
అలం అశ్రుప్రపాతేన త్యజ శోకమనర్థకమ్ || ౩౩ ||
భజ ప్రీతిం చ హర్షం చ త్యజైతాం నిత్య దైన్యతామ్ |
సీతే రాక్షసరాజేన సహ క్రీడా యథాసుఖమ్ || ౩౪ ||
జానాసి యథా భీరు స్త్రీణాం యౌవనమధ్రువమ్ |
యావన్న తే వ్యతిక్రామేత్ తావత్ సుఖమవాప్నుహి || ౩౫ ||
ఉద్యానాని చ రమ్యాణి పర్వతోపవనాని చ |
సహ రాక్షసరాజేన చర త్వం మదిరేక్షణే || ౩౬ ||
స్త్రీ సహస్రాణి తే సప్త వశే స్థాస్యంతి సున్దరీ |
రావణం భజ భర్తారం భర్తారం సర్వ రక్షసామ్ || ౩౭ ||
ఉత్పాట్య వాతే హృదయం భక్షయిష్యామి మైథిలి |
యది మే వ్యాహృతం వాక్యం న యథావత్ కరిష్యసి || ౩౮ ||
తతశ్చణ్డోదరీ నామ రాక్షసీ క్రోథమూర్ఛితా |
భ్రామయన్తీ మహచ్చూల మిదం వచనమబ్రవీత్ || ౩౯ ||
ఇమాం హరిణ లోలాక్షీం త్రాసోత్కమ్పిపయోధరామ్ |
రావణేన హృతాం దృష్ట్వా దౌహృదో మే మహానభూత్ || ౪౦ ||
యకృత్ప్లీహ మథోత్పీడం హృదయం చ సబన్ధనమ్ |
అన్త్రాణ్యపి తథా శీర్షం ఖాదేయ మితి మే మతిః || ౪౧ ||
తతస్తు ప్రఘసా నామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ |
కంఠమస్యా నృశంసాయాః పీడయామ కిమాస్యతే || ౪౨ ||
నివేద్యతాం తతో రాజ్ఞే మానుషీ సా మృతేతి హ |
నాత్ర కశ్చన సందేహాః ఖాదతేతి స వక్ష్యతి || ౪౩ ||
తతస్త్వజాముఖీ నామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ |
విశ స్యేమాం తత స్సర్వాః సమాన్ కురుత పీలుకాన్ || ౪౪ ||
విభజామ తతః సర్వా వివాదో మే న రోచతే |
సేయ మానీయతాం క్షిప్రం లేహ్యా ముచ్చావచం బహు || ౪౫ ||
తతశ్శూర్పణఖానామ రాక్షసీ వాక్యమబ్రవీత్ |
అజాముఖ్యా యదుక్తం హి తదేవ మమరోచతే || ౪౬ ||
సురా చానీయతాం క్షిప్రం సర్వ శోకవినాశినీ |
మానుషం మాంసం ఆసాద్య నృత్యామఽథ నికుమ్భిలామ్ || ౪౭ ||
ఏవం సంభర్త్స్యమానా సా సీతా సురసుతోపమా |
రాక్షసీభిః సుఘోరాభి ర్ధైర్యముత్సృజ్య రోదితి || ౪8 ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే చతుర్వింశస్సర్గః ||