సుందరకాండ - ద్వితీయ సర్గః
స సాగర మనాధృష్య మతిక్రమ్య మహాబలః |
త్రికూట శిఖరే లఙ్కాం స్థితాం స్వస్థో దదర్శ హ || ౧ ||
తతః పాదపముక్తేన పుష్పవర్షేణ వీర్యవాన్ |
అభివృష్టః స్థితస్తత్ర బభౌ పుష్పమయౌ యథా || ౨ ||
యోజనానాం శతం శ్రీమాం స్తీర్త్యాఽప్యుత్తమవిక్రమః |
అనిశ్వృసన్ కపిస్తత్ర న గ్లానిం అధిగచ్ఛతి || ౩ ||
శతాన్యహం యోజనానాం క్రమేయం సుబహూన్యపి |
కి పునస్సాగరస్యాంతం సంఖ్యాతం శతయోజనమ్ || ౪ ||
స తు వీర్యవతాంశ్రేష్ఠః ప్లవతామపి చోత్తమః |
జగామ వేగవాన్ లఙ్కాం లఙ్ఘయిత్వా మహోదధిమ్ || ౫ ||
శాద్వలాని చ నీలాని గన్ధవన్తి వనాని చ |
గండవంతి చ మధ్యేన జగామ నగవంతి చ || ౬ ||
శైలాంశ్చ తరుసంఛన్నాన్ వనరాజీశ్చ పుష్పితాః |
అభిచక్రామ తేజస్వీ హనుమాన్ ప్లవగర్షభః || ౭ ||
స తస్మిన్ అచలే తిష్ఠన్ వనాన్ ఉపవనాని చ |
స నగాగ్రే చ తాం లఙ్కాం దదర్శ పవనాత్మజః || ౮ ||
సరళాన్ కర్ణికారాంశ్చ ఖర్జురాంశ్చ సుపుష్పితాన్ |
ప్రియాలూన్ ముచిళిందాంశ్చ కుటజాన్కేతకానపి || ౯ ||
ప్రియాంగూన్ గంధపూర్ణాంశ్చనీపాన్ సప్తచ్ఛదాం స్తథా |
ఆసనాన్ కోవిదారాంశ్చ కరవీరాంశ్చ పుష్పితాన్ || ౧౦ ||
పుష్పభార నిబద్ధాంశ్చ తథా ముకుళితా నపి |
పాదపాన్ విహాగకీర్ణాన్ పవనాధూత మస్తకాన్ || ౧౧ ||
హంసకారండవాకీర్ణా వాపీః పద్మోత్పలాయుతాః |
అక్రీడాన్ వివిధాన్ రమ్యాన్ వివిధాంశ్చ జలాశయాన్ || ౧౨ ||
సంతతాన్ వివిధై ర్వృక్షైః సర్వర్తు ఫలపుష్పితైః |
ఉద్యానాని చ రమ్యాణి దదర్శ కపికుఞ్జరః || ౧౩ ||
సమాసాద్య లక్ష్మీవాన్ లఙ్కాం రావణపాలితామ్ |
పరిఘాభిః సపద్మాభిః ఉత్పలాభిరలంకృతామ్ || ౧౪ ||
సీతాపహరాణార్థేన రావణేన సురక్షితామ్ |
సమంతా ద్విచరద్భిశ్చ రాక్షసైః ఉగ్రధన్విభిః || ౧౫ ||
కాంచనేనావృతాం రమ్యాం ప్రాకారేణ మహాపురీమ్ |
గృహైశ్చ గ్రహసంకాశైః శారదాంబుదసన్నిభైః || ౧౬ ||
పాడురాభిః ప్రతోళీభి రుచ్చాభి రభిసంవృతామ్ |
అట్టాలశతాకీర్ణాం పతాకాధ్వజమాలినీమ్ || ౧౭ ||
తోరణైః కాంచనైర్దివ్యైః లతాపంక్తి విచిత్రితైః |
దదర్శ హనుమాన్ లఙ్కాం దివి దేవ పురీమ్ యథా || ౧౮ ||
గిరిమూర్ధ్ని స్థితాం లఙ్కాం పాండురైర్భవనై శ్శుభైః |
దదర్శ కపిశ్రేష్ఠః పురం ఆకాశగం యథా || ౧౯ ||
పాలితాం రాక్షసేంద్రేణ నిర్మితాం విశ్వకర్మణా |
ప్లవమానా మివాకాశే దదర్శ హనుమాన్ పురీమ్ || ౨౦ ||
వప్రప్రాకార జఘానాం విపులామ్బునవామ్బురామ్ |
శతఘ్నీశూలకేశాన్తా మట్టాలకవతంసకామ్ || ౨౧ ||
మనసేవ కృతాం లఙ్కాం నిర్మితాం విశ్వకర్మణా |
ద్వార ముత్తర మాసాద్య చిన్తయామాస వానరః || ౨౨ ||
కైలాసశిఖర ప్రఖ్యాం ఆలిఖన్తీ మివామ్బురామ్ |
డీయమానా మివాకాశం ఉచ్ఛ్రితైర్భవనోత్తమైః || ౨౩ ||
సమ్పూర్ణాం రాక్షసై ర్ఘోరైర్నాగై భోగవతీమివ |
అచిన్త్యాం సుకృతాం స్పష్టాం కుబేరాధ్యుషితాం పురా || ౨౪ ||
దంష్ట్రిభిః బహుభి శ్శూరై శ్శూలపట్టసపాణిభిః |
రక్షితాం రాక్షసైర్ఘోరైః గుహా మాశీవిషై రివ || ౨౫ ||
తస్యాశ్చ మహతీం గుప్తిం సాగరం నిరీక్ష్య సః |
రావణం చ రిపుం ఘోరం చింతయామాస వానరః || ౨౬ ||
ఆగత్యాపీహ హరయో భవిష్యంతి నిరర్థకాః |
న హి యుద్ధేన వై లఙ్కా శక్యా జేతుం సురైరపి || ౨౭ ||
ఇమాం విషమాం దుర్గాం లఙ్కాం రావణపాలితాం |
ప్రాప్యాపి స మహాబాహుః కిం కరిష్యతి రాఘవః || ౨౮ ||
అవకాశో న సాన్త్వస్య రాక్షసేష్వభిగమ్యతే |
న దానస్య న భేదస్య నైవ యుద్ధస్య దృశ్యతే || ౨౯ ||
చతుర్ణామేవ హి గతిః వానరాణాం మహాత్మనామ్ |
వాలిపుత్రస్య నీలస్య మమ రాజ్ఞశ్చ ధీమతః || ౩౦ ||
యావజ్జానామివైదేహీం యది జీవతివా నవా |
తత్రైవ చింతయిష్యామి దృష్ట్వా తాం జనకాత్మజమ్ || ౩౧ ||
తతస్సచింతయామాస ముహూర్తం కపికుంజరః |
గ్రిరిశృఙ్గే స్థితః తస్మిన్ రామస్యాభ్యుదయే రతః || ౩౨ ||
అనేన రూపేణ మయా న శక్యా రక్షసాం పురీ |
ప్రవేష్ఠుం రాక్షసైర్గుప్తా క్రూరైర్బలసమన్వితైః || ౩౩ ||
ఉగ్రౌజసో మహావీర్యా బలవంతశ్చ రాక్షసాః |
వంచనీయా మయా సర్వే జానకీం పరిమార్గతా || ౩౪ ||
లక్ష్యాలక్ష్యేణ రూపేణ రాత్రౌ లఙ్కాపురీ మయా |
ప్రవేష్టుం ప్రాప్తకాలం మే కృత్యం సాధయితుమ్ మహత్ || ౩౫ ||
తాం పురీం తాదృశీం దృష్ట్వా దురాధర్షాం సురాసురైః |
హనుమాన్ చింతయామాస వినిశ్చిత్య ముహుర్ముహుః || ౩౬ ||
కేనోపాయేన పశ్యేయం మైథిలీం జనకాత్మజామ్ |
అదృష్ఠో రాక్షసేంద్రేణ రావణేన దురాత్మనా || ౩౭ ||
న వినశ్యేత్ కథం కార్యం రామస్య విదితాత్మనః |
ఏకామేకశ్చ పశ్యేయం రహితే జనకాత్మజామ్ || ౩౮ ||
భూతశ్చార్థా విపద్యంతే దేశకాలవిరోధితాః |
విక్లబం దూతమాసాద్య తమ సూర్యోదయే యథా || ౩౯ ||
అర్థానర్థాంతరే బుద్ధిర్నిశ్చితాఽపి నశోభతే |
ఘాతయంతి హి కార్యాణి దూతాః పండితమానినః || ౪౦ ||
న వినశ్యేత్ కథం కార్యం వైక్లబ్యం న కథం భవేత్ |
లంఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న వృథాభవేత్ || ౪౧ ||
మయి దృష్టే తు రక్షోభి రామస్య విదితాత్మనః |
భవేద్వర్థమిదం కార్యం రావణానర్థ మిచ్ఛతః || ౪౨ ||
న హి శక్యం క్వచిత్ స్థాతుం అవిజ్ఞాతేన రాక్షసైః |
అపి రాక్షస రూపేణ కిముతాన్యేన కేన చిత్ || ౪౩ ||
వాయురప్యత్ర నాజ్ఞాతః చరేత్ ఇతి మతిర్మమ |
న హ్యస్త విదితం కించిత్ రాక్షసానాం బలీయసామ్ || ౪౪ ||
ఇహాహం యది తిష్టామి స్వేన రూపేణ సంవృతః |
వినాశముపయాస్యామి భర్తురర్థశ్చ హీయతే || ౪౫ ||
తదహం స్వేన రూపేణ రజన్యాం హ్రస్వతాం గతః |
లంకాం అభిపతిష్యామి రాఘవస్యార్థ సిద్ధయే || ౪౬ ||
రావణస్య పురీమ్ రాత్రౌ ప్రవిశ్య సుదురాసదామ్ |
విచిన్వన్ భవనం సర్వం ద్రక్ష్యామి జనకాత్మజామ్ || ౪౭ ||
ఇతి సంచిత్య హనుమాన్ సూర్యస్యాస్తమయం కపిః |
ఆచకాంక్షే తదా వీరో వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః || ౪౮ ||
సూర్యే చాస్తం గతే రాత్రౌ దేహం సంక్షిప్య మారుతిః |
వృషదంశకమాత్రస్సన్ బభూవాద్భుత దర్శనః || ౪౯ ||
ప్రదోషకాలే హనుమాంస్తూర్ణ ముత్ప్లుత్య వీర్యవాన్ |
ప్రవివేశ పురీం రమ్యాం సువిభక్త మహాపథామ్ || ౫౦ ||
ప్రాసాదమాలావితతమ్ స్తంభైః కాంచన రాజతైః |
శాతకుంభమయైర్జాలైః గంధర్వనగరోపమామ్ || ౫౧ ||
సప్తభౌమాష్టభౌమైశ్చ ముక్తాజాల విభూషితైః |
తలైః స్ఫాటిక సంకీర్ణైః కార్తస్వరవిభూషితైః || ౫౨ ||
వైడూర్యమణిచిత్రైశ్చ ముక్తాజాల విభూషితైః |
తలైః శుశ్శుభిరే తాని భవనాన్యత్ర రక్షసామ్ || ౫౩ ||
కాంచనాని చ చిత్రాణి తోరణాని చ రక్షసామ్ |
లంకాముద్యోతయామాసుః సర్వతః సమలంకృతామ్ || ౫౬ ||
అచింత్యా మద్భుతాకారం దృష్ట్వా లంకాం మహాకపిః |
ఆసీద్విషణ్ణో హృష్టశ్చ వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః || ౫౫ ||
స పాణ్డురావిద్ధ విమానమాలినీమ్ మహార్హజాంబూనద జాలతోరణామ్ |
యశస్వినీం రావణబాహుపాలితామ్ క్షపాచరై ర్భీమబలైః సమావృతామ్ || ౫౬ ||
చంద్రోఽపి సాచివ్య మివాస్య కుర్వన్ తారాగణైర్మధ్యగతో విరాజన్ |
జ్యోత్స్నావితానేన వితత్యలోకం ఉత్తిష్టతేనైకసహస్రరశ్మిః || ౫౭ ||
శంఖప్రభం క్షీరమృణాళవర్ణం ఉద్గచ్ఛమానం వ్యవభాసమానమ్ |
దదర్శ చన్ద్రం స హరిప్రవీర పోప్లూయమానం సరసీవ హంసమ్ || ౫౮ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే ద్వితీయ స్సర్గః ||