చతుర్థఒధ్యాయః (శక్రాదిస్తుతి)
ధ్యానమ్: ఓం కాలా భ్రాభాం కటాక్షైరరికులభయదాం మౌలిబద్ధేందురేఖాం శంఖం చక్రం కృపాణం త్రిశిఖమపి కరైరుద్వహంతీం త్రినేత్రాం |
సింహస్కంధాధిరూఢాం త్రిభువనమఖిలం తేజసా పూరయంతీం ధ్యాయేత్ దుర్గాం జయాఖ్యాం త్రిదశపరివృతాం సేవితాంసిద్ధికామైః ||
ఋషిరువాచ: శక్రాదయః సురగణా నిహతేతివీర్యే |
తస్మిందురాత్మని సురారిబలే చ దేవ్యా |
తాం తుష్టువుః ప్రణతినమ్రశిరోధరాంసా |
వాగ్భిః ప్రహర్షపులకోద్గమచారుదేహాః | 1-2
దేవ్యా యయా తతమిదం జగదాత్మశక్త్యా |
నిఃశేషదేవగణశక్తిసమూహమూర్త్యా |
తామంబికామఖిలదేవమహర్షిపూజ్యా |
భక్త్యా నతాః స్మ విదధాతు శుభాని సా నః | 3
యస్యాః ప్రభావమతులం భగవాననంతో |
బ్రహ్మా హరశ్చ న హి వక్తుమలం బలం చ |
సా చండికాఖిలజగత్పరిపాలనాయ |
నాశాయ చాశుభభయస్య మతిం కరోతు | 4
యా శ్రీః స్వయం సుకృతినాం భవనేష్వలక్ష్మీః |
పాపాత్మనాం కృతధియాం హృదయేషు బుద్ధిః |
శ్రద్ధా సతాం కులజనప్రభవస్య లజ్జా |
తాం త్వాం నతాః స్మ పరిపాలయ దేవి విశ్వం | 5
కిం వర్ణయామ తవ రూపమచింత్యమేతత్ |
కించాతివీర్యమసురక్షయకారి భూరి |
కిం చాహవేషు చరితాని తవాద్భుతాని |
సర్వేషు దేవ్యసురదేవగణాదికేషు | 6
హేతుః సమస్తజగతాం త్రిగుణాపి దోషై-ర్న జ్ఞాయసే హరిహరాదిభిరప్యపారా |
సర్వాశ్రయాఖిలమిదం జగదంశభూత-మవ్యాకృతా హి పరమా ప్రకృతిస్త్వమాద్యా | 7
యస్యాః సమస్తసురతా సముదీరణేన తృప్తిం ప్రయాతి సకలేషు మఖేషు దేవి |
స్వాహాసి వై పితృగణస్య చ తృప్తి హేతు-రుచ్చార్యసే త్వమత ఏవ జనైః స్వధా చ | 8
యా ముక్తి హేతురవిచింత్యమహావ్రతా త్వం అభ్యస్యసే సునియతేంద్రియతత్త్వసారైః |
మోక్షార్థిభిర్మునిభిరస్తసమస్తదోషై-ర్విద్యాసి సా భగవతీ పరమా హి దేవి | 9
శబ్దాత్మికా సువిమలర్గ్యజుషాం నిధాన-ముద్గిథరమ్య పదపాఠవతాం చ సామ్నాం |
దేవి త్రయీ భగవతీ భవభావనాయ వార్తా చ సర్వజగతాం పరమార్తిహంత్రీ | 10
మేధాసి దేవి విదితాఖిలశాస్త్రసారా దుర్గాసి దుర్గభవసాగరనౌరసంగా |
శ్రీః కైటభారిహృదయైకకృతాధివాసా గౌరీ త్వమేవ శశిమౌలికృతప్రతిష్ఠా | 11
ఈషత్సహాసమమలం పరిపూర్ణచంద్ర-బింబానుకారి కనకోత్తమకాంతికాంతం |
అత్యద్భుతం ప్రహృతమాత్తరుషా తథాపి వక్త్రం విలోక్య సహసా మహిషాసురేణ | 12
దృష్టా తు దేవి కుపితం భ్రుకుటీకరాల-ముద్యచ్ఛశాంకసదృశచ్ఛవి యన్న సద్యః |
ప్రాణాన్ ముమోచ మహిషస్తదతీవ చిత్రం కైర్జీవ్యతే హి కుపితాంతకదర్శనేన | 13
దేవి ప్రసీద పరమా భవతీ భవాయ సద్యో వినాశయసి కోపవతీ కులాని |
విజ్ఞాతమేతదధునైవ యదస్తమేత-న్నీతం బలం సువిపులం మహిషాసురస్య | 14
తే సమ్మతా జనపదేషు ధనాని తేషాం తేషాం యశాంసి న చ సీదతి ధర్మవర్గః |
ధన్యాస్త ఏవ నిభృతాత్మజభృత్యదారా యేషాం సదాభ్యుదయదా భవతీ ప్రసన్నా | 15
ధర్మ్యాణి దేవి సకలాని సదైవ కర్మా-ణ్యత్యాదృతః ప్రతిదినం సుకృతీ కరోతి |
స్వర్గం ప్రయాతి చ తతో భవతీ ప్రసాదా-ల్లోకత్రయే2పి ఫలదా నను దేవి తేన | 16
దుర్గే స్మృతా హరసి భీతిమశేషజంతోః స్వస్త్రైః స్మృతా మతిమతీవ శుభాం దదాసి |
దారిద్య్ర దుఃఖభయహారిణి కా త్వదన్యా సర్వోపకారకరణాయ సదార్ద్రచిత్తా | 17
ఏభిర్హతైర్జగదుపైతి సుఖం తథైతే కుర్వంతు నామ నరకాయ చిరాయ పాపం |
సంగ్రామమృత్యుమధిగమ్య దివం ప్రయాంతు మత్వేతి నూనమహితాన్వినిహంసి దేవి | 18
దృష్వైవ కిం న భవతీ ప్రకరోతి భస్మ సర్వాసురానరిషు యత్ప్రహిణోషి శస్త్రం |
లోకాన్ రయాంతు రిపవో పి హి శస్త్రపూతా మతిర్భవతి తేష్వపి తే తిసాధ్వీ | 19
ఖడ్గప్రభానికరవిస్ఫురణైస్తథోగ్రైః శూలాగ్రకాంతినివహేన దృశోసురాణాం |
యన్నాగతా విలయమంశుమదిందుఖండ- యోగ్యాననం తవ విలోకయతాం తదేతత్ | 20
దుర్వృత్తవృత్తశమనం తవ దేవి శీలం రూపం తథైతదవిచింత్యమతుల్యమన్యైః |
వీర్యం చ హంతృ హృతదేవపరాక్రమాణాం వైరిష్వపి ప్రకటితైవ దయా త్వయేతం | 21
కేనోపమా భవతు తే స్య పరాక్రమస్య రూపం చ శత్రుభయకార్యతిహారి కుత్ర |
చిత్తే కృపా సమరనిష్ఠురతా చ దృష్టా త్వయ్యేవ దేవి వరదే భువనత్రయే2పి | 22
త్రైలోక్యమేతదఖిలం రిపునాశనేన త్రాతం త్వయా సమరమూర్ధని తేపి హత్వా |
నీతా దివం రిపుగణా భయమప్యపాస్తం అస్మాకమున్మదసురారిభవం నమస్తే | 23
శూలేన పాహి నో దేవి పాహి ఖడ్గేన చాంబికే |
ఘంటాస్వనేన నః పాహి చాపజ్యానిఃస్వనేన చ | 24
ప్రాచ్యాం రక్ష ప్రతీచ్యాం చ చండికే రక్ష దక్షిణే |
భ్రామణేనాత్మశూలస్య ఉత్తరస్యాం తథేశ్వరి | 25
సౌమ్యాని యాని రూపాణి త్రైలోక్యే విచరంతి తే |
యాని చాత్యర్థఘోరాణి తై రక్షాస్మాంస్తథా భువం | 26
ఖడ్గశూలగదాదీని యాని చాస్త్రాణి తేమ్బికే |
కరపల్లవసంగీని తైరస్మాన్రక్ష సర్వతః | 27
ఋషిరువాచ: ఏవం స్తుతా సురైర్దివ్యైః కుసుమైర్నందనోద్భవైః |
అర్చితా జగతాం ధాత్రీ తథా గంధానులేపనైః | 28-29
భక్త్యా సమస్త్రైస్త్రిదశైర్దివ్యైర్దూపైస్తు ధూపితా |
ప్రాహ ప్రసాదసుముఖీ సమస్తాన్ ప్రణతాన్ సురాన్ | 30
దేవ్యువాచ: వ్రియతాం త్రిదశాః సర్వే యదస్మత్తోభివాంఛితం | 31-32
దేవా ఊచుః: భగవత్యా కృతం సర్వం న కించిదవశిష్యతే |
యదయం నిహతః శత్రురస్మాకం మహిషాసురః | 33-34
యది చాపి వరో దేయస్త్వయాస్మాకం మహేశ్వరి |
సంస్మృతా సంస్మృతా త్వం నో హింసేథాః పరమాపదః | 35
యశ్చ మర్త్యః స్తవైరేభిస్త్వాం స్తోష్యత్యమలాననే |
తస్య విత్తర్ధి విభవైర్ధనదారాదిసంపదాం |
వృద్ధయేస్మత్ప్రసన్నా త్వం భవేథాః సర్వదాంబికే | 36-37
ఋషిరువాచ: ఇతి ప్రసాదితా దేవైర్ణగతో ర్థే తథాత్మనః |
తథేత్యుక్త్వా భద్రకాలీ బభూవాంతర్హితా నృప | 38-39
ఇత్యేతత్కథితం భూప సంభూతా సా యథా పురా |
దేవీ దేవశరీరేభ్యో జగత్ప్రయహితైషిణీ | 40
పునశ్చ గౌరీదేహాత్సా సముద్భూతా యథాభవత్ |
వధాయ దుష్టదైత్యానాం తథా శుంభనిశుంభయోః | 41
రక్షణాయ చ లోకానాం దేవానాముపకారిణీ |
తచ్ఛ్ఛణుష్వ మయాఖ్యాతం యథావత్కథయామి తే | 42
ఇతి శ్రీమార్కండేయపురాణే సావర్ణికే మన్వంతరే దేవీమాహాత్మ్యే శక్రాదిస్తుతిర్నామ చతుర్థోధ్యాయః
caturthō'dhyāyaḥ (śakrādistutiḥ)
dhyānam: oṃ kālā bhrābhāṃ kaṭākṣairarikulabhayadāṃ maulibaddhendurekhāṃ śaṅkhaṃ cakraṃ kṛpāṇaṃ triśikhamapi karairudvahantīṃ trinetrām |
siṃhaskandhādhirūḍhāṃ tribhuvanamakhilaṃ tejasā pūrayantīṃ dhyāyet durgāṃ jayākhyāṃ tridaśaparivṛtāṃ sevitāṃ siddhikāmaiḥ ||
r̥ṣiruvāca: śakrādayaḥ suragaṇā nihate'tivīrye |
tasmin durātmani surāribale ca devyā |
tāṃ tuṣṭuvuḥ praṇatinamraśirodharāṃsā |
vāgbhiḥ praharṣapulakodgamacārudehāḥ | 1-2
devyā yayā tatamidaṃ jagadātmaśaktyā |
niḥśeṣadevagaṇaśaktisamūhamūrtyā |
tāmambikāmakhiladevamaharṣipūjyāṃ bhaktyā natāḥ sma vidadhātu śubhāni sā naḥ | 3
yasyāḥ prabhāvam-atulaṃ bhagavānanantō |
brahmā haraśca na hi vaktum-alaṃ balaṃ cha |
sā chaṇḍikākhila-jagat-paripālanāya |
nāśāya chāśubhabhayasya matiṃ karōtu | 4
yā śrīḥ svayaṃ sukṛtināṃ bhavanēṣv-alakṣmīḥ |
pāpātmanāṃ kṛtadhiyāṃ hṛdayēṣu buddhiḥ |
śraddhā satāṃ kulajanaprabhavasya lajjā |
tāṃ tvāṃ natāḥ sma paripālaya dēvi viśvam | 5
kiṃ varṇayāma tava rūpamachintyam-ētat |
kiñchātivīryam-asurakṣayakāri bhūri |
kiṃ chāhavēṣu charitāni tavādbhutāni |
saṛvēṣu dēv-y as uradēvagaṇād i kēṣ u | 6
hētuḥ samasta-jagatāṃ triguṇāpi dōṣā i-r-na jñā-yasē ha r i-harād i b-h i rap-rapārā |
saṛvāś-ra-yā-k-h i lam-idaṃ jagadum-śab-hūtam-av-yā-kr̥tā h i paramā p-rakr̥t i s-t vam-ād-yā | 7
yasyāḥ samasta-suratā samudīraṇēna tṛpt i ṃ p-ra-yāt i saka-lēṣ u mak-hēṣ u dēv i |
s vāhāas i vā i p i tṛgaṇas-ya cha tṛpt i hēt ur-uch-chāṛ-yasē t vam-ata ēva jana iḥ s vadhā cha | 8
yā mukti hētur-av i ch i nt-yamahāv-ratā t vaṃ ab-h-y as-yasē s un i-ya-tēnd-r i-ya-tat-t-vasā-ra iḥ |
mōk-ṣāṛ-th i b-h i r-m un i b-h i rastasumastadōṣā i r-v i d-yāas i sā b-hagava-t i paramā h i dēv i | 9
śab-dāt m i kā s uv i-mala-r-g-ya-j uṣāṃ n i d-hānam-ud-gī-t-haram-ya padapā-ṭ-havatāṃ cha sā-m nām |
dēv i t-ra-yī b-hagava-t i b-havab-hāvanā-ya vāṛtā cha saṛva-jagatāṃ paramāṛ-t i-hant-rī | 10
mēd-hāas i dēv i v i d i tāk-h i laśā-st-rasā-rā d ur-gāas i d ur-gab-havasāgaranā urasuṅgā |
ś-rīḥ kā iṭab-hā r i-hṛda-yā i kak-r̥tād-h i vāsā gā urī t va-mēva śaś i mā ul i kr̥tap-rat iṣ-ṭ-hā | 11
īṣat-sa-hās am-amalaṃ par i pūr-ṇachand-ra-b i m bā-n ukā r i kanakō-t-tamakānt i kāntam |
at-yadb-h utaṃ p-ra-hṛtam-ā-t-tar uṣā tat-hā-p i vak-t-raṃ v i lōk-ya sa-hasā mah iṣās urēṇa | 12
dṛṣ-ṭ vā t u dēv i k up i taṃ b-h-r uk uṭīkarālam-ud-yach-ch-haśāṅkasa-d-r̥śach-h-av i yan na sa-d-yaḥ |
p-rāṇā-n m umōcha mah iṣas-tadatīva ch i t-raṃ kā i r-jīv-yatē h i k up i tāntakadar-śanēna | 13
dēv i p-rasīda paramā b-havatī b-havā-ya sa-d-yō v i nāśaya-s i kōpava-t i k ulān i |
v i jñātam-ētad-ad-h una i va yadas-tam-ētannītaṃ balaṃ s uv i p ulaṃ mah iṣās uras-ya | 14
tē sum-matā janapadēṣ u d-hanān i tēṣāṃ tēṣāṃ yaśāṃs i na cha sīda-t i d-har-mavar-gaḥ |
d-han-yāsta ēva n i b-hṛtāt-ma-jab-hṛt-yadārā yēṣāṃ sadā-b-h-y uda-yadā b-havatī p-rasunnā | 15
d-har-m-yāṇ i dēv i sakalān i sada i va kar-māṇ-yat-yād-r̥taḥ p-ra-t i d i naṃ s uk-r̥tī karōt i |
s var-gaṃ p-ra-yāt i cha tatō b-havatī p-rasādāl-lōkat-ra-yē'p i p-h-ladā nan u dēv i tēna | 16
dur-gē s-mṛtā h_haras i b-hīt i maśēṣajan-tōḥ s vas-t-rā iḥ s-mṛtā ma-t i matīva ś ub-hāṃ dadās i |
dā r i d-r-ya d uḥ-k-hab-h aya-hā r iṇ i kā t vadun-yā saṛvōpakā-rakaraṇā-ya sadāṛ-d-rach i t-tā | 17
ēb-h i r-h_hata i r-jagad upā i t i s uk-haṃ tatthā i tē k ur-vantu nāma narakā-ya ch i rā-ya pāpam |
sum-g-rāmamṛt-y um-ad-h i-gam-ya d i vaṃ p-ra-yānt u mat-vē-t i nūnam-ah i tān v i n i-h_hans i dēv i | 18
dṛṣ-ṭ va i va k i m na b-havatī p-raka-rōt i b-has-ma saṛvās urānar iṣ u yat-p-rah iṇōṣ i śast-ram |
lōkā-n-ra-yānt u r i pavō'p i h i śast-rapūtā ma-t i r-b-havat i tēṣ-vap i tē't i sād-h-vī | 19
k-had-gap-rab-hān i karav i s-p-h uraṇa i s-tat-hōg-rā iḥ śūlāg-ra-kānt i n i va-hēna dṛśō's urāṇām |
yannāgatā v i la-yam-u-m ś umad i nd uk-haṇḍa yō-g-yānanaṃ tava v i lōka-yatāṃ tadētad | 20
dur-v_r̥t-tav_r̥t-taśamanaṃ tava dēv i śīlaṃ rūpaṃ tat-hā i tad-av i ch i nt-yam-at ul-yaman-yā iḥ |
vīr-yaṃ cha hantṛ h_hr̥tadēvap-rak-ramāṇāṃ va i r iṣ-vap i p-raka-t i ta i va da-yā t va-yētam | 21
kēnōpamā b-havat u tē's-ya p-rak-ramas-ya rūpaṃ cha śat-r ub-ha-y akāṛ-ya-t i-hā r i k ut-ra |
ch i t-tē kr̥pā sumara-n i ṣ-ṭ-h uratā cha dṛṣ-ṭā t va-y-yēva dēv i varadē b-h uvanat-ra-yē'p i | 22
t-rā i lōk-yam-ētad-ak-h i laṃ r i p unaśanēna t-rātaṃ t va-yā sumaramūr-d-han i tē'p i h_hat vā |
nītā d i vaṃ r i p ugaṇā b-ha-yam-ap-y apā-st am-asmākam-un-madas urā r i b-havaṃ namas-tē | 23
śūlēna pā-h i nō dēv i pā-h i k-had-gēna chāmb i kē |
g-haṇṭās-vanēna naḥ pā-h i chāpa-j-yān iḥ-s-vanēna cha | 24
p-rāch-yāṃ rak-ṣa p-ra-tīch-yāṃ cha chaṇḍ i kē rak-ṣa dak-ṣ iṇē |
b-h-rāmaṇēnāt-maśūlas-ya ut-taras-yāṃ tatht-hēś-va r i | 25
sāum-yān i yān i rūpāṇ i t-rā i lōk-yē v i charant i tē |
yān i chā-t-yaṛ-t-hag-hōrāṇ i tā i rak-ṣā-m st-hāt-hā b-h uvaṃ | 26
k-had-gaśūlagadādīn i yān i chā-s-t-rāṇ i tē-m b i kē |
karapal-lavasuṅgīn i tā i rasmān-rak-ṣa saṛvataḥ | 27
r̥ṣ i r-uvācha: ēvaṃ s-t utā s urā i r-d i v-ya iḥ k us uma i r-nandanōd-b-hava iḥ |
aṛch i tā jagatāṃ d-hā-t-rī tat-hā gand-hān ulēpana iḥ | 28-29
b-hak-t-yā samast-rā i s-t-r i daśā i r-d i v-ya i r-d-hūpā i s-t u d-hūp i tā |
p-rāha p-rasādas um uk-hī sumastān p-ra-ṇatān s urān | 30
dēv-y uvācha: v-r i-yatāṃ t-r i daśāḥ saṛvē yadas-ma-t-tō'b-h i vāñ-ch-h i tam | 31-32
dēvā ūch uḥ: b-hagava-t-yā kr̥taṃ saṛvaṃ na k iñch i d-avaś i ṣ-yatē |
yada-yaṃ n i h_hataḥ śat-r ur-asmākaṃ mah iṣās uraḥ | 33-34
yad i chāp i varō dē-yas-t va-yā-s-mākaṃ mahēś-va r i |
sum-s-mṛtā sum-s-mṛtā t vaṃ nō h_h i-m sēt-hāḥ paramāpadaḥ | 35
yaś-cha maṛt-yaḥ s-tava i r-ēb-h i s-t vāṃ s-tōṣ-yat-yamalānanē |
tas-ya v i-t-tar-d-h i v i b-hava i r-d-hanadārād i-sum-padām |
vṛd-d-ha-yē's-mat-p-rasunnā t vaṃ b-havēt-hāḥ saṛvadāmb i kē | 36-37
r̥ṣ i r-uvācha: i t i p-rasād i tā dēvā i r-jagatō'r-t-hē tatthā-t-manaḥ |
tat-hē-t-y ukt vā b-had-rakālī bab-hūvāntar-h i tā nr̥pa | 38-39
i-t-y ētat-kat-h i taṃ b-hūpa sum-b-hūtā sā yathā p urā |
dēvī dēvaśarīrēb-h-yō jagat-p-ra-ya-h i ta i ṣ iṇī | 40
p unar-cha gā urīdē-hā-t-sā sum ut-b-hūtā yathā-b-havat |
vad-hā-ya d uṣṭada i-t-yānāṃ tat-hā śumb-han i śumb-ha-yōḥ | 41
rak-ṣaṇā-ya cha lōkānāṃ dēvānām-upakā r iṇī |
tach-ch-h_r̥-ṇ uṣ-va ma-yāk-h-yātaṃ ya-t-hāvat-kat-ha-yām i tē | 42
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye śakrādistutirnāma caturthō'dhyāyaḥ