శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
పఞ్చసప్తతితమ సర్గము
రామ! దాశరథే! రామ! వీర్యం తే శ్రూయతే'ద్భుతమ్
ధనుషో భేదనం చైవ నిఖిలేన మయా శ్రుతమ్ 1
తదద్భుతమచిన్త్యం చ భేదనం ధనుషస్త్వయా
తచ్ఛ్రుత్వాహమనుప్రాప్తో ధనుర్గృహ్యాపరం శుభమ్ 2
తదిదం ఘోరసఙ్కాశం జామదగ్న్యం మహద్ధను:
పూరయస్వ శరేణైవ స్వబలం దర్శయస్వ చ 3
తదహం తే బలం దృష్ట్వా ధనుషోస్య ప్రపూరణే
ద్వన్ద్వయుద్ధం ప్రదాస్యామి వీర్యశ్లాఘ్యస్య రాఘవ 4
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాజా దశరథస్తదా
విషణ్ణవదనో దీన: ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమబ్రవీత్ 5
క్షత్రరోషాత్ప్రశాన్తస్త్వం బ్రాహ్మణశ్చ మహాయశా:
బాలానాం మమ పుత్రాణామభయం దాతుమర్హసి 6
భార్గవాణాం కులే జాత: స్వాధ్యాయవ్రతశాలినామ్
సహస్రాక్షే ప్రతిజ్ఞాయ శస్త్రం నిక్షిప్తవానసి 7
స త్వం ధర్మపరో భూత్వా కాశ్యపాయ వసున్ధరామ్
దత్త్వా వనముపాగమ్య మహేన్ద్రకృతకేతన: 8
మమ సర్వవినాశాయ సమ్ప్రాప్తస్త్వం మహామునే
న చైకస్మిన్ హతే రామే సర్వే జీవామహే వయమ్ 9
బ్రువత్యేవం దశరథే జామదగ్న్య: ప్రతాపవాన్
అనాదృత్యైవ తద్వాక్యం రామమేవాభ్యభాషత 10
ఇమే ద్వే ధనుషీ శ్రేష్ఠే దివ్యే లోకాభివిశ్రుతే
దృఢే బలవతీ ముఖ్యే సుకృతే విశ్వకర్మణా 11
అతిసృష్టం సురైరేకం త్ర్యమ్బకాయ యుయుత్సవే
త్రిపురఘ్నం నరశ్రేష్ఠ! భగ్నం కాకుత్స్థ! యత్త్వయా 12
ఇదం ద్వితీయం దుర్ధర్షం విష్ణోర్దత్తం సురోత్తమై:
తదిదం వైష్ణవం రామ! ధను: పరమభాస్వరమ్
సమానసారం కాకుత్స్థ! రౌద్రేణ ధనుషా త్విదమ్ 13
తదా తు దేవతాస్సర్వా: పృచ్ఛన్తి స్మ పితామహమ్
శితికణ్ఠస్య విష్ణోశ్చ బలాబలనిరీక్షయా 14
అభిప్రాయం తు విజ్ఞాయ దేవతానాం పితామహ:
విరోధం జనయామాస తయో స్సత్యవతాం వర: 15
విరోధే చ మహద్యుద్ధమభవద్రోమహర్షణమ్
శితికణ్ఠస్య విష్ణోశ్చ పరస్పరజిగీషుణో: 16
తదా తు జృమ్భితం శైవం ధనుర్భీమపరాక్రమమ్
హుఙ్కారేణ మహాదేవ స్తమ్భితోథ త్రిలోచన: 17
దేవైస్తదా సమాగమ్య సర్షిసఘై స్సచారణై:
యాచితౌ ప్రశమం తత్ర జగ్మతుస్తౌ సురోత్తమౌ 18
జృమ్భితం తద్ధనుర్ద్రృష్ట్వా శైవం విష్ణుపరాక్రమై:
అధికం మేనిరే విష్ణుం దేవా స్సర్షిగణాస్తదా 19
ధనూ రుద్రస్తు సఙ్కృద్ధో విదేహేషు మహాయశా:
దేవరాతస్య రాజర్షేర్దదౌ హస్తే ససాయకమ్ 20
ఇదం చ వైష్ణవం రామ! ధను: పరపురఞ్జయమ్
ఋచీకే భార్గవే ప్రాదాద్విష్ణు: స న్యాసముత్తమమ్ 21
ఋచీకస్తు మహాతేజా: పుత్రస్యాప్రతికర్మణ:
పితుర్మమ దదౌ దివ్యం జమదగ్నేర్మహాత్మన: 22
న్యస్తశస్త్రే పితరి మే తపోబలసమన్వితే
అర్జునో విదధే మృత్యుం ప్రాకృతాం బుద్ధిమాస్థిత: 23
వధమప్రతిరూపం తు పితు శ్శృత్వా సుదారుణమ్
క్షత్రముత్సాదయన్రోషాజ్జాతం జాతమనేకశ: 24
పృథివీం చాఖిలాం ప్రాప్య కాశ్యపాయ మహాత్మనే
యజ్ఞస్యాన్తే తదా రామ దక్షిణాం పుణ్యకర్మణే
దత్త్వా మహేన్ద్రనిలయస్తపోబలసమన్విత: 25
అద్యతూత్తమవీర్యేణ త్వయా రామ మహాబల
శ్రుతవాన్ ధనుషో భేదం తతోహం ద్రుతమాగత: 26
తదిదం వైష్ణవం రామ! పితృపైతామహం మహత్
క్షత్రధర్మాం పురస్కృత్య గృహ్ణీష్వ ధనురుత్తమమ్ 27
యోజయస్వ ధనుశ్శ్రేష్ఠే శరం పరపురఞ్జయమ్
యది శక్నోషి కాకుత్స్థ! ద్వన్ద్వం దాస్యామి తే తత: 28
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే పఞ్చసప్తతితమస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Pañcasaptatitama Sargaḥ
rāma! dāśarathē! rāma! vīryaṃ tē śrūyatē'dbhutam
dhanuṣō bhēdanaṃ caiva nikhilēna mayā śrutam 1
tadadbhutam-achintyaṃ ca bhēdanaṃ dhanuṣastvayā
tacchrutvāha-manuprāptō dhanur-gr̥hyāparaṃ śubham 2
tadidaṃ ghōrasaṅkāśaṃ jāmadagnyaṃ mahaddhanuḥ
pūrayasva śarēṇāiva svabalaṃ darśayasva cha 3
tad-ahaṃ tē balaṃ dṛṣṭvā dhanuṣō'sya prapūraṇē
dvandvayuddhaṃ pradāsyāmi vīryaślāghyasya rāghava 4
tasya tadvachanaṃ śrutvā rājā daśarathastadā
viṣaṇṇavadanō dīnaḥ prāñjalir-vākyam-abravīt 5
kṣatrarōṣāt-praśāntastvaṃ brāhmaṇaś-ca mahāyaśāḥ
bālānāṃ mama putrāṇām-abhayaṃ dātu-marhasi 6
bhārgavāṇāṃ kulē jātaḥ svādhyāyavrataśālinām
sahasrākṣē pratijñāya śastraṃ nikṣiptavān-asi 7
sa tvaṃ dharmaparō bhūtvā kāśyapāya vasundharām
dattvā vanam-upāgamya mahēndrakr̥takētanaḥ 8
mama sarvavināśāya samprāptastvaṃ mahāmunē
na caikasmin hatē rāmē sarvē jīvāmahē vayam 9
bruvatyēvaṃ daśarathē jāmadagnyaḥ pratāpavān
anādr̥tyāiva tadvākyaṃ rāmam-ēvābhyabhāṣata 10
imē dvē dhanuṣī śrēṣṭhē divyē lōkābhiviśrutē
dṛḍhē balavatī mukhyē sukr̥tē viśvakarmaṇā 11
atisṛṣṭaṃ surāir-ēkaṃ tryambakāya yuyutsavē
tripuraghnaṃ naraśrēṣṭha! bhagnaṃ kākutstha! ya-t-tva-yā 12
idaṃ dvitīyaṃ dur-d-har-ṣaṃ v i ṣṇōr-da-t-taṃ s urōt-tama iḥ
tad-idhaṃ vā i ṣ-ṇavaṃ rāma! d-han uḥ paramab-hās-varam
sumānasāraṃ kākutst-ha! rāud-rēṇa d-han uṣā t v idam 13
tadā t u dēvatāssar-vāḥ pṛ-ch-ch-hant i sma p i tāmaham
ś i t i kaṇṭ-has-ya v i ṣṇōś-cha balābalan i rīk-ṣa-yā 14
ab-h i p-rā-yaṃ t u v i jñā-ya dēvatānāṃ p i tāmahaḥ
v i rōd-haṃ ja-na-yāmāsa ta-yō s-sa-t-yavatāṃ varaḥ 15
v i rōd-hē cha mahad-yud-d-ham-ab-havad-rōma-har-ṣaṇam
ś i t i kaṇṭ-has-ya v i ṣṇōś-cha paraspara-j i gīṣ uṇōḥ 16
tadā t u jṛmb-h i taṃ śā i vaṃ d-han ur-b-hīm-ap-rak-ramam
hum-kārēṇa mahādēva s-tamb-h i tō'tha t-r i lōchanaḥ 17
dēvā i r-tadā samāgam-ya sar-ṣ i sa-m g-hā i s-sachāraṇā iḥ
yāch i tā u p-raśamaṃ tat-ra jag-mat ustā u s urōt-tamā u 18
jṛmb-h i taṃ ta-d-d-han ur-d-r̥ṣ-ṭ vā śā i vaṃ v i ṣṇ up-rak-ramā iḥ
ad-h i kaṃ mēn i rē v i ṣṇ uṃ dēvā ssar-ṣ i gaṇās-tadā 19
d-hanū r ud-rast u suṅk-r ud-d-hō v i dē-hēṣ u mahā-yaśāḥ
dēvarātas-ya rā-jar-ṣēr-dadā u hastē sasā-yakam 20
idaṃ cha vā i ṣ-ṇavaṃ rāma! d-han uḥ parapur f̃-jayam
r̥chīkē b-hāṛgavē p-rādād-v i ṣṇ uḥ sa n-yāsam-unuttamam 21
r̥chīkast u mahātējāḥ p ut-ras-yāp-ra-t i kar-maṇaḥ
p i t urmama dadā u d i v-yaṃ jamadag nēr-mahātmanaḥ 22
n-yastas-tas-t-rē p i ta-r i mē tapōbalasumanv i tē
ar-j unō v i dad-hē mṛt-y uṃ p-rā-kr̥tāṃ bud-d-h i māst-h i taḥ 23
vad-ham-ap-ra-t i rūpaṃ t u p i t u ś-ś-rut vā s udār uṇam
k-ṣat-ram-u-t-sāda-yan-rōṣā-j-jātaṃ jātam-anēkaśaḥ 24
pṛt-h i vīṃ chā-k-h i lāṃ p-rāp-ya kāś-yapā-ya mahātmanē
ya-jñas-yāntē tadā rāma dak-ṣ iṇāṃ p uṇ-yakar-maṇē
da-t-t vā mahēnd-ran i la-yas-tapōbalasumanv i taḥ 25
ad-ya-tū-t-tamavīr-yēṇa t va-yā rāma mahābala
ś-r utavān d-han uṣō b-hēdaṃ tatō'haṃ d-r utam-āgataḥ 26
tad-idaṃ vā i ṣ-ṇavaṃ rāma! p i tṛpā i tāma-haṃ mahat
k-ṣat-rad-har-maṃ p uras-kr̥t-ya gṛ-hṇīṣ-va d-han ur-unuttamam 27
yō-ja-yas-va d-han uś-ś-rēṣ-ṭ-hē śaraṃ parapur f̃-jayam
yad i śak-nōṣ i kākutst-ha! d-vand-vaṃ dās-yām i tē tataḥ 28
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē pañcasaptatitamasargaḥ