శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
సప్తతితమ సర్గము
తత: ప్రభాతే జనక: కృతకర్మా మహర్షిభి:
ఉవాచ వాక్యం వాక్యజ్ఞ శ్శతానన్దం పురోహితమ్ 1
భ్రాతా మమ మహాతేజా యవీయానతిధార్మిక:
కుశధ్వజ ఇతి ఖ్యాత: పురీమధ్యవసచ్ఛుభామ్ 2
వార్యాఫలకపర్యన్తాం పిబన్నిక్షుమతీం నదీమ్
సాఙ్కాశ్యాం పుణ్యసఙ్కాశాం విమానమివ పుష్పకమ్ 3
తమహం ద్రష్టుమిచ్ఛామి యజ్ఞగోప్తా స మే మత:
ప్రీతిం సోపి మహాతేజా ఇమాం భోక్తా మయా సహ 4
ఏవముక్తే తు వచనే శతానన్దస్య సన్నిధౌ
ఆగతా: కేచిదవ్యగ్రా జనకస్తాన్ సమాదిశత్ 5
శాసనాత్తు నరేన్ద్రస్య ప్రయయుశ్శీఘ్రవాజిభి:
సమానేతుం నరవ్యాఘ్రం విష్ణుమిన్ద్రాజ్ఞయా యథా 6
సాఙ్కాశ్యాం తే సమాగత్య దదృశుశ్చ కుశధ్వజమ్
న్యవేదయన్ యథావృత్తం జనకస్య చ చిన్తితమ్ 7
తద్వృత్తం నృపతి శ్శృత్వా దూతశ్రేష్ఠైర్మహాబలై:
అజ్ఞాయాథ నరేన్ద్రస్య ఆజగామ కుశధ్వజ: 8
స దదర్శ మహాత్మానం జనకం ధర్మవత్సలమ్
సోభివాద్య శతానన్దం రాజాన చాపి ధార్మికమ్ 9
రాజార్హం పరమం దివ్యమాసనం చాధ్యరోహత
ఉపవిష్టావుభౌ తౌ తు భ్రాతరావతితేజసౌ 10
ప్రేషయామాసతుర్వీరౌ మన్త్రిశ్రేష్ఠం సుదామనమ్
గచ్ఛ మన్త్రిపతే శీఘ్రమైక్ష్వాకుమమితప్రభమ్ 11
ఆత్మజైస్సహ దుర్ధర్షమానయస్వ సమన్త్రిణమ్
ఔపకార్యాం స గత్వా తు రఘూణాం కులవర్ధనమ్ 12
దదర్శ శిరసా చైనమభివాద్యేదమబ్రవీత్
అయోధ్యాధిపతే వీర వైదేహో మిథిలాధిప: 13
స త్వాం ద్రష్టుం వ్యవసితస్సోపాధ్యాయపురోహితమ్
మంత్రిశ్రేష్ఠవచ శ్శృత్వా రాజా సర్షిగణస్తదా 14
సబంధురగమత్తత్ర జనకో యత్ర వర్తతే
స రాజా మన్త్రిసహిత స్సోపాధ్యాయ: సబాన్ధవ: 15
వాక్యం వాక్యవిదాం శ్రేష్ఠో వైదేహమిదమబ్రవీత్
విదితం తే మహారాజ ఇక్ష్వాకుకులదైవతమ్ 16
వక్తా సర్వేషు కృత్యేషు వసిష్ఠో భగవానృషి: విశ్వామిత్రాభ్యనుజ్ఞాతస్సహ సర్వైర్మహర్షిభి: 17
ఏష వక్ష్యతి ధర్మాత్మా వసిష్ఠో మే యథాక్రమమ్
ఏవముక్త్వా నరశ్రేష్ఠే రాజ్ఞాం మధ్యే మహాత్మనామ్ 18
తూష్ణీంభూతే దశరథే వసిష్ఠో భగవానృషి:
ఉవాచ వాక్యం వాక్యజ్ఞో వైదేహం సపురోధసమ్ 19
అవ్యక్తప్రభవో బ్రహ్మా శాశ్వతో నిత్య అవ్యయ:
తస్మాన్మరీచి స్సంజజ్ఞే మరీచే: కాశ్యప: సుత: 20
వివస్వాన్ కాశ్యపాజ్జజ్ఞే మనుర్వైవస్వత స్స్మృత:
మను: ప్రజాపతి: పూర్వమిక్ష్వాకుస్తు మనోస్సుత: 21
తమిక్ష్వాకుమయోధ్యాయాం రాజాన విద్ధి పూర్వకమ్
ఇక్ష్వాకోస్తు సుతశ్శ్రీమాన్ కుక్షిరిత్యేవ విశ్రుత: 22
కుక్షేరథాత్మజ: శ్రీమాన్ వికుక్షిరుదపద్యత
వికుక్షేస్తు మహాతేజా బాణ: పుత్ర: ప్రతాపవాన్ 23
బాణస్య తు మహాతేజా అనరణ్య: ప్రతాపవాన్
అనరణ్యాత్పృథుర్జజ్ఞే త్రిశఙ్కుస్తు పృథోస్సుత: 24
త్రిశఙ్కోరభవత్పుత్రో దున్దుమారో మహాయశా: యువనాశ్వసుతస్త్వాసీన్మాన్ధాతా పృథివీపతి: 25
మాన్ధాతుస్తు సుత శ్శ్రీమాన్ సుసన్ధిరుదపద్యత
సుసన్ధేరపి పుత్రౌ ద్వౌ ధ్రువసన్ధి: ప్రసేనజిత్ 26
యశస్వీ ధ్రువసన్ధేస్తు భరతో నామ నామత:
భరతాత్తు మహాతేజా అసితో నామ జాతవాన్ 27
యస్యైతే ప్రతిరాజాన ఉదపద్యన్త శత్రవ:
హైహయాస్తాలజంఘాశ్చ శూరాశ్చ శశిబిన్దవ: 28
తాంస్తు స ప్రతియుధ్యన్ వై యుద్ధే రాజా ప్రవాసిత:
హిమవన్తముపాగమ్య భృగుప్రస్రవణేవసత్ 29
అసితోల్పబలో రాజా మన్త్రిభిస్సహితస్తదా
ద్వే చాస్య భార్యే గర్భిణ్యౌ బభూవతురితి శ్రుతమ్ 30
ఏకా గర్భవినాశాయ సపత్న్యై సగరం దదౌ
తత శ్శైలవరం రమ్యం బభూవాభిరతో ముని: 31
భార్గవశ్చ్యవనో నామ హిమవన్తముపాశ్రిత:
తత్రైకా తు మహాభాగా భార్గవం దేవవర్చసమ్ 32
వవన్దే పద్మపత్రాక్షీ కాఙ్క్షన్తీ సుతమాత్మన:
తమృషిం సాభ్యుపాగమ్య కాలిందీ చాభ్యవాదయత్ 33
స తామభ్యవదద్విప్ర: పుత్రేప్సుం పుత్రజన్మని
తవ కుక్షౌ మహాభాగే సుపుత్రస్సుమహాబల: 34
మహావీర్యో మహాతేజా అచిరాత్సఞ్జనిష్యతి
గరేణ సహిత శ్శ్రీమాన్ మా శుచ: కమలేక్షణే 35
చ్యవనం తు నమస్కృత్య రాజపుత్రీ పతివ్రతా
పతిశోకాతురా తస్మాత్పుత్రం దేవీ వ్యజాయత 36
సపత్న్యా తు గరస్తస్యై దత్తో గర్భజిఘాంసయా
సహ తేన గరేణైవ జాత: స సగరోభవత్ 37
సగరస్యాసమఞ్జస్తు అసమఞ్జాత్తథాంశుమాన్
దిలీపోంశుమత: పుత్రో దిలీపస్య భగీరథ: 38
భగీరథాత్కకుత్స్థశ్చ కకుత్స్థస్య రఘుస్సుత:
రఘోస్తు పుత్రస్తేజస్వీ ప్రవృద్ధ: పురుషాదక: 39
కల్మాషపాదో హ్యభవత్తస్మాజ్జాతస్తు శంఖణ:
సుదర్శన: శఙ్ఘణస్య అగ్నివర్ణ స్సుదర్శనాత్ 40
శీఘ్రగస్త్వగ్నివర్ణస్య శీఘ్రగస్య మరు స్సుత:
మరో: ప్రశుశ్రుకస్త్వాసీదమ్బరీష: ప్రశుశ్రృకాత్ 41
అమ్బరీషస్య పుత్రోభూన్నహుష: పృథివీపతి:
నహుషస్య యయాతిస్తు నాభాగస్తు యయాతిజ: 42
నాభాగస్య బభూవాజ: అజాద్దశరథోభవత్
అస్మాద్దశరథాజ్జాతౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ 43
ఆదివంశవిశుద్ధానాం రాజ్ఞాం పరమధర్మిణామ్
ఇక్ష్వాకుకులజాతానాం వీరాణాం సత్యవాదినామ్ 44
రామలక్ష్మణయోరర్థే త్వత్సుతే వరయే నృప!
సదృశాభ్యాం నృపశ్రేష్ఠ సదృశే దాతుమర్హసి 45
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే సప్తతితమస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Saptatitama Sargaḥ
tataḥ prabhātē janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ
uvāca vākyaṃ vākyajña ś-śatānandaṃ purōhitam 1
bhrātā mama mahātējā yavīyān-atidhārmikaḥ
kuśadhvaja iti khyātaḥ purīm-adhyavasac-chubhām 2
vāryāphalakaparyantāṃ pibann-ikṣumatīṃ nadīm
sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam 3
tam-ahaṃ draṣṭum-icchāmi yajñagōptā sa mē mataḥ
prītiṃ sō'pi mahātējā imāṃ bhōktā mayā saha 4
ēvamuktē tu vachanē śatānandasya sannidhāu
āgatāḥ kēcid-avyagrā janakastān samādiśat 5
śāsanāttu narēndrasya prayayu-śśīghravājibhiḥ
samānētuṃ naravyāghraṃ viṣṇum-indrāñjayā yathā 6
sāṅkāśyāṃ tē samāgatya dadr̥śuś-ca kuśadhvajam
nyavēdayan-yathāvr̥ttaṃ janakasya ca chintitam 7
tadvr̥ttaṃ nr̥pati ś-śrutvā dūtaśrēṣṭhāir-mahābalāiḥ
ajñāyātha narēndrasya ājagāma kuśadhvajaḥ 8
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam
sō'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ chāpi dhārmikam 9
rājārhaṃ paramaṃ divyam-āsanaṃ chādhyarōhata
upaviṣṭāvubhāu tāu tu bhrātarāv-atitējasāu 10
prēṣayāmāsat ur-vīrāu ma-nt-r iś-rēṣṭ-haṃ s udāmanam
gac-cha ma-nt-r i patē śīg-h-ram-ā i k-ṣ vāk um-am i tap-rab-ham 11
ātma-jā i s-sa-ha d ur-d-har-ṣam-āna-yas-va samant-r iṇam
ā upakār-yāṃ sa gat vā t u rag-hūṇāṃ k ulavar-d-hanam 12
dadar-śa ś i rasā chā i nam-ab-h i vād-yēdam-ab-ravīt
ayōd-h-yād-h i patē vīra vā i dē-hō m i t-h i lād-h i paḥ 13
sa t vāṃ dṛṣṭ uṃ v-yavas i tas-sōpād-h-yā-yap urōh i tam
ma-nt-r iś-rēṣṭ-havacha ś-śrut vā rājā sar-ṣ i gaṇastadā 14
saband-h ur-agamat-tat-ra janakō yat-ra var-tatē
sa rājā ma-nt-r i sah i tas-sōpād-h-yā-yaḥ sabānd-havaḥ 15
vāk-yaṃ vāk-yav i dāṃ ś-rēṣṭ-hō vā i dē-ham-idham-ab-ravīt
v i d i taṃ tē mahārāja ik-ṣ vāk uk uladā i vatam 16
vaktā saṛvēṣ u kr̥t-yēṣ u vas i ṣṭ-hō b-hagavā-nr̥ṣ iḥ
v i śvāmit-rā-b-h-yan u-jñātas-sa-ha saṛvā i r-ma-har-ṣ i b-h iḥ 17
ēṣa vak-ṣ-yat i d-har-mātmā vas i ṣṭ-hō mē yathāk-ramam
ēva-m ukt vā naraś-rēṣṭ-hē rā-jñāṃ mad-h-yē mahātmanām 18
tūṣ-ṇīṃ-b-hūtē daśarat-hē vas i ṣṭ-hō b-hagavā-nr̥ṣ iḥ
uvācha vāk-yaṃ vāk-ya-jñō vā i dē-haṃ sap urō-d-hasam 19
av-yak-tap-rab-havō bra-h-mā śāś-vatō n i t-ya av-ya-yaḥ
tasmān-marīch i s-sañ-ja-jñē marīchēḥ kāś-yapaḥ s utaḥ 20
v i vasvān kāś-yapā-j-ja-jñē man ur-vā i vas-vata s-smṛtaḥ
man uḥ p-rajāpat iḥ pūr-vam-ik-ṣ vāk ust u manōs-s utaḥ 21
tam-ik-ṣ vāk um-ayōd-h-yā-yāṃ rā-jānaṃ v i d-d-h i pūr-vakam
ik-ṣ vākōst u s utaś-ś-rīmā-n k uk-ṣ i r-i-t-yēva v i śr utaḥ 22
k uk-ṣērat-hāt-ma-jaḥ ś-rīmā-n v i k uk-ṣ i r-uda-pa-d-yata
v i k uk-ṣēst u mahātējā bāṇaḥ p ut-raḥ p-ratāpavān 23
bāṇas-ya t u mahātējā ana-raṇ-yaḥ p-ratāpavān
ana-raṇ-yā-t-pṛt-h ur-ja-jñē t-r iśuṅk ust u pṛt-hōs-s utaḥ 24
t-r iśuṅkō-rab-havat-p ut-rō dund umārō mahā-yaśāḥ
y uvanāś-vas utast vāasīn-mānd-hātā pṛt-h i vīpa-t iḥ 25
mānd-hāt ust u s uta ś-ś-rīmā-n s usan-d-h i r-uda-pa-d-yata
s usan-d-hērap i p ut-rāu d vā u d-h-r uvasan-d-h iḥ p-rasēna-j i t 26
yaśa-s-vī d-h-r uvasan-d-hēst u b-haratō nāma nāmataḥ
b-haratā-t-t u mahātējā as i tō nāma jātavān 27
yas-yā i tē p-rat i rā-jāna uda-pa-d-yanta śat-ravaḥ
hā i ha-yāstālajaṅg-hāś-cha śūrāś-cha śaś i b i ndavaḥ 28
tā-m st u sa p-rat i-y ud-h-yan vā i yud-d-hē rājā p-ravās i taḥ
h i mavantam-upāgam-ya b-hṛg up-ras-ravaṇēvasat 29
as i tōl-pabalō rājā ma-nt-r i b-h i s-sah i tastadā
d vē chās-ya b-hāṛ-yē gar-b-h iṇ-yā u bab-hūvat ur-i t i ś-r utam 30
ēkā gar-b-hav i nāśā-ya sapat-n-yā i sagaraṃ dadā u
tata ś-śā i lavaraṃ ram-yaṃ bab-hūvā-b-h i ratō m un iḥ 31
b-hāṛgavaś-ch-yavanō nāma h i mavantam-upāś-r i taḥ
tat-rā i kā t u mahāb-hāgā b-hāṛgavaṃ dēvavar-chasam 32
vavandē pad-mapat-rāk-ṣī kāṅk-ṣantī s utam-ātmanaḥ
tam-r̥ṣ iṃ sā-b-h-y upāgum-ya kāl i ndī chā-b-h-yavāda-yat 33
sa tām-ab-h-yavadad-v i p-raḥ p ut-rēps uṃ p ut-rajan-man i
tava k uk-ṣā u mahāb-hāgē s up ut-ras-s umahābalaḥ 34
mahāvīr-yō mahātējā ach i rā-t-sañ-jan i ṣ-yat i
garēṇa sah i ta ś-ś-rīmān mā śuchaḥ kamalēk-ṣaṇē 35
ch-yavanaṃ t u namas-kr̥t-ya rā-jap ut-rī pa-t i v-ratā
pa-t iśōkāt urā tasmāt-p ut-raṃ dēvī v-ya-jā-yata 36
sapat-n-yā t u garastas-yā i da-t-tō gar-b-ha-j i g-hā-m sa-yā
sa-ha tēna garēṇā i va jātaḥ sa sagarō'b-havat 37
sagaras-yāsum f̃-jast u asam f̃-jā-t-tatthā-ṃś umān
d i līpō'ṃś umataḥ p ut-rō d i līpas-ya b-hagīrathaḥ 38
b-hagīra-thā-t-kak utst-haś-cha kak utst-has-ya rag-h us-s utaḥ
rag-hōst u p ut-rastē-jas-vī p-ravṛd-d-haḥ p ur uṣādakaḥ 39
kal-māṣapādō h-y ab-havat-tasmāj-jāta-st u śaṅk-haṇaḥ
s udar-śanaḥ śaṅg-haṇas-ya ag n i var-ṇa s-s udar-śanāt 40
śīg-h-ragast v-ag n i var-ṇas-ya śīg-h-ragas-ya mar us-s utaḥ
marōḥ p-raś uś-r uka-st vāasīd-amba-rīṣaḥ p-raś uś-r̥-kāt 41
amba-rīṣas-ya p ut-rō'b-hūn-na-h uṣaḥ pṛt-h i vīpa-t iḥ
na-h uṣas-ya ya-yāt i s-t u nāb-hāgast u ya-yāt i jaḥ 42
nāb-hāgas-ya bab-hūvā-jaḥ a-jād-daśara-thō'b-havat
asmād-daśara-thā-j-jātā u b-h-rātara u rāmalak-ṣ-maṇā u 43
ād i vamuśav iś ud-d-hānāṃ rā-jñāṃ paramad-hāṛm i nām
ik-ṣ vāk uk ulajātānāṃ vīrāṇāṃ sat-yavād i nām 44
rāmalak-ṣ-maṇa-yōrar-t-hē t va-t-s utē vara-yē nr̥pa!
sa-d-r̥śāb-h-yāṃ nr̥paś-rēṣṭ-ha sa-d-r̥śē dāt u-mar-has i 45
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē saptatitamasargaḥ