శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
సప్తషష్టితమ సర్గము
జనకస్య వచశ్శ్రుత్వా విశ్వామిత్రో మహాముని:
ధనుర్దర్శయ రామాయ ఇతి హోవాచ పార్థివమ్ 1
తతస్స రాజా జనక: సామన్తాన్వ్యాదిదేశ ha
ధనురానీయతాం దివ్యం గన్ధమాల్యవిభూషితమ్ 2
జనకేన సమాదిష్టా: సచివా ప్రావిశన్ పురీమ్
తద్ధను: పురత: కృత్వా నిర్జగ్ము: పార్థివాజ్ఞయా 3
నృణాం శతాని పఞ్చాశద్వ్యాయతానాం మహాత్మనామ్
మఞ్జూషామష్టచక్రాం తాం సమూహుస్తే కథఞ్చన 4
తామాదాయ తు మఞ్జూషామాయసీం యత్ర తద్ధను:
సురోపమం తే జనకమూచుర్నృపతిమన్త్రిణ: 5
ఇదం ధనుర్వరం రాజన్ పూజితం సర్వరాజభి:
మిథిలాధిప! రాజేన్ద్ర! దర్శనీయం యదిచ్ఛసి 6
తేషాం నృపో వచ: శ్రుత్వా కృతాఞ్జలిరభాషత
విశ్వామిత్రం మహాత్మానం తౌ చోభౌ రామలక్ష్మణౌ 7
ఇదం ధనుర్వరం బ్రహ్మన్ జనకైరభిపూజితమ్
రాజభిశ్చ మహావీర్యై: అశక్తై: పూరితుం పురా 8
నైతత్సురగణాస్సర్వే నాసురా న చ రాక్షసా:
గన్ధర్వయక్షప్రవరా: సకిన్నరమహోరగా: 9
క్వ గతిర్మానుషాణాం చ ధనుషోస్య ప్రపూరణే
ఆరోపణే సమాయోగే వేపనే తోలనేపి వా 10
తదేతద్ధనుషాం శ్రేష్ఠమానీతం మునిపుఙ్గవ!
దర్శయైతన్మహాభాగ అనయో: రాజపుత్రయో: 11
విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా శ్రుత్వా జనకభాషితమ్
వత్స రామ ధను: పశ్య ఇతి రాఘవమబ్రవీత్ 12
బ్రహ్మర్షేర్వచనాద్రామో యత్ర తిష్ఠతి తద్ధను:
మఞ్జూషాం తామపావృత్య దృష్ట్వా ధనురథాబ్రవీత్ 13
ఇదం ధనుర్వరం బ్రహ్మన్ సంస్పృశామీహ పాణినా
యత్నవాంశ్చ భవిష్యామి తోలనే పూరణేపి వా 14
బాఢమిత్యాేవ తం రాజా మునిశ్చ సమభాషత
లీలయా స ధనుర్మధ్యే జగ్రాహ వచనాన్మునే: 15
పశ్యతాం నృపసహస్రాణాం బహూనాం రఘునన్దన:
ఆరోపయత్స ధర్మాత్మా సలీలమివ తద్ధను: 16
ఆరోపయిత్వా ధర్మాత్మా పూరయామాస తద్ధను:
తద్బభఞ్జ ధనుర్మధ్యే నరశ్రేష్ఠో మహాయశా: 17
తస్య శబ్దో మహానాసీత్ నిర్ఘాతసమనిస్వన:
భూమికమ్పశ్చ సుమహాన్ పర్వతస్యేవ దీర్యత: 18
నిపేతుశ్చ నరా స్సర్వే తేన శబ్దేన మోహితా:
వర్జయిత్వా మునివరం రాజానం తౌ చ రాఘవౌ 19
ప్రత్యాశ్వస్తే జనే తస్మిన్రాజా విగతసాధ్వస:
ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం వాక్యజ్ఞో మునిపుఙ్గవమ్ 20
భగవన్ దృష్టవీర్యో మే రామో దశరథాత్మజ:
అత్యద్భుతమచిన్త్యం చ న తర్కితమిదం మయా 21
జనకానాం కులే కీర్తిమాహరిష్యతి మే సుతా
సీతా భర్తారమాసాద్య రామం దశరథాత్మజమ్ 22
మమ సత్యా ప్రతిజ్ఞా చ వీర్యశుల్కేతి కౌశిక! సీతా ప్రాణైర్బహుమతా దేయా రామాయ మే సుతా 23
భవతోనుమతే బ్రహ్మన్ శీఘ్రం గచ్ఛన్తు మన్త్రిణ:
మమ కౌశిక భద్రం తే అయోధ్యాం త్వరితా రథై: 24
రాజానం ప్రశ్రితైర్వాక్యైరానయన్తు పురం మమ
ప్రదానం వీర్యశుల్కాయా: కథయన్తు చ సర్వశ: 25
మునిగుప్తౌ చ కాకుత్స్థౌ కథయన్తు నృపాయ వై
ప్రీయమాణం తు రాజానమానయన్తు సుశీఘ్రగా: 26
కౌశికశ్చ తథేత్యాహ రాజా చాభాష్య మన్త్రిణ:
అయోధ్యాం ప్రేషయామాస ధర్మాత్మా కృతశాసనాన్
యథావృత్తం సమాఖ్యాతుమానేతుం చ నృపం తదా 27
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే సప్తషష్టితమస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Saptaṣaṣṭitama Sargaḥ
janakasya vacaś-śrutvā viśvāmitrō mahāmuniḥ
dhanur-darśaya rāmāya iti hōvāca pārthivam 1
tatas-sa rājā janakaḥ sāmāntān-vyādidēśa ha
dhanur-ānīyatāṃ divyaṃ gandhamālya-vibhūṣitam 2
janakēna samādiṣṭāḥ sacivā prāviśan purīm
tad-dhanuḥ purataḥ kṛtvā nirjagmuḥ pārthivājñayā 3
nṛṇāṃ śatāni pañcāśad-vyāyatānāṃ mahātmanām
mañjūṣām-aṣṭacakrāṃ tāṃ samūhustē kathañcana 4
tām-ādāya tu mañjūṣām-āyasīṃ yatra tad-dhanuḥ
surōpamaṃ tē janakam-ūcur-nr̥pati-mantriṇaḥ 5
idaṃ dhanurvaraṃ rājan pūjitaṃ sarvarājabhiḥ
mithilādhipa! rājēndra! darśanīyaṃ yad-icchasi 6
tēṣāṃ nr̥pō vacaḥ śrutvā kr̥tāñjalir-abhāṣata
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ tāu cōbhāu rāmalakṣmaṇāu 7
idaṃ dhanurvaraṃ brahman janakāir-abhipūjitam
rājabhiś-ca mahāvīryāiḥ aśaktāiḥ pūrituṃ purā 8
nāitat-suragaṇā-ssarvē nāsurā na cha rākṣasāḥ
gandharvayakṣapravarāḥ sakinnaramahōragāḥ 9
kva gatir-mānuṣāṇāṃ ca dhanuṣō'sya prapūraṇē
ārōpaṇē samāyōgē vēpanē tōlanē'pi vā 10
tadētad-dhanuṣāṃ śrēṣṭham-ānītaṃ munipuṅgava!
darśayāi-tan-mahābhāga anayōḥ rājaputrayōḥ 11
viśvāmitrastu dharmātmā śrutvā janakabhāṣitam
vatsa rāma dhanuḥ paśya iti rāghavam-abravīt 12
brahmarṣēr-vachanād-rāmō yatra tiṣṭhati tad-dhanuḥ
mañjūṣāṃ tām-apāvr̥tya dṛṣṭvā dhanur-athābravīt 13
idaṃ dhanurvaraṃ brahman saṃspr̥śāmīha pāṇinā
yatnavāṃś-ca bhaviṣyāmi tōlanē pūraṇē'pi vā 14
bāḍham-ityēva taṃ rājā muniś-ca samabhāṣata
līlayā sa dhanur-madhyē jagrāha vachanān-munēḥ 15
paśyatāṃ nr̥pasahasrāṇāṃ bahūnāṃ raghunandanaḥ
ārōpayat-sa dharmātmā salīlam-iva tad-dhanuḥ 16
ārōpayitvā dharmātmā pūrayāmāsa tad-dhanuḥ
tad-babhañja dhanur-madhyē naraśrēṣṭhō mahāyaśāḥ 17
tasya śabdō mahānāsīt nirghāta-samanisvanaḥ
bhūmikampaś-ca sumahān parvatasyēva dīryataḥ 18
nipētuś-ca narā ssarvē tēna śabdēna mōhitāḥ
varjayitvā munivaraṃ rājānaṃ tāu cha rāghavāu 19
pratyāśvastē janē tasmin-rājā vigatasādhvasaḥ
uvāca prāñjalir-vākyaṃ vākyajñō munipuṅgavam 20
bhagavan dṛṣṭavīryō mē rāmō daśarathātmajaḥ
atyadbhutam-achintyaṃ ca na tarkitam-idaṃ mayā 21
janakānāṃ kulē kīrtim-āhariṣyati mē sutā
sītā bhartāram-āsādya rāmaṃ daśarathātmajam 22
mama satyā pratijñā ca vīryaśulkēti kāuśika!
sītā prāṇāir-bahumatā dēyā rāmāya mē sutā 23
bhavatō'numatē brahman śīghraṃ gacchantu mantriṇaḥ
mama kāuśika bhadraṃ tē ayōdhyāṃ tvaritā rathāiḥ 24
rājānaṃ praśritāir-vākyāir-ānayantu puraṃ mama
pradānaṃ vīryaśulkāyāḥ kathayantu cha sarvaśaḥ 25
muniguptāu cha kākutstthāu kathayantu nr̥pāya vāi
prīyamāṇaṃ tu rājānam-ānayantu suśīghragāḥ 26
kāuśikaś-ca tathētyāha rājā chābhāṣya mantriṇaḥ
ayōdhyāṃ prēṣayāmāsa dhar-mātmā kr̥taśāsanān
yathāvṛt-taṃ samāk-h-yāt um-ānē-t uṃ cha nr̥paṃ tadā 27
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē saptaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ