బాలకాండ - పఞ్చషష్టితమ సర్గము Bala Kanda - Sarga 65

Bālakāṇḍam - Pañcaṣaṣṭitama Sargaḥ

atha haimavatīṃ rāma diśam tyaktvā mahāmuniḥ
pūrvāṃ diśam-anuprāpya tapastēpē sudāruṇam 1

māunaṃ varṣasahasrasya kṛtvā vratam-anuttamam
cakārāpratimaṃ rāma tapaḥ paramaduṣkaram 2

pūrṇē varṣasahasrē tu kāṣṭhabhūtaṃ mahāmuniṃ
vighnāir-bahubhir-ādhūtaṃ krōdhō nāntara āviśat 3

sa kṛtvā niścayaṃ rāma tapa ātiṣṭhadavyayam
tasya varṣasahasrasya vratē pūrṇē mahāvrataḥ 4

bhōktum-ārabdhavān-annaṃ tasmin kālē raghūttama!
indrō dvijātir-bhūtvā taṃ siddham-annam-ayāchata 5

tasmāi dattvā tadā siddhaṃ sarvaṃ viprāya niścitaḥ
niśśēṣitēnnē bhagavān-abhuktāiva mahātapaḥ 6

na kiñchid-avadad-vipraṃ māunavratam-upastthitaḥ
atha varṣasahasraṃ vāi nōc-chvasan-munipuṅgavaḥ 7

tasyānucchvasamānasya mūrdhni dhūmō vyajāyata
trāilōkyaṃ yēna sambhrāntam-ādīpitam-ivābhavat 8

tatō dēvāssagandharvāḥ pannagōragarākṣasāḥ
mōhitāstējasā tasya tapasā mandarasmayaḥ 9

kaśmalōpahatā ssarvē pitāmaham-athābruvan
bahubhiḥ kāraṇāirdēva viśvāmitrō mahāmuniḥ 10

lōbhitaḥ krōdhitaś-caiva tapasā chābhivardhatē
na hyasya vṛjinaṃ kiñchid-dṛśyatē sūkṣmam-apyatha 11

na dīyatē yadi tvasya manasā yad-abhīpsitam
vināśayati trāilōkyaṃ tapasā sacharācharam 12

vyākulāś-ca diśas-sarvā na cha kiñchit-prakāśatē
sāgarāḥ kṣubhitā-ssarvē viśīryantē ca parvatāḥ 13

prakampatē ca pṛtthivī vāyur-vāti bhṛśākulaḥ
brahmann-apratījānīmōnāstikō jāyatē janaḥ 14

sammūḍham-iva trāilōkyaṃ samprakṣubhitamānasam
bhāskarō niṣprabha-ś-chaiva maharṣēstasya tējasā 15

buddhiṃ na kurutē yāvan-nāśē dēva! mahāmuniḥ
tāvat-prasādyō bhagavā nagni-rūpō mahādyutiḥ 16

kālāgninā yathā-pūrvaṃ trāilōkyaṃ dahyatē'khilam
dēvarājyaṃ cikīrṣēta dīyatām-asya yanmatam 17

tatassuragaṇā-ssarvē pitāmahapurōgamāḥ
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ madhuraṃ vākyam-abruvan 18

brahmarṣē svāgataṃ tē'stu tapasā sma sutōṣitāḥ
brāhmaṇyaṃ tapōsōgrēṇa prāptavān-asi kāuśika ! 19

dīrghām-āyuś-ca tē brahman dadāmi samarudgaṇaḥ
svasti prāpnuh i b-had-raṃ tē gac-cha sāum-ya yathās uk-ham 20

p i tāmahavachaś-śrut vā saṛvēṣāṃ cha d i vāukasām
kr̥t vā p-raṇāmaṃ m ud i tō v-yā-jahāra mahām un iḥ 21

b-rā-h-maṇ-yaṃ yad i mē p-rāptaṃ dīr-g-hām-ā-y ustat-hāiva cha
ōṅkāraś-cha vaṣaṭ-kārō vēdāś-cha vara-yant u mām 22

kṣat-ravēdav i dāṃ ś-rēṣṭ-hō b-rā-h-mavēdav i dām-ap i
bra-h-map ut-rō vas i ṣṭ-hō mām-ēvaṃ vadat u dēvatāḥ! 23

ya-d-ya-yaṃ paramaḥ kāmaḥ kr̥tō yānt u s urar-ṣab-hāḥ
tataḥ p-rasād i tō dēvā i r-vas i ṣṭ-hō ja-patāṃ varaḥ 24

sak-h-yaṃ chak-rē bra-h-mar-ṣ i r-ēvamas-t v i t i chāb-ravīt
bra-h-mar-ṣ i s-t vaṃ na sa-ndēhas-saṛvaṃ sum-pat-s-ya-tē tava 25

it-y ukt vā dēvatāś-chāp i saṛvā jag-m ur-yathāgatam
v i śvāmit-rō'p i d-har-mātmā labd-h vā b-rā-h-maṇ-yam-unuttamam 26

pū-ja-yāmāsa bra-h-mar-ṣ iṃ vas i ṣṭ-haṃ ja-patāṃ varaḥ
kr̥takāmō ma-hīṃ saṛvāṃ chachāra tapas i st-h i taḥ 27

ēvaṃ t v anēna b-rā-h-maṇ-yaṃ p-rāptaṃ rāma mahātmanā
ēṣa rāma m un iś-rēṣṭ-ha ēṣa v i g-ra-havā-m-stapaḥ 28

ēṣa d-har-maparō n i t-yaṃ vīr-yas-yā i ṣa parā-yaṇam
ēva-m ukt vā mahātējā v i rarāma d v i jōt-tamaḥ 29

śatānandavachaḥ śrutvā rāmalakṣmaṇasannidhāu
janakaḥ prāñjalirvākya-muvāca kuśikātmajam 30

dhanyōs-m-yanugr̥hītōsmi yasya mē munipuṅgava!
yajñaṃ kākutsthasahitaḥ prāptavān-asi dhārmika 31

pāvitō'haṃ tvayā brahman darśanēna mahāmunē!
guṇā bahuvidhāḥ prāptā-stava sandarśanān-mayā 32

vistarēṇa ca tē brahman kīrtyamānaṃ mahattapaḥ
śrutaṃ mayā mahātējō rāmēṇa ca mahātmanā 33

sadasyāiḥ prāpya ca sadaḥ śrutāstē bahavō guṇāḥ
apramēyaṃ tapastubhyam-apramēyaṃ ca tē balam 34

apramēyā guṇāś-caiva nityaṃ tē kuśikātmaja !
tṛptiraścaryabhūtānāṃ kathānāṃ nāsti mē vibhō 35

karmakālō muniśrēṣṭha lambatē ravimaṇḍalam
śvaḥ prabhātē mahātējō draṣṭumarhasi māṃ punaḥ 36

svāgataṃ tapatāṃ śrēṣṭha! māmanujñātumarhasi
ēvamuktō munivaraḥ praśasya puruṣarṣabham 37

visasarjāśu janakaṃ prītaṃ prītamanāstadā
ēvamuktvā muniśrēṣṭhaṃ vāidēhō mithilādhipaḥ 38

pradakṣiṇaṃ cakārāśu sōpādhyāyassabāndhavaḥ
viśvāmitrō'pi dharmātmā saharāmassalakṣmaṇaḥ 39

svavāṭam-abhicakrāma pūjyamānō maharṣibhiḥ 40

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē pañcaṣaṣṭitamasargaḥ