శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
ద్విషష్టితమ సర్గము
శునశ్శేఫం నరశ్రేష్ఠ గృహీత్వా తు మహాయశా:
వ్యశ్రామ్యత్ పుష్కరే రాజా మధ్యాహ్నే రఘునన్దన! 1
తస్య విశ్రమమాణస్య శునశ్శేఫో మహాయశా: పుష్కరక్షేత్రమాగమ్య విశ్వామిత్రం దదర్శ హ 2
తప్యన్తమృషిభిస్సార్ధం మాతులం పరమాతుర:
వివర్ణవదనో దీనస్తృష్ణయా చ శ్రమేణ చ 3
పపాతాఙ్కే మునేరాశు వాక్యం చేదమువాచ హ
న మేస్తి మాతా న పితా జ్ఞాతయో బాన్ధవా: కుత: 4
త్రాతుమర్హసి మాం సౌమ్య ధర్మేణ మునిపుఙ్గవ!
త్రాతా త్వం హి మునిశ్రేష్ఠ సర్వేషాం త్వం హి భావన: 5
రాజా చ కృతకార్యస్స్యాదహం దీర్ఘాయురవ్యయ:
స్వర్గలోకముపాశ్నీయాం తపస్తప్త్వాహ్యనుత్తమమ్ 6
త్వం మే నాథో హ్యనాథస్య భవ భవ్యేన చేతసా
పితేవ పుత్రం ధర్మాత్మం స్త్రాతుమర్హసి కిల్బిషాత్ 7
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా విశ్వామిత్రో మహాతపా: సాన్త్వయిత్వా బహువిధం పుత్రానిదమువాచ హ 8
యత్కృతే పితర: పుత్రాన్ జనయన్తి శుభార్థిన:
పరలోకహితార్థాయ తస్య కాలోయమాగత: 9
అయం మునిసుతో బాలో మత్తశ్శరణమిచ్ఛతి
అస్య జీవితమాత్రేణ ప్రియం కురుత పుత్రకా: 10
సర్వే సుకృతకర్మాణస్సర్వే ధర్మపరాయణా:
పశుభూతా నరేన్ద్రస్య తృప్తిమగ్నే: ప్రయచ్ఛత 11
నాథవాంశ్చ శునశ్శేఫో యజ్ఞశ్చావిఘ్నితో భవేత్
దేవతాస్తర్పితాశ్చస్యుర్మమ చాపి కృతం వచ: 12
మునేస్తు వచనం శ్రుత్వా మధుచ్ఛన్దాదయ స్సుతా:
సాభిమానం నరశ్రేష్ఠ సలీలమిదమబ్రువన్ 13
కథమాత్మసుతాన్ హిత్వా త్రాయసేన్యసుతం విభో! అకార్యమివ పశ్యామ శ్శ్వమాంస ఇవ భోజనే 14
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా పుత్రాణాం మునిపుఙ్గవ:
క్రోధసంరక్తనయనో వ్యాహర్తుముపచక్రమే 15
నిస్సాధ్వసమిదం ప్రోక్తం ధర్మాదపి విగర్హితమ్
అతిక్రమ్య తు మద్వాక్యం దారుణం రోమహర్షణమ్ 16
శ్వమాంసభోజినస్సర్వే వాసిష్ఠా ఇవ జాతిషు
పూర్ణం వర్షసహస్రం తు పృథివ్యామనువత్స్యథ 17
కృత్వా శాపసమాయుక్తాన్ పుత్రాని మునివరస్తథా
శునశ్శేఫమువాచార్తం కృత్వా రక్షాం నిరామయమ్ 18
పవిత్రపాశైరాసక్తో రక్తమాల్యానులేపన: వైష్ణవం యూపమాసాద్య వాగ్భిరగ్నిముదాహర 19
ఇమే తు గాథే ద్వే దివ్యే గాయేథా మునిపుత్రక
అమ్బరీషస్య యజ్ఞేస్మింస్తత స్సిద్ధిమవాప్స్యసి 20
శునశ్శేఫో గృహీత్వా తే ద్వే గాథే సుసమాహిత:
త్వరయా రాజసింహం తమమ్బరీషమువాచ హ 21
రాజసింహ మహాసత్త్వ శీఘ్రం గచ్ఛావహే సద:
నిర్వర్తయస్వ రాజేన్ద్ర దీక్షాం చ సముపావిశ 22
తద్వాక్యమృషిపుత్రస్య శ్రుత్వా హర్షసముత్సుక: జగామ నృపతి శ్శీఘ్రం యజ్ఞవాటముతన్ద్రిత: 23
సదస్యానుమతే రాజా పవిత్రకృతలక్షణమ్
పశుం రక్తామ్బరం కృత్వా యూపే తం సమబన్ధయత్ 24
సబద్ధో వాగ్భిరగ్య్రాభిరభితుష్టావ వై సురౌ
ఇన్ద్రమిన్ద్రానుజం చైవ యథావన్మునిపుత్రక: 25
తత: ప్రీత స్సహస్రాక్షో రహస్యస్తుతితర్పిత:
దీర్ఘమాయుస్తదా ప్రాదాచ్ఛునశ్శేఫాయ రాఘవ! 26
స చ రాజా నరశ్రేష్ఠ యజ్ఞస్య చ సమాప్తవాన్
ఫలం బహుగుణం రామ సహస్రాక్షప్రసాదజమ్ 27
విశ్వామిత్రో పి ధర్మాత్మా భూయస్తేపే మహాతపా:
పుష్కరేషు నరశ్రేష్ఠ దశవర్షశతాని చ 28
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ద్విషష్టితమస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Dvishashtitama Sargaḥ
śunaḥśēphaṃ naraśrēṣṭha gṛhītvā tu mahāyaśāḥ
vyaśrāmyat puṣkarē rājā madhyāhnē raghunandana! 1
tasya viśramamāṇasya śunaḥśēphō mahāyaśāḥ
puṣkarakṣētram-āgamya viśvāmitraṃ dadarśa ha 2
tap-yantam-r̥ṣ i b-h i s-sār-d-haṃ māt ulaṃ paramāt uraḥ
v i var-ṇavadanō dīnast-r̥ṣ-ṇa-yā cha ś-ramēṇa cha 3
papātāṅkē munērāśu vākyaṃ chēdam-uvāca ha
na mē'sti mātā na pitā jñātayō bāndhavāḥ kutaḥ 4
trātumarhasi māṃ sāumya darmēṇa munipuṅgava!
trātā tvaṃ hi muniśrēṣṭha sarvēṣāṃ tvaṃ hi bhāvanaḥ 5
rājā ca kr̥takāryas-syād-ahaṃ dīrghāyur-avyayaḥ
svargalōkam-upāśnīyāṃ tapastaptvāhy-anuttamam 6
tvaṃ mē nāthō hyanāthasya bhava bhavyēna chētasā
pitēva putraṃ dhar-mātman-st-rāt u-mar-has i k i l-b iṣāt 7
tas-ya tadvachanaṃ śrut vā v i śvāmit-rō mahātapaḥ
sānt-va-y i t vā ba-h uv i d-haṃ p ut-rān-idham-uvācha ha 8
ya-tkr̥tē p i taraḥ p ut-rā-n ja-na-yant i śub-hāṛt-h i naḥ
paralōkah i tāṛt-hā-ya tas-ya kālō'yam-āgataḥ 9
ayaṃ m un i s utō bālō ma-ttash-śaraṇam-ic-chat i
as-ya jīv i tamāt-rēṇa p-r i-yaṃ k ur uta p ut-rakāḥ 10
saṛvē s ukr̥takar-māṇas-saṛvē d-har-maparā-yaṇāḥ
paś ub-hūtā narēnd-ras-ya tṛpt i magnēḥ p-ra-yach-chata 11
nā-t-havā-mś-cha ś unaḥśēphō ya-jñaś-chāv i g-h n i tō b-havēt
dēvatāstar-p i tāś-chas-y ur-mama chāp i kr̥taṃ vachaḥ 12
m unēst u vachanaṃ śrut vā mad-h uc-ch-handāda-yas-s utāḥ
sāb-h i mānaṃ naraś-rēṣṭ-ha salīlam-id-ham-ab-r uvan 13
kat-ham-ātmas utān h i t vā t-rā-yasē'n-yas utaṃ v i b-hō!
akāṛ-yam-iva paś-yāma ś-ś-vamā-m sa i va b-hō-janē 14
tēṣāṃ tadvachanaṃ śrut vā p ut-rāṇāṃ m un i p uṅgavaḥ
k-rōd-hasum-rak-tan-ya-nō v-yā-har-t um-upachak-ramē 15
n i s-sād-h-vasam-idhaṃ p-rōk-taṃ d-har-mād-ap i v i gar-h i tam
at i k-ram-ya t u mad-vāk-yaṃ dār uṇaṃ rōma-har-ṣaṇam 16
ś-vamā-msab-hō-j i nas-saṛvē vās i ṣṭ-hā i va jā-t i ṣ u
pūr-ṇaṃ var-ṣasahas-raṃ t u pṛt-h i v-yām-an uvats-yatha 17
kr̥t vā śāpasumā-y uktā-n p ut-rā-n m un i varastatthā
ś unaḥśēph-ham-uvāchāṛtaṃ kr̥t vā rak-ṣāṃ n i rāma-yam 18
pav i t-rapāśā i r-āsak-tō rak-tamāl-yān ulēpanaḥ
vā i ṣ-ṇavaṃ yūpam-āsā-d-ya vāg-b-h i ragn i m udāhara 19
imē t u gā-t-hē d vē d i v-yē gā-yēt-hā m un i p ut-raka
amba-rīṣas-ya ya-jñē's-m i m s-tata s-s i d-d-h i-m avāp-s-yas i 20
ś unaḥśēphō gṛ-hīt vā tē d vē gā-t-hē s usumāh i taḥ
tvar-yā rāja-s i-m haṃ tam-amba-rīṣam-uvācha ha 21
rāja-s i-m ha mahāsa-t-t va śīg-h-raṃ gac-chāva-hē sadaḥ
n i r-var-ta-yas-va rājēnd-ra dīk-ṣāṃ cha sam upāv iśa 22
tadvāk-yam-r̥ṣ i p ut-ras-ya śrut vā har-ṣas um ut-s ukaḥ
jagāma nr̥pa-t i ś-śīg-h-raṃ ya-jñavāṭam-atand-r i taḥ 23
sadas-yān umatē rājā pav i t-rakr̥talak-ṣaṇam
paś uṃ rak-tām-baraṃ kr̥t vā yūpē taṃ samaba-nd-hayat 24
sabad-d-hō vāg-b-h i r-ag-r-yāb-h i r-ab-h i t uṣ-ṭāva vā i s urāu
ind-ram-ind-rān ujaṃ chāiva yathāvan-m un i p ut-rakaḥ 25
tatassump rīta ssahas-rāk-ṣō ra-has-yast ut i tar-p i taḥ
dīr-g-ham-ā-y ustadā p-rādāch-ch unaḥśēphā-ya rāghava! 26
sa cha rājā naraś-rēṣṭ-ha ya-jñas-ya cha sumāptavān
p-halaṃ ba-h ug uṇaṃ rāma sahas-rāk-ṣap-rasāda-jam 27
v i śvāmit-rō'p i d-har-mātmā b-hū-yastēpē mahātapaḥ
p uṣ-karēṣ u naraś-rēṣṭ-ha daśavar-ṣaśatān i cha 28
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē dviṣaṣṭitamaḥ sargaḥ