శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
ఏకషష్టితమ సర్గము
విశ్వామిత్రో మహాత్మాథ ప్రస్థితాన్ ప్రేక్ష్య తానృషీన్
అబ్రవీన్నరశార్దూలస్సర్వాంస్తాన్వనవాసిన: 1
మహాన్విఘ్న: ప్రవృత్తోయం దక్షిణామాస్థితో దిశమ్
దిశమన్యాం ప్రపత్స్యామస్తత్ర తప్స్యామహే తప: 2
పశ్చిమాయాం విశాలాయాం పుష్కరేషు మహాత్మన:
సుఖం తపశ్చరిష్యామ: పరం తద్ధి తపోవనమ్ 3
ఏవముక్త్వా మహాతేజా: పుష్కరేషు మహాముని:
తప ఉగ్రం దురాధర్షం తేపే మూలఫలాశన: 4
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు అయోధ్యాధిపతిర్నృప:
అమ్బరీష ఇతి ఖ్యాతో యష్టుం సముపచక్రమే 5
తస్య వై యజమానస్య పశుమిన్ద్రో జహార హ
ప్రణష్టే తు పశౌ విప్రో రాజానమిదమబ్రవీత్ 6
పశురద్య హృతో రాజన్! ప్రణష్టస్తవ దుర్నయాత్
అరక్షితారం రాజానం ఘ్నన్తి దోషా నరేశ్వర 7
ప్రాయశ్చిత్తం మహద్ధ్యేతన్నరం వా పురుషర్షభ !
ఆనయస్వ పశుం శీఘ్రం యావత్కర్మ ప్రవర్తతే 8
ఉపాధ్యాయవచశ్శ్రుత్వా స రాజా పురుషర్షభ!
అన్వియేష మహాబుద్ధి: పశుం గోభిస్సహస్రశ: 9
దేశాన్ జనపదాంస్తాం స్తాన్నగరాణి వనాని చ
ఆశ్రమాణి చ పుణ్యాని మార్గమాణో మహీపతి: 10
స పుత్రసహితం తాత సభార్యం రఘునన్దన
భృగుతుందే సమాసీనమృచీకం సన్దర్శ హ 11
తమువాచ మహాతేజా: ప్రణమ్యాభిప్రసాద్య చ
బ్రహ్మర్షిం తపసా దీప్తం రాజర్షిరమితప్రభ: 12
పృష్ట్వా సర్వత్ర కుశలమృచీకం తమిదం వచ:
గవాం శతసహస్రేణ విక్రీణీషే సుతం యది 13
పశోరర్థే మహాభాగ! కృతకృత్యోస్మి భార్గవ!
సర్వే పరిసృతా దేశా యాజ్ఞీయం న లభే పశుమ్ 14
దాతుమర్హసి మూల్యేన సుతమేకమితో మమ
ఏవముక్తో మహాతేజా ఋచీకస్త్వబ్రవీద్వచ: 15
నాహం జ్యేష్ఠం నరశ్రేష్ఠ విక్రీణీయాం కథఞ్చన
ఋచీకస్య వచశ్శ్రుత్వా తేషాం మాతా మహాత్మనామ్ 16
ఉవాచ నరశార్దూలమమ్బరీషం తపస్వినీ
అవిక్రేయం సుతం జ్యేష్ఠం భగవానాహ భార్గవ: 17
మమాపి దయితం విద్ధి కనిష్ఠం శునకం నృప!
తస్మాత్కనీయసం పుత్రం న దాస్యే తవ పార్థివ! 18
ప్రాయేణ హి నరశ్రేష్ఠ జ్యేష్ఠా: పితృషు వల్లభా:
మాతృాం తు కనీయాంసస్తస్మాద్రక్షే కనీయసమ్ 19
ఉక్తవాక్యం మునౌ తస్మిన్ మునిపత్న్యాం తథైవ చ
శునశ్శేఫస్స్వయం రామ! మధ్యమో వాక్యమబ్రవీత్ 20
పితా జ్యేష్ఠమవిక్రేయం మాతా చాహ కనీయసమ్
విక్రీతం మధ్యమం మన్యే రాజన్ పుత్రం నయస్వ మామ్ 21
గవాం శతసహస్రేణ శునశ్శేఫం నరేశ్వర:
గృహీత్వా పరమప్రీతో జగామ రఘునన్దన 22
అమ్బరీషస్తు రాజర్షీ రథమారోప్య సత్వర:
శునశ్శేఫం మహాతేజా జగామాశు మహాయశా: 23
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ఏకషష్టితమస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Ēkaṣaṣṭitama Sargaḥ
viśvāmitrō mahātmātha prasthitān prēkṣya tānr̥ṣīn
abravīnnaraśārdūlas-sarvāṃstān-vanavāsinaḥ 1
mahānvighnaḥ pravṛttō'yaṃ dakṣiṇām-āsthitō diśam
diśam-anyāṃ prapatsyāmastatra tapsyāmahē tapaḥ 2
paśchimāyāṃ viśālāyāṃ puṣkarēṣu mahātmanaḥ
sukhaṃ tapaś-chariṣyāmaḥ paraṃ taddhi tapōvanam 3
ēvam-uktvā mahātējāḥ puṣkarēṣu mahāmuniḥ
tapa ugraṃ durādharṣaṃ tēpē mūlaphalāśanaḥ 4
ētasm innēva kālē tu ayōdhyādhipatir-nr̥paḥ
ambarīṣa iti khyātō yaṣṭuṃ samupacakramē 5
tasya vai yajamānasya paśum-indrō jahāra ha
praṇaṣṭē tu paśāu viprō rājānam-idam-abravīt 6
paśur-adya hr̥tō rājan! praṇaṣṭas-tava durnayāt
arakṣitāraṃ rājānaṃ ghnanti dōṣā narēśvara 7
prāyashchittaṃ mahaddhyētan-naraṃ vā puruṣarṣabha !
ānayasva paśuṃ śīghraṃ yāvat-karma pravartatē 8
upādhyāyavachaś-śrutvā sa rājā puruṣarṣabha!
anv i yēṣa mahābud-d-h iḥ paśuṃ gōb-h i s-sa-has-raśaḥ 9
dēśān janapadāṃstāṃ stā-nnagarāṇ i vanān i cha
āś-ramāṇ i cha p uṇ-yān i māṛgamānō ma-hīpa-t iḥ 10
sa p ut-rasah i taṃ tāta sab-hāṛ-yaṃ raghuna-ndana
b-hṛg ut undē samāsīnam-r̥chīkaṃ sandadar-śa ha 11
tam-uvācha mahātējāḥ p-raṇam-yāb-h i p-rasā-d-ya cha
bra-h-mar-ṣ iṃ tapasā dīptaṃ rājar-ṣ i r-am i tap-rab-haḥ 12
pṛṣṭ vā saṛvat-ra k uśalam-r̥chīkaṃ tam-idhaṃ vachaḥ
gavāṃ śatasahas-rēṇa v i k-rīṇīṣē s utaṃ yad i 13
paśōrar-t-hē mahāb-hāga! kr̥takr̥t-yō'sm i b-hāṛgava!
saṛvē par i sṛtā dēśā yā-jñī-yaṃ na lab-hē paś um 14
dāt u-mar-has i mūl-yēna s utam-ēkam-i tō mama
ēvam-uktō mahātējā r̥chīkast-vab-ravīd-vachaḥ 15
nāhaṃ j-yēṣṭ-haṃ naraś-rēṣṭ-ha v i k-rīṇī-yāṃ kat-hañ-chana
r̥chīkas-ya vachanaś-śrut vā tēṣāṃ mātā mahātmanām 16
uvācha naraśārdūlam-amba-rīṣaṃ tapas-v i nī
av i k-rē-yaṃ s utaṃ j-yēṣṭ-haṃ b-hagavānāha b-hāṛgavaḥ 17
mamāp i da-y i taṃ v i d-d-h i kan iṣṭ-haṃ ś unakaṃ nr̥pa!
tasmā-t-kanī-yasaṃ p ut-raṃ na dās-yē tava pāṛt-h i va! 18
p-rā-yēṇa h i naraś-rēṣṭ-ha j-yēṣṭ-hāḥ p i tṛṣ u val-lab-hāḥ
mātṝṇāṃ t u kanī-yā-m sas-tasmād-rak-ṣē kanī-yasam 19
uktavāk-yē m unā u tasm i n m un i pat-n-yāṃ tatthāiva cha
ś unah-śēphas-s-va-yaṃ rāma! mad-h-yamō vāk-yam-ab-ravīt 20
p i tā j-yēṣṭ-ham-av i k-rē-yaṃ mātā chā-ha kanī-yasam
v i k-rītaṃ mad-h-yamaṃ man-yē rājan p ut-raṃ na-yas-va mām 21
gavāṃ śatasahas-rēṇa ś unah-śēp-haṃ narēśvaraḥ
gṛ-hīt vā paramap-rītō jagāma raghuna-ndana 22
amba-rīṣast u rājar-ṣī rat-ham-ārōp-ya satvaraḥ
ś unah-śēp-haṃ mahātējā jagā-māś u mahā-yaśāḥ 23
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē ēkaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ