శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
షష్టితమ సర్గము
తపోబలహతాన్ కృత్వా వాసిష్ఠాన్ సమహోదయాన్
ఋషిమధ్యే మహాతేజా విశ్వామిత్రోభ్యభాషత 1
అయమిక్ష్వాకుదాయాదస్త్రిశంకురితి విశ్రుత:
ధర్మిష్ఠశ్చ వదాన్యశ్చ మాం చైవ శరణం గత: 2
తేనానేన శరీరేణ దేవలోకజిగీషయా
యథాయం స్వశరీరేణ స్వర్గలోకం గమిష్యతి 3
తథా ప్రవర్త్యతాం యజ్ఞే భవద్భిశ్చ మయా సహ
విశ్వామిత్రవచ శ్శ్రుత్వా సర్వ ఏవ మహర్షయ: 4
ఊచుస్సమేత్య సహితా ధర్మజ్ఞా ధర్మసంహితమ్
అయం కుశికదాయాదో ముని: పరమకోపన: 5
యదాహ వచనం సమ్యగేతత్కార్యం న సంశయ:
అగ్నికల్పో హి భగవాన్ శాపం దాస్యతి రోషిత: 6
తస్మాత్ప్రవర్త్యతాం యజ్ఞ స్సశరీరో యథా దివమ్
గచ్ఛేదిక్ష్వాకుదాయాదో విశ్వామిత్రస్య తేజసా 7
తథా ప్రవర్త్యతాం యజ్ఞ స్సర్వే సమధితిష్ఠత
ఏవముక్త్వా మహర్షయః చక్రుస్తాస్తా:క్రియాస్తదా 8
యాజకశ్చ మహాతేజా విశ్వామిత్రోభవత్క్రతౌ
ఋత్విజశ్చానుపూర్వ్యేణ మన్త్రవన్మన్త్రకోవిదా: 9
చక్రు: కర్మాణి సర్వాణి యథాకల్పం యథావిధి
తతో కాలేన మహతా విశ్వామిత్రో మహాతపా: 10
చకారావాహనం తత్ర భాగార్థం సర్వదేవతా:
నాభ్యాగమంస్తదాహూతా భాగార్థం సర్వదేవతా: 11
తతో క్రోధసమావిష్టో విశ్వామిత్రో మహాముని:
స్రువముద్యమ్య సక్రోధస్త్రిశఙ్కుమిదమబ్రవీత్ 12
పశ్య మే తపసో వీర్యం స్వార్జితస్య నరేశ్వర! ఏష త్వాం సశరీరేణ నయామి స్వర్గమోజసా 13
దుష్ప్రాపం సశరీరేణ దివం గచ్ఛ నరాధిప
స్వార్జితం కిఞ్చిదప్యస్తి మయా హి తపస:ఫలమ్ 14
రాజన్ స్వతేజసా తస్య సశరీరో దివం వ్రజ
ఉక్తవాక్యే మునౌ తస్మిన్ సశరీరో నరేశ్వర: 15
దివం జగామ కాకుత్స్థ మునీనాం పశ్యతాం తదా
దేవలోకగతం దృష్ట్వా త్రిశఙ్కుం పాకశాసన: 16
సహ సర్వైస్సురగణైరిదం వచనమబ్రవీత్
త్రిశఙ్కో గచ్ఛ భూయస్త్వం నాసి స్వర్గకృతాలయ: 17
గురుశాపహతో మూఢ! పత భూమిమవాక్ఛిరా:
ఏవముక్తో మహేన్ద్రేణ త్రిశఙ్కురపతత్పున: 18
విక్రోశమానస్త్రాహీతి విశ్వామిత్రం తపోధనమ్
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య క్రోశమానస్య కౌశిక: 19
రోషమాహారయత్తీవ్రం తిష్ఠ తిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
ఋషిమధ్యే స తేజస్స్వీ ప్రజాపతిరివాపర: 20
సృజన్ దక్షిణమార్గస్థాన్ సప్తర్షీనపరాన్ పున:
నక్షత్రమాలామపరామసృజత్క్రోధమూర్చ్ఛిత: 21
దక్షిణాం దిశమాస్థాయ మునిమధ్యే మహాయశా:
సృష్ట్వా నక్షత్రవంశం చ క్రోధేన కలుషీకృత: 22
అన్యమిన్ద్రం కరిష్యామి లోకో వా స్యాదనిన్ద్రక:
దైవతాన్యపి స క్రోధా త్స్రష్టుం సముపచక్రమే 23
తత: పరమసమ్భ్రాన్తాస్సర్షిసఙ్ఘాస్సురాసురా:
విశ్వామిత్రం మహాత్మానమూచు: సానునయం వచ: 24
అయం రాజా మహాభాగ గురుశాపపరిక్షత:
సశరీరో దివం యాతుం నార్హత్యేవ తపోధన! 25
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా దేవానాం మునిపుఙ్గవ: అబ్రవీత్సుమహద్వాక్యం కౌశిక: సర్వదేవతా: 26
సశరీరస్య భద్రం వస్త్రిశఙ్కోరస్య భూపతే:
ఆరోహణం ప్రతిజ్ఞాయ నానృతం కర్తుముత్సహే 27
స్వర్గోస్తు సశరీరస్య త్రిశఙ్కోరస్య శాశ్వత:
నక్షత్రాణి చ సర్వాణి మామకాని ధ్రువాణ్యథ 28
యావల్లోకా ధరిష్యన్తి తిష్ఠన్త్వేతాని సర్వశ:
మత్కృతాని సురా స్సర్వే తదనుజ్ఞాతుమర్హథ 29
ఏవముక్తా: సురాస్సర్వే ప్రత్యూచుర్మునిపుఙ్గవమ్
ఏవం భవతు భద్రం తే తిష్ఠన్త్వేతాని సర్వశ: 30
గగనే తాన్యనేకాని వైశ్వానరపథాద్బహి:
నక్షత్రాణి మునిశ్రేష్ఠ తేషు జ్యోతిష్షు జాజ్వలన్ 31
అవాక్ఛిరాస్త్రిశఙ్కుశ్చ తిష్ఠత్వమరసన్నిభ:
అనుయాస్యన్తి చైతాని జ్యోతీంషి నృపసత్తమమ్ 32
కృతార్థం కీర్తిమన్తం చ స్వర్గలోకగతం యథా
విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా సర్వదేవైరభిష్టుత: 33
ఋషిభిశ్చ మహాతేజా బాఢమిత్యాహ దేవతా:
తతో దేవా మహాత్మానో మునయశ్చ తపోధనా:
జగ్ముర్యథాగతం సర్వే యజ్ఞస్యాన్తే నరోత్తమ! 34
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే షష్టితమస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Ṣaṣṭitama Sargaḥ
tapōbalahatān kṛtvā vāsiṣṭhān samahōdayān
r̥ṣimadhyē mahātējā viśvāmitrō'bhyabhāṣata 1
ayam-ikṣvākudāyādas-triśaṅkur-iti viśrutaḥ
dharmiṣṭhaś-ca vadānyaś-ca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ 2
tēnānēna śarīrēṇa dēvalōkajigīṣayā
yathāyaṃ svaśarīrēṇa svargalōkaṃ gamiṣyati 3
tathā pravartyatāṃ yajñē bhavadbhiś-ca mayā saha
viśvāmitravacha ś-śrutvā sarva ēva maharṣayaḥ 4
ūcussamētya sahitā dharmajñā dharmasanhitam
ayaṃ kuśikadāyādō muniḥ paramakōpanaḥ 5
yadāha vachanaṃ samyag-ētat-kāryaṃ na saṃśayaḥ
agnikalpō hi bhagavān śāpaṃ dāsyati rōṣitaḥ 6
tasmāt-pravartyatāṃ yajña ssaśarīrō yathā divam
gacchēd-ikṣvākudāyādō viśvāmitrasya tējasā 7
tathā pravartyatāṃ yajña ssarvē samadhitiṣṭhata
ēvamuktvā maharṣayaḥ cakrustāstāḥ-kriyāstadā 8
yājakaś-ca mahātējā viśvāmitrō'bhavat-kratāu
r̥tvijaś-chānupūrvyēṇa mantravan-mantrakōvidāḥ 9
chakruḥ karmāṇi sarvāṇi yathākalpaṃ yathāvidhi
tataḥ kālēna mahatā viśvāmitrō mahātapaḥ 10
cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārt-haṃ sarvadēvatāḥ
nābhyāgamans-tadāhūtā bhāgārt-haṃ sarvadēvatāḥ 11
tatō krōdhasamāviṣṭō viśvāmitrō mahāmuniḥ
sruvam-udyāmya sakrōdhas-triśaṅkum-idam-abravīt 12
paśya mē tapasō vīryaṃ svārjitasya narēśvara!
ēṣa tvāṃ saśarīrēṇa nayāmi svargam-ōjasā 13
duṣprāpaṃ saśarīrēṇa divaṃ gaccha narādhipa
svārjitaṃ kiñchid-apyasti mayā hi tapaḥ-phalam 14
rājan svatējasā tasya saśarīrō divaṃ vraja
uktavākyē munāu tasmin saśarīrō narēśvaraḥ 15
divaṃ jagāma kākutstha munīnāṃ paśyatāṃ tadā
dēvalōkagataṃ dṛṣṭvā triśaṅkuṃ pākaśāsanaḥ 16
saha sarvāis-suragaṇāir-idaṃ vachanam-abravīt
triśaṅkō gaccha bhūyas-tvaṃ nāsi svargakr̥tālayaḥ 17
guruśāpahataō mūḍha! pata bhūmim-avāk-chirāḥ
ēvamuktō mahēndrēṇa triśaṅkur-apatat-punaḥ 18
vikrōśamānas-trāhīti viśvāmitraṃ tapōdhanam
tacchrutvā vachanaṃ tasya krōśamānasya kāuśikaḥ 19
rōṣam-āhārayat-tīvraṃ tiṣṭha tiṣṭhēti chābravīt
r̥ṣimadhyē sa tējas-svī prajāpatir-ivāparaḥ 20
sr̥jan dakṣiṇamārgast-hān saptar-ṣīn-aparān p u naḥ
nakṣat-ramālām-aparām-asṛja-t-k-rōd-hamūr-ch-ch i taḥ 21
dakṣ iṇāṃ d i śam-āst-hā-ya m un i mad-h-yē mahā-yaśāḥ
sṛṣṭ vā nakṣat-rava-m śaṃ cha k-rōd-hēna kal uṣīkr̥taḥ 22
an-yam-ind-raṃ kar i ṣ-yām i lōkō vā s-yād-anind-rakaḥ
dāivatān-yap i sa k-rōd-hā t-s-raṣṭ uṃ sam upachak-ramē 23
tatō paramasum-b-h-rāntās-sar-ṣ i s uṅg-hā-s-s urās urāḥ
v i śvāmit-raṃ mahātmānam-ūch uḥ sān una-yaṃ vachaḥ 24
ayaṃ rājā mahāb-hāga g ur uśāpapar i k-ṣataḥ
saśarīrō d i vaṃ yāt uṃ nār-ha-t-yēva tapōd-hana! 25
tēṣāṃ tadvachanaṃ śrut vā dēvānāṃ m un i p uṅgavaḥ
ab-ravīt-s umahad-vāk-yaṃ kāuś i kaḥ saṛvadēvatāḥ 26
saśarīras-ya b-had-raṃ vas-t-r iśuṅkōras-ya b-hūpa-tēḥ
ārōhaṇaṃ p-rat i jñā-ya nānṛtaṃ kar-t um-ut-sa-hē 27
svar-gō'st u saśarīras-ya t-r iśuṅkōras-ya śāś-vataḥ
nakṣat-rāṇ i cha saṛvāṇ i māmakān i d-h-r uvāṇ-yatha 28
yāval-lōkā d-har i ṣ-yant i t iṣṭ-hant-vētān i saṛvaśaḥ
ma-tkr̥tān i s urā-ssar-vē tad-an u-jñāt u-mar-hatha 29
ēvam-uktāḥ s urā-ssar-vē p-rat-yūch ur-m un i p uṅgavam
ēvaṃ b-havat u b-had-raṃ tē t iṣṭ-hant-vētān i saṛvaśaḥ 30
gaganē tān-yanēkān i vā i ś-vānara-pa-thād-ba-h iḥ
nakṣat-rāṇ i m un iś-rēṣṭ-ha tēṣ u j-yōt iṣ-ṣ u jā-j-valan 31
avāk-ch i rā-s-t-r iśuṅk uś-cha t iṣṭ-hat-v amarasann i b-haḥ
an u-yās-yant i chā i tān i j-yōtīṃṣ i nr̥pasa-t-tamam 32
kr̥tāṛt-haṃ kīr-t i mantaṃ cha svar-galōka-gataṃ yathā
v i śvāmit-rast u d-har-mātmā saṛvadēvā i r-ab-h iṣ-ṭ utaḥ 33
r̥ṣ i b-h iś-cha mahātējā bāḍ-ham i t-yā-ha dēvatāḥ
tatō dēvā mahātmānō m una-yaś-cha tapōd-hanāḥ
jag-m ur-yathāgataṃ saṛvē yajñas-yāntē narōt-tama! 34
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē ṣaṣṭitamasargaḥ