శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
అష్టపఞ్చాశ సర్గము
తతస్త్రిశఙ్కోర్వచనం శ్రుత్వా క్రోధసమన్వితమ్
ఋషిపుత్రశతం రామ రాజానమిదమబ్రవీత్ 1
ప్రత్యాఖ్యాతో హి దుర్బుద్ధే! గురుణా సత్యవాదినా
తం కథం సమతిక్రమ్య శాఖాన్తరముపేయివాన్ 2
ఇక్ష్వాకూణాం హి సర్వేషాం పురోధా: పరమో గురు: న చాతిక్రమితుం శక్యం వచనం సత్యవాదిన: 3
అశక్యమితి చోవాచ వసిష్ఠో భగవానృషి: తం వయం వై సమాహర్తుం క్రతుం శక్తా:కథం తవ 4
బాలిశస్త్వం నరశ్రేష్ఠ! గమ్యతాం స్వపురం పున: యాజనే భగవాఞ్ఛక్తస్త్రైలోక్యస్యాపి పార్థివ 5
అవమానం చ తత్కర్తుం తస్య శక్ష్యామహే కథమ్
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా క్రోధపర్యాకులాక్షరమ్ 6
స రాజా పునరేవైతానిదం వచనమబ్రవీత్
ప్రత్యాఖ్యాతోస్మి గురుణా గురుపుత్రైస్తథైవ చ 7
అన్యాం గతిం గమిష్యామి స్వస్తి వోస్తు తపోధనా: ఋషిపుత్రాస్తు తచ్ఛ్రుత్వా వాక్యం ఘోరాభిసంహితమ్ 8
శేపు: పరమసఙ్కృద్ధాశ్చణ్డాలత్వం గమిష్యసి
ఏవముక్త్వా మహాత్మనో వివిశుస్తే స్వమాశ్రమమ్ 9
అథ రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం రాజా చణ్డాలతాం గత:
నీలవస్త్రధరో నీల: పురుషో ధ్వస్తమూర్ధజ: 10
చిత్యమాల్యానులేపశ్చ ఆయసాభరణోభవత్
తం దృష్టవా మన్త్రిణస్సర్వే త్యజ్య చణ్డాలరూపిణమ్ 11
ప్రాద్రవన్ సహితా రామ పౌరా యేస్యానుగామిన: ఏకో హి రాజా కాకుత్స్థ! జగామ పరమాత్మవాన్ 12
దహ్యమానో దివారాత్రం విశ్వామిత్రం తపోనిధిమ్
విశ్వామిత్రస్తు తం దృష్ట్వా రాజానం విఫలీకృతమ్
చణ్డాలరూపిణాం రామ ముని: కారుణ్యమాగత: 13
కారుణ్యాత్స మహాతేజా వాక్యం పరమధార్మిక: ఇదం జగాద భద్రం తే రాజానం ఘోరరూపిణమ్ 14
కిమాగమనకార్యం తే రాజపుత్ర మహాబల!
అయోధ్యాధిపతే వీర శాపాచ్చణ్డాలతాం గత: 15
అథ తద్వాక్యమాజ్ఞాయ రాజా చణ్డాలతాం గత:
అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం వాక్యజ్ఞో వాక్యకోవిదమ్ 16
ప్రత్యాఖ్యాతోస్మి గురుణా గురుపుత్రైస్తథైవ చ
అనవాప్యైవ తం కామం మయా ప్రాప్తో విపర్యయ: 17
సశరీరో దివం యాయామితి మే సౌమ్యదర్శనమ్
మయా చేష్టం క్రతుశతం తచ్చ నావాప్యతే ఫలమ్ 18
అనృతం నోక్తపూర్వం మే న చ వక్ష్యే కదాచన
కృచ్ఛ్రేష్వపి గత స్సౌమ్య! క్షత్రధర్మేణ తే శపే 19
యజ్ఞైర్బహువిధైరిష్టం ప్రజా ధర్మేణ పాలితా:
గురవశ్చ మహాత్మాన శ్శీలవృత్తేన తోషితా:
ధర్మే ప్రయతమానస్య యజ్ఞం చాహర్తుమిచ్ఛత: 20
పరితోషం న గచ్ఛన్తి గురవో మునిపుఙ్గవ
దైవమేవ పరం మన్యే పౌరుషం తు నిరర్థకమ్ 21
దైవేనాక్రమ్యతే సర్వం దైవం హి పరమా గతి: తస్య మే పరమార్తస్య ప్రసాదమభికాఙ్క్షత: 22
కర్తుమర్హసి భద్రం తే దైవోపహతకర్మణ: నాన్యాం గతిం గమిష్యామి నాన్యశ్శరణమస్తి మే 23
దైవం పురుషకారేణ నివర్తయితుమర్హసి 24
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే అష్టపఞ్చాశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Aṣṭapañcāśat Sargaḥ
tatastriśaṅkōrvacanaṃ śrutvā krōdhasamanvitam
r̥ṣiputraśataṃ rāma rājānam-idam-abravīt 1
pratyākhyātō hi durbuddhē! guruṇā satyavādinā
taṃ kathaṃ samatikramya śākhāntaram-upēyivān 2
ikṣvākūṇāṃ hi sarvēṣāṃ purōdhāḥ paramō guruḥ
na cātikramituṇ śakyaṃ vacanaṃ satyavādinaḥ 3
aśakyam-iti cōvāca vasiṣṭhō bhagavānr̥ṣiḥ
taṃ vayaṃ vai samāhartuṇ kratuṅ śaktāḥ-kathaṃ tava 4
bāliśastvaṃ naraśrēṣṭha! gamyatāṃ svapuraṃ punaḥ
yājanē bhagavāñ-chaktas-trailōkyasyāpi pārthiva 5
avamānaṅ ca tatkartuṅ tasya śakṣyāmahē katham
tēṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā krōdha-paryākulākṣaram 6
sa rājā punarēvaitaan-idaṃ vacanam-abravīt
pratyākhyātōsmi guruṇā guruputrais-tathaiva ca 7
anyāṅ gatiṅ gamiṣyāmi svasti vōstu tapōdhanāḥ
r̥ṣiputrāstu tacchrutvā vākyaṃ g-hōrābhisaṅhitam 8
śēpuḥ paramasankr̥ddhāś-caṇḍālatvaṃ gamiṣyasi
ēvam-uktvā mahātmanō viviśustē svamāśramam 9
atha rātryāṃ vyatītāyāṃ rājā caṇḍālatāṃ gataḥ
nīlavastradharō nīlaḥ puruṣō dhvastamūrdhajaḥ 10
cityamālyānulēpaś-ca āyasābharaṇō'bhavat
taṃ dr̥ṣṭavā mantriṇas-sarvē tyajya caṇḍālarūpiṇam 11
prādravan sahitā rāma paurā yē'syānugāminaḥ
ēkō hi rājā kākutstha! jagāma paramātmavān 12
dahyamānō divārātraṃ viśvāmitraṃ tapōnidhim
viśvāmitrastu taṃ dr̥ṣṭvā rājānaṅ viphalīkr̥tam
caṇḍālarūpiṇaṃ rāma muniḥ kāruṇyamāgataḥ 13
kāruṇyātsa mahātējā vākyaṃ paramadhārmikaḥ
idaṃ jagāda bhadraṅ tē rājānaṅ g-hōrarūpinam 14
kimāgamanakāryaṃ tē rājaputra mahābala!
ayōdhyādhipatē vīra śāpāccaṇḍālatāṃ gataḥ 15
atha tad-vākyamājñāya rājā caṇḍālatāṃ gataḥ
abravītprāñjalir-vākyaṃ vākyajñō vākyakōvidam 16
pratyākhyātōsmi guruṇā guruputrais-tathaiva ca
anavāpyaiya taṃ kāmaṃ mayā prāptō viparyayaḥ 17
saśarīrō divaṃ yāyām-iti mē saumyadarśanam
mayā cēṣṭaṃ kratuśataṃ tacca nāvāpyatē phalam 18
anr̥taṅ nōktapūrvaṅ mē na ca vakṣyē kadācana
kr̥cchrēṣvapi gatas-saumya! kṣatradharmēṇa tē śapē 19
yajñair-bahuvidhair-iṣṭaṃ prajā dharmēṇa pālitāḥ
guravaś-ca mahātmāna ś-śīlavr̥ttēna tōṣitāḥ
dharmē prayatamānasya yajñaṅ cāhartum-ic-chataḥ 20
paritōṣaṅ na gacchanti guravō munipuṅgava
daivamēva paraṅ manyē pauruṣaṅ tu nirarthakam 21
daivēnākramyatē sarvaṃ daivaṅ hi paramā gatiḥ
tasya mē paramārtasya prasādam-abhikāṅkṣataḥ 22
kartumarhasi bhadraṅ tē daivōpahatakanmanaḥ
nānyāṅ gatiṅ gamiṣyāmi nānyaś-śaraṇam-asti mē 23
daivaṃ puruṣakārēṇa nivartayitumarhasi 24
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē aṣṭapañcāśasargaḥ