బాలకాండ - చతుష్పఞ్చాశత్ సర్గః Bala Kanda - Sarga 54

Bālakāṇḍam - Catuṣpañcāśat Sargaḥ

kāmadhēnuṃ vasiṣṭhō'pi yadā na tyajyatē muniḥ
tadāsya śabalāṃ rāma viśvāmitrō'nvakarṣata 1

nīyamānā tu śabalā rāma rājñā mahātmanā
duḥkhitā cintayāmāsa rudantī śōkakarśitā 2

parityaktā vasiṣṭhēna kimahaṃ sumahātmanā
yāhaṃ rājabhaṭāirdīnā hriyēya bhṛśaduḥkhitā 3

kiṃ mayāpakṛtaṃ tasya maharṣērbhāvitātmanaḥ
yanmāmanāgasaṃ bhaktāmiṣṭāṃ tyajati dhārmikaḥ 4

iti sā cintayitvā tu viniśśvasya punaḥpunaḥ
nirdhūya tāṃstadā bhṛtyān śataśa-śśatrusūdana
jagāmānilavēgēna pādamūlaṃ mahātmanaḥ 5

śabalā sā rudantī ca krōśantī cēdam-abravīt
vasiṣṭhasyāgrataststhitvā mēghadundubhirāviṇī 6

bhagavan kiṃ parityaktā tvayāhaṃ brahmaṇassuta!
yasmādrājabhṛtā māṃ hi nayantē tvatsakāśataḥ 7

ēvamuktastu brahmarṣir-idaṃ vachanam-abravīt
śōkasantaptahṛdayāṃ svasāramiva duḥkhitām 8

na tvāṃ tyajāmi śabalē! nāpi mē'pakṛtaṃ tvayā
ēṣa tvāṃ nayatē rājā balōnma-t-tō mahābalaḥ 9

na hi tulyaṃ balaṃ mahyaṃ rājā tvadya viśēṣataḥ
balī rājā kṣatriyaścha pṛtthivyāḥ patirēva cha 10

iyamakṣāuhīṇī pūrṇā savājiratthasuṅkulā
hastidhvajasamākīrṇā tēnāsāu balavat-taraḥ 11

ēvamuktā vasiṣṭhēna pratyuvāca vinītavat
vachanaṃ vachanajñā sā brahmarṣimam i tap-rab-ham 12

na balaṃ kṣatr i yas-yā-h ur-bra-h-maṇō balavat-taraḥ
bra-h-man bra-h-mabalaṃ d i v-yaṃ kṣat-rā-t-t u balavat-taram 13

ap-ramē-yabalaṃ t ub-h-yaṃ na t va-yā balavat-taraḥ
v i śvāmit-rō mahāvīr-yastē-jas-tava d urāsadam 14

n i-y uṅk-ṣ-va māṃ mahāb-hāga t vad-bra-h-mabalasu-m b-hṛtām
tas-ya darpabalaṃ ya-t-tannāśayām i d urātmanaḥ 15

it-y uktast u ta-yā rāma vas i ṣṭ-hass umahā-yaśāḥ
sṛjas-vē-t i tadōvācha balaṃ parabalar-danam 16

tas-ya tadvachanaṃ śrut vā s urab-h i s-sāsṛja-t-tadā 17

tas-yā hum-b-hāravō-t-sṛṣṭāḥ pap-lavā-ś-śataśō nr̥pa
nāśa-yant i balaṃ saṛvaṃ v i śvāmit-ras-ya paś-yataḥ 18

balaṃ b-hagnaṃ tatō dṛṣṭ vā rat-hēnāk-ram-ya kāuś i kaḥ
sa rājā paramak-r ud-h-hō rōṣav i sp-hā r i tēkṣaṇaḥ
pap-lavān-nāśa-yāmāsa śast-rā i r-uc-chāvachā i r-ap i 19

v i śvāmit-rārd i tāan dṛṣṭ vā pap-lavāf̃-ch-ataśas-tadā
b-hū-ya ēvāsṛja-t-kōpā-ch-chakāan yavan am i ś-r i tān 20

tāir-āsīt su-m vṛtā b-hūm i ś-śakā i r-yavanam i ś-r i tā iḥ
p-rab-hāvad-b-h i r-mahāvīr-yā i r-hēmak i ñ-jalkasann i b-hā iḥ 21

dīr-g-hās i paṭ-ṭ iśad-harā iḥ h amavar-ṇāmbarāvṛtā iḥ
n i r-dag-d-haṃ tad-balaṃ saṛvaṃ p-radīptā i r-iva pāvakā iḥ 22

tatōs-t-rāṇ i mahātējā v i śvāmit-rō m umōcha ha
tāis-tā i r-yavanakāmb-hōjāḥ pap-lavā-ś-chāk ulīkr̥tāḥ 23

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē catuṣpañcāśasargaḥ