శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
ద్విచత్వారింశ సర్గము
కాలధర్మం గతే రామ సగరే ప్రకృతీజనా:
రాజానమ్రోచయామాసురంశుమన్తం సుధార్మికమ్ 1
స రాజా సుమహానాసీదంశుమాన్ రఘునన్దన! తస్య పుత్రో మహానాసీద్దిలీప ఇతి విశ్రుత: 2
తస్మిన్ రాజ్యం సమావేశ్య దిలీపే రఘునన్దన!
హిమవచ్ఛిఖరే పుణ్యే తపస్తేపే సుదారుణమ్ 3
ద్వాత్రింశచ్చ సహస్రాణి వర్షాణి సుమహాయశా:
తపోవనం గతో రామ స్వర్గం లేభే తపోధన: 4
దిలీపస్తు మహాతేజాశ్శ్రుత్వా పైతామహం వధమ్
దు:ఖోపహతయా బుద్ధ్యా నిశ్చయం నాధ్యగచ్ఛత 5
కథం గఙ్గావతరణం కథం తేషాం జలక్రియా
తారయేయం కథం చైతానితి చిన్తాపరోభవత్ 6
తస్య చిన్తయతో నిత్యం ధర్మేణ విదితాత్మన: పుత్రో భగీరథో నామ జజ్ఞే పరమధార్మిక: 7
దిలీపస్తు మహాతేజా యజ్ఞైర్బహుభిరిష్టవాన్
త్రింశద్వర్షసహస్రాణి రాజా రాజ్యమకారయత్ 8
అగత్వా నిశ్చయం రాజా తేషాముద్ధరణం ప్రతి
వ్యాధినా నరశార్దూల కాలధర్మముపేయివాన్ 9
ఇన్ద్రలోకం గతో రాజా స్వార్జితేనైవ కర్మణా
రాజ్యే భగీరథం పుత్రమభిషిచ్య నరర్షభ: 10
భగీరథస్తు రాజర్షిర్ధార్మికో రఘునన్దన!
అనపత్యో మహాతేజా: ప్రజాకామస్స చాప్రజ: 11
మన్త్రిష్వాధాయ తద్రాజ్యం గఙ్గావతరణే రత:
స తపో దీర్ఘమాతిష్ఠద్గోకర్ణే రఘునన్దన 12
ఊర్ధ్వబాహు: పఞ్చతపా మాసాహారో జితేన్ద్రియ:
తస్య వర్షసహస్రాణి ఘోరే తపసి తిష్ఠత: 13
అతీతాని మహాబాహో తస్య రాజ్ఞో మహాత్మన:
సుప్రీతో భగవాన్ బ్రహ్మా ప్రజానాం పతిరీశ్వర: 14
తతస్సురగణైస్సార్ధముపాగమ్య పితామహ:
భగీరథం మహాత్మానం తప్యమానమథాబ్రవీత్ 15
భగీరథ మహాభాగ! ప్రీతస్తేహం జనేశ్వర! తపసా చ సుతప్తేన వరం వరయ సువ్రత! 16
తమువాచ మహాతేజా: సర్వలోకపితామహమ్
భగీరథో మహాభాగ: కృతాఞ్జలిరుపస్థిత: 17
యది మే భగవన్ ప్రీతో యద్యస్తి తపస: ఫలమ్
సగరస్యాత్మజాస్సర్వే మత్తస్సలిలమాప్నుయు: 18
గఙ్గాయాస్సలిలక్లిన్నే భస్మన్యేషాం మహాత్మనామ్
స్వర్గం గచ్ఛేయురత్యన్తం సర్వే మే ప్రపితామహా: 19
దేయా చ సన్తతిర్దేవ! నావసీదేత్కులం చ న:
ఇక్ష్వాకూణాం కులే దేవ! ఏష మేస్తు వర:పర: 20
ఉక్తవాక్యం తు రాజానం సర్వలోకపితామహ:
ప్రత్యువాచ శుభాం వాణీం మధురాం మధురాక్షరామ్ 21
మనోరథో మహానేష భగీరథ మహారథ!
ఏవం భవతు భద్రం తే ఇక్ష్వాకుకులవర్ధన! 22
ఇయం హైమవతీ గఙ్గా జ్యేష్ఠా హిమవతస్సుతా
తాం వై ధారయితుం శక్తో హరస్తత్ర నియుజ్యతామ్ 23
గఙ్గాయా: పతనం రాజన్! పృథివీ న సహిష్యతి
తాం వై ధారయితుం వీర! నాన్యం పశ్యామి శూలిన: 24
తమేవముక్త్వా రాజానం గఙ్గాం చాభాష్య లోకకృత్
జగామ త్రిదివం దేవస్సహదేవైర్మరుద్గణై: 25
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ద్విచత్వారింశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Dvicatvāriṃśa Sargaḥ
kāladharmaṅ gatē rāma sagarē prakr̥tījanāḥ
rājānaṅ rōcayāmāsur-aṃśumantaṅ sudhārmikam 1
sa rājā sumahānāsīd-aṃśumān raghunandana!
tasya putrō mahānāsīd-dilīpa iti viśrutaḥ 2
tasmin rājyaṅ samāvēśya dilīpē raghunandana!
himavacchikharē puṇyē tapastēpē sudāruṇam 3
dvātriṃśacca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ
tapōvanaṅ gatō rāma svargaṅ lēbhē tapōdhanaḥ 4
dilīpastu mahātējāś-śrutvā paitāmahaṅ vadham
duḥkhōpahata-yā buddh-yā niś-cha-yaṅ nādh-yagacchata 5
kathaṅ gaṅgāvataraṇaṅ kathaṅ tēṣāṅ jalakriyā
tārayēyaṅ kathaṅ caitaan-iti cintāparōbhavat 6
tasya cintayatō nityaṅ dharmēṇa viditātmanaḥ
putrō bhagīrathō nāma jajñē paramadhārmikaḥ 7
dilīpastu mahātējā yajñair-bahubhiriṣṭavān
triṃśad-varṣasahasrāṇi rājā rāj-yam-akārayat 8
agatvā niś-cha-yaṅ rājā tēṣām-uddh-araṇaṁ prati
vyādhinā naraśārdūla kāladhar-mam-upēyivān 9
indralōkaṅ gatō rājā svārjitēnaiva karmaṇā
rāj-yē bhagīrathaṅ putram-abhiṣicya nararṣabhaḥ 10
bhagīrathastu rājarṣir-d-hārmikō raghunandana!
anapatyō mahātējāḥ prajākāmas-sa cāprajaḥ 11
mantriṣvād-hāya tad-rāj-yaṅ gaṅgāvataraṇē rataḥ
sa tapō dīr-ghamātiṣṭ-had-gōkar-ṇē raghunandana 12
ūrd-hvabāhuḥ pañcatapā māsāhārō jitēndriyaḥ
tasya varṣasahasrāṇi g-hōrē tapasi tiṣṭ-hataḥ 13
atītāni mahābāhō tasya rājñō mahātmanaḥ
suprītō bhagavān bra-h-mā prajānāṁ pati-rīśvaraḥ 14
tatassuragaṇais-sārd-ham-upāgam-ya pitāmahaḥ
bhagīrathaṅ mahātmānaṅ tap-yamānam-at-hābravīt 15
bhagīratha mahābhāga! prītastē'haṅ janēśvara!
tapasā ca sutaptēna varaṅ varaya suvratan! 16
tamuvāca mahātējāḥ sarvalōkapitāmaham
bhagīrathō mahābhāgaḥ kr̥tāñjalir-upastthitaḥ 17
yadi mē bhagavan prītō yadyasti tapasaḥ phalam
sagarasyātmajās-sarvē mattas-salilamāpnuyuḥ 18
gaṅgāyās-salilaklinnē bhasmanyēṣāṁ mahātmanām
svargaṅ gacchēyur-atyantaṅ sarvē mē prapitāmahāḥ 19
dēyā ca santatir-dēva! nāvasīdēt-kulaṅ ca naḥ
ikṣvākūṇāṅ kulē dēva! ēṣa mē'stu varaḥ-paraḥ 20
uktavākyaṅ tu rājānaṅ sarvalōkapitāmahaḥ
pratyuvāca śub-hāṅ vāṇīṁ mad-hurāṁ mad-hurākṣarām 21
manōrathō mahānēṣa bhagīratha mahāratha!
ēvaṁ bhavatu bhadraṅ tē ikṣvākukula-vard-hana! 22
iyaṅ haimavatī gaṅgā jyēṣṭ-hā himavata-ssutā
tāṁ vai d-hārayituṅ śaktō haras-tatra niyujyatām 23
gaṅgāyāḥ patanaṅ rājan! pr̥thivī na sahiṣ-yati
tāṁ vai d-hārayituṅ vīra! nānyaṅ paś-yāmi śūlinaḥ 24
tamēvam-uktvā rājānaṅ gaṅgāṅ cāb-hāṣ-ya lōkakr̥t
jagāma tridivaṅ dēvas-sahadēvair-marudgaṇaiḥ 25
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē dvicatvāriṃśasargaḥ