శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
ఏకచత్వారింశ సర్గము
పుత్రాంశ్చిరగతాన్ జ్ఞాత్వా సగరో రఘునన్దన
నప్తారమబ్రవీద్రాజా దీప్యమానం స్వతేజసా 1
శూరశ్చ కృతవిద్యశ్చ పూర్వైస్తుల్యోసి తేజసా
పితృాం గతిమన్విచ్ఛ యేన చాశ్వోపవాహిత: 2
అన్తర్భౌమాని సత్త్వాని వీర్యవన్తి మహాన్తి చ
తేషాం త్వం ప్రతిఘాతార్థం సాస్త్రం గృహ్ణీష్వ కార్ముకమ్ 3
అభివాద్యాభివాద్యాంస్త్వం హత్వా విఘ్నకరానపి
సిద్ధార్థస్సన్నివర్తస్వ మమ యజ్ఞస్య పారగ: 4
ఏవముక్తోంశుమాన్సమ్యక్ సగరేణ మహాత్మనా
ధనురాదాయ ఖడ్గం చ జగామ లఘువిక్రమ: 5
స ఖాతం పితృభిర్మార్గమన్తర్భౌమం మహాత్మభి:
ప్రాపద్యత నరశ్రేష్ఠ తేన రాజ్ఞాభిచోదిత: 6
దైత్యదానవరక్షోభి: పిశాచపతగోరగై:
పూజ్యమానం మహాతేజా దిశాగజమపశ్యత 7
స తం ప్రదక్షిణం కృత్వా పృష్ట్వా చాపి నిరామయమ్
పితృ్ స పరిపప్రచ్ఛ వాజిహర్తారమేవ చ 8
దిశాగజస్తు తచ్ఛ్రుత్వా ప్రత్యాహాంశుమతో వచ:
ఆసమఞ్జ కృతార్థస్త్వం సహాశ్వశ్శీఘ్రమేష్యసి 9
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సర్వానేవ దిశాగజాన్
యథాక్రమం యథాన్యాయం ప్రష్టుం సముపచక్రమే 10
తైశ్చ సర్వైర్దిశాపాలైర్వాక్యజ్ఞైర్వాక్యకోవిదై:
పూజితస్సహయశ్చైవ గన్తాసీత్యభిచోదిత: 11
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా జగామ లఘువిక్రమ:
భస్మరాశీకృతా యత్ర పితరస్తస్య సాగరా: 12
స దు:ఖవశమాపన్నస్త్వసమఞ్జసుతస్తదా
చుక్రోశ పరమార్తస్తు వధాత్తేషాం సుదు:ఖిత: 13
యజ్ఞీయం చ హయం తత్ర చరన్తమవిదూరత:
దదర్శ పురుషవ్యాఘ్రో దు:ఖశోకసమన్విత: 14
స తేషాం రాజపుత్రాణాం కర్తుకామో జలక్రియామ్
సలిలార్థీ మహాతేజా న చాపశ్యజ్జలాశయమ్ 15
విసార్య నిపుణాం దృష్టిం తతోపశ్యత్ఖగాధిపమ్
పితృాం మాతులం రామ! సుపర్ణమనిలోపమమ్ 16
స చైవమబ్రవీద్వాక్యం వైనతేయో మహాబల :
మా శుచ: పురుషవ్యాఘ్ర! వధోయం లోకసమ్మత: 17
కపిలేనాప్రమేయేన దగ్ధా హీమే మహాబలా:
సలిలం నార్హసి ప్రాజ్ఞ దాతుమేషాం హి లౌకికమ్ 18
గఙ్గా హిమవతో జ్యేష్ఠా దుహితా పురుషర్షభ!
తస్యాం కురు మహాబాహో! పితృాం తు జలక్రియామ్ 19
భస్మరాశీకృతానేతాన్ ప్లావయేల్లోకపావనీ
తయా క్లిన్నమిదం భస్మ గఙ్గయా లోకకాన్తయా 20
షష్ఠిం పుత్రసహస్రాణి స్వర్గలోకం చ నేష్యతి
గచ్ఛ చాశ్వం మహాభాగ తం గృహ్య పురుషర్షభ 21
యజ్ఞం పైతామహం వీర సంవర్తయితుమర్హసి
సుపర్ణవచనం శ్రుత్వా సోంశుమానతివీర్యవాన్ 22
త్వరితం హయమాదాయ పునరాయాన్మహాయశా: తతో రాజానమాసాద్య దీక్షితం రఘునన్దన 23
న్యవేదయద్యథావృత్తం సుపర్ణవచనం తథా
తచ్ఛ్రుత్వా ఘోరసఙ్కాశం వాక్యమంశుమతో నృప: 24
యజ్ఞం నివర్తయామాస యథాకల్పం యథావిధి
స్వపురం చాగమచ్ఛ్రీమానిష్టయజ్ఞోమహీపతి: 25
గఙ్గాయాశ్చాగమే రాజా నిశ్చయం నాధ్యగచ్ఛత
అకృత్వా నిశ్చయం రాజా కాలేన మహతా మహాన్
త్రింశద్వర్షసహస్రాణి రాజ్యం కృత్వా దివం గత: 26
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ఏకచత్వారింశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Ēkacatvāriṃśa Sargaḥ
putrāṃś-ciragatān jñātvā sagarō raghunandana
naptāram-abravīd-rājā dīpyamānaṃ svatējasā 1
śūraśca kr̥tavidyaśca pūrvais-tulyōsi tējasā
pitr̥̄ṇāṃ gatim-anviccha yēna cāśvōpavāhitaḥ 2
antarbhāumāni sattvāni vīryavanti mahānti ca
tēṣāṃ tvaṃ pratighātārtthaṃ sāstraṃ gr̥hṇīṣva kārmukam 3
abhivādyābhivādyāṃstvaṃ hatvā vighnakarān-api
siddhārttha-ssannivartasva mama yajñasya pāragaḥ 4
ēvamuktōṃśumān-samyak sagarēṇa mahātmanā
dhanurādāya khaḍgaṃ ca jagāma laghuvikramaḥ 5
sa khātaṃ pitr̥bhir-mārgam-antarbhāūmaṃ mahātmabhiḥ
prāpadyata naraśrēṣṭha tēna rājñābhicōditaḥ 6
dāityadānavarakṣōbhiḥ piśācapatagōragāiḥ
pūjyamānaṃ mahātējā diśāgajam-apaśyata 7
sa taṃ pradakṣiṇaṃ kr̥tvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam
pitr̥̄n sa paripapraccha vājihartāram-ēva ca 8
diśāgajastu tacchrutvā pratyāhāṃśumatō vachaḥ
āsamñja kr̥tārttha-stvaṃ sahāśvaś-śīghram-ēṣyasi 9
tasya tadvachanaṃ śrutvā sarvān-ēva diśāgajān
yathākramaṃ yathānyāyaṃ praṣṭuṃ samupacakramē 10
tāis-ca sarvāir-diśāpālāir-vākyajñāir-vākyakōvidāiḥ
pūjita-ssahayaś-cāiva gantāsītyabhichōditaḥ 11
tēṣāṃ tadvachanaṃ śrutvā jagāma laghuvikramaḥ
bhasmarāśīkr̥tā yatra pitaras-tasya sāgarāḥ 12
sa duḥkhavaśam-āpannastvasamñjasutastadā
cukrōśa paramārtastu vadhāt-tēṣāṃ suduḥkhitaḥ 13
yajñīyaṃ ca hayaṃ tatra carantam-avidūrataḥ
dadarśa puruṣavyāghrō duḥkhaśōkasamanvitaḥ 14
sa tēṣāṃ rājaputrāṇāṃ kartukāmō jalakriyām
salilārtthī mahātējā na cāpaśyaj-jalāśayam 15
visārya nipuṇāṃ dṛṣṭiṃ tatō'paśyat-khagādhipam
pitr̥̄ṇāṃ mātulaṃ rāma! suparṇam-anilōpamam 16
sa cāivam-abravīd-vākyaṃ vāinatēyō mahābalaḥ
mā śuchaḥ puruṣavyāghra! vadhō'yaṃ lōkasammataḥ 17
kapilēnāpramēyēna dagdhā hīmē mahābalāḥ
salilaṃ nār-hasi prājña dāt um-ēṣāṃ h i lāuk i kam 18
gaṅgā h i mavatō jyēṣṭ-hā d u-h i tā p u r u ṣar-ṣab-ha!
tas-yāṃ k u r u mahābā-hō! p i tṝṇāṃ t u jalak-r i-yām 19
b-hasmarāśīkr̥tā-nētāan p lāvayēl-lōkapāvanī
ta-yā k l i nnam-idaṃ b-hasma gaṅga-yā lōkakānta-yā 20
ṣaṣṭ-h iṃ p ut-rasahasrāṇ i svar-galōkaṃ cha nēṣ-yat i
gac-cha chāś-vaṃ mahāb-hāga taṃ gṛ-h-ya p u r u ṣar-ṣab-ha 21
yajñaṃ pāi tāmahaṃ vīra sa-m var-ta-y i t u-mar-has i
s upar-ṇavachanaṃ śrut vā sōṃś umānat i vīr-yavān 22
tvar i taṃ ha-yam-ādā-ya p u nar-ā-yānm ahā-yaśāḥ
tatō rājānam-āsād-ya dīkṣ i taṃ raghuna-ndana 23
n-yavēda-yad-yathā-vṛt-taṃ s upar-ṇavachanaṃ tatthā
tacchrut vā ghōrasuṅkāśaṃ vāk-yam-aṃś umatō nr̥paḥ 24
yajñaṃ n i var-ta-yāmāsa yathākalpaṃ yathāv i d-h i
svap uraṃ chāgamac-ch-rīmān-iṣṭa-yajñō ma-hīpa-t iḥ 25
gaṅgā-yāś-chāgamē rājā n i ś-cha-yaṃ nād-h-yagach-chata
akr̥t vā n i ś-cha-yaṃ rājā kālēna mahatā ma-haann
t r iṃśad-var-ṣasahasrāṇ i rāj-yaṃ kr̥t vā d i vaṃ gataḥ 26
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē ēkacatvāriṃśasargaḥ