శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
అష్టాత్రింశ సర్గము
తాం కథాం కౌశికో రామే నివేద్య కుశికాత్మజ:
పునరేవాపరం వాక్యం కాకుత్స్థ మిదమబ్రవీత్ 1
అయోధ్యాధిపతి శ్శూర: పూర్వమాసీన్నరాధిప:
సగరో నామ ధర్మాత్మా ప్రజాకామస్స చాప్రజ: 2
వైదర్భదుహితా రామ కేశినీ నామ నామత:
జ్యేష్ఠా సగరపత్నీ సా ధర్మిష్ఠా సత్యవాదినీ 3
అరిష్టనేమేర్దుహితా రూపేణాప్రతిమా భువి
ద్వితీయా సగరస్యాసీత్పత్నీ సుమతిసంజ్ఞితా 4
తాభ్యాం సహ మహారాజ: పత్నీభ్యాం తప్తవాంస్తప:
హిమవన్తం సమాసాద్య భృగుప్రస్రవణే గిరౌ 5
అథ వర్షశతే పూర్ణే తపసారాధితో ముని: సగరాయ వరం ప్రాదాద్భృగుస్సత్యవతాం వర: 6
అపత్యలాభస్సుమహాన్ భవిష్యతి తవానఘ కీర్తిం చాప్రతిమాం లోకే ప్రాప్స్యసే పురుషర్షభ 7
ఏకా జనయితా తాత! పుత్రం వంశకరం తవ
షష్ఠిం పుత్రసహస్రాణి అపరా జనయిష్యతి 8
భాషమాణం మహాత్మానం రాజపుత్ర్యౌ ప్రసాద్య తమ్
ఊచతు: పరమప్రీతే కృతాఞ్జలిపుటే తదా 9
ఏక: కస్యాస్సుతో బ్రహ్మన్ కా బహూన్ జనయిష్యతి
శ్రోతుమిచ్ఛావహే బ్రహ్మన్! సత్యమస్తు వచస్తవ 10
తయోస్తద్వచనం శ్రుత్వా భృగు: పరమధార్మిక: ఉవాచ పరమాం వాణీం స్వచ్ఛన్దోత్ర విధీయతామ్ 11
ఏకో వంశకరో వాస్తు బహవో వా మహాబలా: కీర్తిమన్తో మహోత్సాహా: కా వా కం వరమిచ్ఛతి 12
మునేస్తు వచనం శ్రుత్వా కేశినీ రఘునన్దన
పుత్రం వంశకరం రామ జగ్రాహ నృపసన్నిధౌ 13
షష్ఠిం పుత్రసహస్రాణి సుపర్ణభగినీ తదా
మహోత్సాహాన్ కీర్తిమతో జగ్రాహ సుమతి: సుతాన్ 14
ప్రదక్షిణమృషిం కృత్వా శిరసాభిప్రణమ్య చ
జగామ స్వపురం రాజా సభార్యో రఘునన్దన 15
అథ కాలే గతే తస్మిన్ జ్యేష్ఠా పుత్రం వ్యజాయత
అసమఞ్జ ఇతి ఖ్యాతం కేశినీ సగరాత్మజమ్ 16
సుమతిస్తు నరవ్యాఘ్ర గర్భతుమ్బం వ్యజాయత
షష్ఠి: పుత్రసహస్రాణి తుమ్బభేదాద్విని:సృతా: 17
ఘృతపూర్ణేషు కుమ్భేషు ధాత్ర్యస్తాన్ సమవర్ధయన్
కాలేన మహతా సర్వే యౌవనం ప్రతిపేదిరే 18
అథ దీర్ఘేణ కాలేన రూపయౌవనశాలిన: షష్టి: పుత్రసహస్రాణి సగరస్యాభవంస్తదా 19
స చ జ్యేష్ఠో నరశ్రేష్ఠ! సగరస్యాత్మసమ్భవ:
బాలాన్ గృహీత్వా తు జలే సరయ్వా రఘునన్దన 20
ప్రక్షిప్య ప్రహసన్నిత్యం మజ్జతస్తాన్ సమీక్ష్య వై
ఏవం పాపసమాచారస్సజ్జనప్రతిబాధక: 21
పౌరాణామహితే యుక్త: పుత్రో నిర్వాసిత: పురాత్
తస్య పుత్రోంశుమాన్నామ అసమఞ్జస్య వీర్యవాన్ 22
సమ్మత స్సర్వలోకస్య సర్వస్యాపి ప్రియంవద: తత: కాలేన మహతా మతిస్సమభిజాయత 23
సగరస్య నరశ్రేష్ఠ యజేయమితి నిశ్చితా
స కృత్వా నిశ్చయం రామ సోపాధ్యాయగణస్తదా 24
యజ్ఞకర్మణి వేదజ్ఞో యష్టుం సముపచక్రమే 25
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే అష్టాత్రింశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Aṣṭātriṃśa Sargaḥ
tāṃ kathāṃ kāuśikō rāmē nivēdya kuśikātmajaḥ
punarēvāparaṃ vākyaṃ kākutsttha midam-abravīt 1
ayōdhyādhipati-śśūraḥ pūrvamāsīn-narādhipaḥ
sagarō nāma dharmātmā prajākāma-ssa cāprajaḥ 2
vāidarbhaduhitā rāma kēśinī nāma nāmataḥ
jyēṣṭhā sagarapatnī sā dharmiṣṭhā satyavādinī 3
ariṣṭanēmēr-duhitā rūpēṇāpratimā bhuvi
dvitīyā sagarasyāsīt-patnī sumatisañjñitā 4
tābhyāṃ saha mahārājaḥ patnībhyāṃ taptavāṃ-stapaḥ
himavantaṃ samāsādya bhr̥guprasravaṇē girāu 5
atha varṣaśatē pūrṇē tapasārādhitō muniḥ
sagarāya varaṃ prādād-bhr̥gus-satyavatāṃ varaḥ 6
apatyalābha-ssumahān bhaviṣyati tavānagha
kīrtiṃ cāpratimāṃ lōkē prāpsyasē puruṣarṣabha 7
ēkā janayitā tāta! putraṃ vaṃśakaraṃ tava
ṣaṣṭhiṃ putrasahasrāṇi aparā janayiṣyati 8
bhāṣamāṇaṃ mahātmānaṃ rājaputryāu prasādya tam
ūcatuḥ paramaprītē kr̥tāñjalipuṭē tadā 9
ēkaḥ kasyāssutō brahman kā bahūn janayiṣyati
śrōtum-icchāvahē brahman! satyamastu vachastava 10
tayōstat-vachanaṃ śrutvā bhr̥guḥ paramadhārmikaḥ
uvāca paramāṃ vāṇīṃ svacchandōtra vidhīyatām 11
ēkō vaṃśakarō vāstu bahavō vā mahābalāḥ
kīrtimantō mahōtsāhāḥ kā vā kaṃ varamicchati 12
munēst u vachanaṃ śrut vā kēś i nī raghuna-ndana
p ut-raṃ vaṃśakaraṃ rāma jagrāha nr̥pasa-nn id-hāu 13
ṣaṣṭ-h iṃ p ut-rasahasrāṇ i s upar-ṇab-hag i nī tadā
mahōtsāhāan kīrt i matō jagrāha s umat iḥ s utāan 14
pradakṣ iṇam-r̥ṣ iṃ kr̥t vā ś i rasāb-h i p-raṇam-ya cha
jagāma svap uraṃ rājā sab-hāṛ-yō raghuna-ndana 15
atha kālē gatē tasm i n-jyēṣṭ-hā p ut-raṃ v-yajā-yata
asamañ-ja i t i k-h-yātaṃ kēś i nī sagarātma-jam 16
s umat i st u narav-yāgh-ra gar-b-hatumbam v-yajā-yata
ṣaṣṭ-h iḥ p ut-rasahasrāṇ i tumbab-hēdād-v i n i ssṛtāḥ 17
g-hṛtapūr-ṇēṣ u kumb-hēṣ u d-hāt-r-yastāan samavar-d-ha-yan
kālēna mahatā saṛvē yāu-vanaṃ prat i pēd i rē 18
atha dīr-g-hēṇa kālēna rūpa-yāu-vanaśāl i naḥ
ṣaṣṭ-h iḥ p ut-rasahasrāṇ i sagaras-yāb-havaṃstadā 19
sa cha jyēṣṭ-hō narāś-rēṣṭ-ha! sagaras-yātmasa-m b-havaḥ
bālāan gṛhītvā t u jalē saray-vā raghuna-ndana 20
p-rakṣ i p-ya p-rahasann i t-yaṃ maj-jatas-tāan samēkṣ-ya vāi
ēvaṃ pāpasamāchāra-ssajjanap-rat i bād-hakaḥ 21
pāu-rāṇāma-h i tē y uk-taḥ p ut-rō n i r-vās i taḥ p urāt
tas-ya p ut-rōṃś umānnāma asamañ-jas-ya vīr-yavān 22
sammatas-saṛvalōkas-ya saṛvas-yāp i p r i yamvadaḥ
tataḥ kālēna mahatā mat i s-samab-h i jā-yatē 23
sagaras-ya naraś-rēṣṭ-ha yajē-yam-i t i n i ścha-yē
sa kr̥t vā n i ścha-yaṃ rāma sōpād-h-yā-yag uṇastadā 24
yajñakar-maṇ i vēda-jñō yaṣṭ uṃ sam upachak-ramē 25
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē aṣṭātriṃśasargaḥ