శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
త్రయస్త్రింశ సర్గము
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా కుశనాభస్య ధీమత:
శిరోభిశ్చరణౌ స్పృష్ట్వా కన్యాశతమభాషత 1
వాయుస్సర్వాత్మకో రాజన్! ప్రధర్షయితుమిచ్ఛతి
అశుభం మార్గమాస్థాయ న ధర్మం ప్రత్యవేక్షతే 2
పితృమత్యస్స్మ భద్రం తే స్వచ్ఛన్దే న వయం స్థితా:
పితరం నో వృణీష్వ త్వం యది నో దాస్యతే తవ 3
తేన పాపానుబన్ధేన వచనం న ప్రతీచ్ఛతా
ఏవం బ్రువన్త్యస్సర్వాస్స్మ వాయునా నిహతా భృశమ్ 4
తాసాం తద్వచనం శ్రుత్వా రాజా పరమధార్మిక:
ప్రత్యువాచ మహాతేజా: కన్యాశతమనుత్తమమ్ 5
క్షాన్తం క్షమావతాం పుత్ర్య: కర్తవ్యం సుమహత్కృతమ్
ఐకమత్యముపాగమ్య కులం చావేక్షితం మమ 6
అలఙ్కారో హి నారీణాం క్షమా తు పురుషస్య వా
దుష్కరం తచ్చ యత్ క్షాన్తం త్రిదశేషు విశేషత: 7
యాదృశీ వ: క్షమా పుత్ర్యస్సర్వాసామవిశేషత:
క్షమా దానం క్షమా యజ్ఞః క్షమా సత్యం హి పుత్రికా: 8
క్షమా యశ: క్షమా ధర్మ: క్షమయా నిష్ఠితం జగత్
విసృజ్య కన్యా: కాకుత్స్థ! రాజా త్రిదశవిక్రమ: 9
మన్త్రజ్ఞో మన్త్రయామాస ప్రదానం సహ మన్త్రిభి:
దేశకాలౌ ప్రదానస్య సదృశే ప్రతిపాదనమ్ 10
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు చూలీ నామ మహాతపా:
ఊర్ధ్వరేతాశ్శుభాచారో బ్రాహ్మం తప ఉపాగమత్ 11
తప్యన్తం తమృషిం తత్ర గన్ధర్వీ పర్యుపాసతే
సోమదా నామ భద్రం తే ఊర్మిలా తనయా తదా 12
సా చ తం ప్రణతా భూత్వా శుశ్రూషణపరాయణా
ఉవాస కాలే ధర్మిష్ఠా తస్యాస్తుష్టోభవద్గురు: 13
స చ తాం కాలయోగేన ప్రోవాచ రఘునన్దన
పరితుష్టోస్మి భద్రం తే కిం కరోమి తవ ప్రియమ్ 14
పరితుష్టం మునిం జ్ఞాత్వా గన్ధర్వీ మధురస్వరా
ఉవాచ పరమప్రీతా వాక్యజ్ఞా వాక్యకోవిదమ్ 15
లక్ష్మ్యా సముదితో బ్రాహ్మ్యా బ్రహ్మభూతో మహాతపా:
బ్రాహ్మేణ తపసా యుక్తం పుత్రమిచ్ఛామి ధార్మిక 16
అపతిశ్చాస్మి భద్రం తే భార్యా చాస్మి న కస్యచిత్
బ్రాహ్మేణోపగతాయాశ్చ దాతుమర్హసి మే సుతమ్ 17
తస్యా: ప్రసన్నో బ్రహ్మర్షిర్దదౌ పుత్రమనుత్తమమ్
బ్రహ్మదత్త ఇతి ఖ్యాతం మానసం చూలినస్సుతమ్ 18
స రాజా సౌమదేయస్తు పురీమధ్యవసత్తదా
కాంపిల్యాం పరయా లక్ష్మ్యా దేవరాజో యథా దివమ్ 19
స బుద్ధిం కృతవాన్ రాజా కుశనాభస్సుధార్మిక:
బ్రహ్మదత్తాయ కాకుత్స్థ! దాతుం కన్యాశతం తదా 20
తమాహూయ మహాతేజా బ్రహ్మదత్తం మహీపతి:
దదౌ కన్యాశతం రాజా సుప్రీతేనాన్తరాత్మనా 21
యథాక్రమం తత: పాణీన్ జగ్రాహ రఘునన్దన
బ్రహ్మదత్తో మహీపాలస్తాసాం దేవపతిర్యథా 22
స్పృష్టమాత్రే తత: పాణౌ వికుబ్జా విగతజ్వరా:
యుక్తా: పరమయా లక్ష్మ్యా బభు: కన్యాశతం తదా 23
స దృష్ట్వా వాయునా ముక్తా: కుశనాభో మహీపతి:
బభూవ పరమప్రీతో హర్షం లేభే పున:పున: 24
కృతోద్వాహం తు రాజానం బ్రహ్మదత్తం మహీపతి:
సదారం ప్రేషయామాస సోపాధ్యాయగణం తదా 25
సోమదాపి సుసంహృష్టా పుత్రస్య సదృశీం క్రియామ్
యథాన్యాయం చ గన్ధర్వీ స్నుషాస్తా: ప్రత్యనన్దత 26
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే త్రయస్త్రింశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Trayastriṃśa Sargaḥ
tasya tadvachanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ
śirōbhiś-caraṇāu spṛṣṭvā kanyāśatam-abhāṣata 1
vāyussarvātmako rājan! pradharṣayitum-icchati
aśubhaṃ mārgamāstthāya na dharmaṃ pratyavēkṣatē 2
pitr̥matyassma bhadraṃ tē svacchandē na vayaṃ stthitāḥ
pitaraṃ nō vṛṇīṣva tvaṃ yadi nō dāsyatē tava 3
tēna pāpānubandhēna vachanaṃ na pratīcchatā
ēvaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhr̥śam 4
tāsāṃ tadvachanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ
pratyuvāca mahātējāḥ kanyāśatam-anuttamam 5
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahat-kr̥tam
āikamatyam-upāgamya kulaṃ cāvēkṣitaṃ mama 6
alaṅkārō hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā
duṣkaraṃ taccha yat kṣāntaṃ tridaśēṣu viśēṣataḥ 7
yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsām-aviśēṣataḥ
kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ 8
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat
visr̥jya kanyāḥ kākutsttha! rājā tridaśavikramaḥ 9
mantrajñō mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ
dēśakālāu pradānasya sadr̥śē pratipādanam 10
ētasm innēva kālē tu cūlī nāma mahātapaḥ
ūrdhvarētāś-śubhācārō brāhmaṃ tapa upāgamat 11
tapyantaṃ tam-r̥ṣiṃ tatra gandharvī paryupāsatē
sōmadā nāma bhadraṃ tē ūrmilā tanayā tadā 12
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā
uvāca kālē dharmiṣṭhā tasyāsthuṣṭō'bhavad-guruḥ 13
sa ca tāṃ kālayōgēna prōvāca raghunandana
parituṣṭō'smi bhadraṃ tē kiṃ karōmi tava priyam 14
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakōvidam 15
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapaḥ
brāhmēṇa tapasā yuktaṃ putram-icchāmi dhārmika 16
apatiś-cāsmi bhadraṃ tē bhāryā cāsmi na kasyacit
brāhmēṇōpagatāyāś-ca dātumarhasi mē sutam 17
tasyāḥ prasannō brahmarṣir-dadāu putram-anuttamam
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam 18
sa rājā sāumadēyastu purīmadhyavasat-tadā
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā dēvarājō yathā divam 19
sa buddhiṃ kr̥tavān rājā kuśanābha-ssudhārmikaḥ
brahmadattāya kākutsttha! dātuṃ kanyāśataṃ tadā 20
tam-āhūya mahātējā brahmadattaṃ mahīpatiḥ
dadāu kanyāśataṃ rājā suprītēnāntarātmanā 21
yathā-kramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana
brahmadattō mahīpālastāsāṃ dēvapatir-yathā 22
spṛṣṭamātrē tataḥ pāṇāu vikubjā vigatajvarāḥ
yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā 23
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābhō mahīpatiḥ
babhūva paramaprītō harṣaṃ lēbhē punaḥpunaḥ 24
kr̥tōdvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ
sadāraṃ prēṣayāmāsa sōpādhyāyagaṇaṃ tadā 25
sōmadāpi susamhr̥ṣṭā putrasya sadr̥śīṃ kriyām
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata 26
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē trayastriṃśa sargaḥ