శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
ఏకోనత్రింశ సర్గము
అథ తస్యాప్రమేయస్య తద్వనం పరిపృచ్ఛత:
విశ్వామిత్రో మహాతేజా వ్యాఖ్యాతుముపచక్రమే 1
ఇహ రామ! మహాబాహో! విష్ణుర్దేవవర: ప్రభు:
వర్షాణి సుబహూనీహ తథా యుగశతాని చ 2
తపశ్చరణయోగార్థమువాస సుమహాతపా:
ఏష పూర్వాశ్రమో రామ! వామనస్య మహాత్మన: 3
సిద్ధాశ్రమ ఇతి ఖ్యాతస్సిద్ధో హ్యత్ర మహాతపా:
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు రాజా వైరోచనిర్బలి: 4
నిర్జిత్య దైవతగణాన్ సేన్ద్రాంశ్చ సమరుద్గగణాన్
కారయామాస తద్రాజ్యం త్రిషు లోకేషు విశ్రుత: 5
బలేస్తు యజమానస్య దేవాస్సాగ్నిపురోగమా:
సమాగమ్య స్వయం చైవ విష్ణుమూచురిహాశ్రమే 6
బలిర్వైరోచనిర్విష్ణో యజతే యజ్ఞముత్తమమ్
అసమాప్తే క్రతౌ తస్మిన్ స్వకార్యమభిపద్యతామ్ 7
యే చైనమభివర్తన్తే యాచితార ఇతస్తత:
యచ్చ యత్ర యథావచ్చ సర్వం తేభ్య: ప్రయచ్ఛతి 8
స త్వం సురహితార్థాయ మాయాయోగముపాగత:
వామనత్వం గతో విష్ణో! కురు కల్యాణముత్తమమ్ 9
ఏతస్మిన్నన్తరే రామ! కశ్యపోగ్నిసమప్రభ:
అదిత్యా సహితో రామ! దీప్యమాన ఇవౌజసా 10
దేవీసహాయో భగవాన్ దివ్యం వర్షసహస్రకమ్
వ్రతం సమాప్య వరదం తుష్టావ మధుసూదనమ్ 11
తపోమయం తపోరాశిం తపోమూర్తిం తపాత్మకమ్
తపసా త్వాం సుతప్తేన పశ్యామి పురుషోత్తమమ్ 12
శరీరే తవ పశ్యామి జగత్సర్వమిదం ప్రభో
త్వమనాదిరనిర్దేశ్యస్త్వామహం శరణం గత: 13
తమువాచ హరి: ప్రీత: కశ్యపం ధూతకల్మషమ్
వరం వరయ భద్రం తే వరార్హోసి మతో మమ 14
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య మారీచ: కశ్యపోబ్రవీత్
అదిత్యా దేవతానాం చ మమ చైవానుయాచత: 15
వరం వరద సుప్రీతో దాతుమర్హసి సువ్రత
పుత్రత్వం గచ్ఛ భగవన్నదిత్యా మమ చానఘ 16
భ్రాతా భవ యవీయాంస్త్వం శక్రస్యాసురసూదన
శోకార్తానాం తు దేవానాం సాహాయ్యం కర్తుమర్హసి 17
అయం సిద్ధాశ్రమో నామ ప్రసాదా త్తే భవిష్యతి
సిద్ధే కర్మణి దేవేశ! ఉత్తిష్ఠ భగవన్నిత: 18
అథ విష్ణుర్మహాతేజా అదిత్యాం సమజాయత
వామనం రూపమాస్థాయ వైరోచనిముపాగమత్ 19
త్రీన్ క్రమానథ భిక్షిత్వా ప్రతిగృహ్య చ మానద:
ఆక్రమ్య లోకాన్ లోకాత్మా సర్వభూతహితే రత: 20
మహేన్ద్రాయ పున: ప్రాదాన్నియమ్య బలిమోజసా
త్రైలోక్యం స మహాతేజాశ్చక్రే శక్రవశం పున: 21
తేనైష పూర్వమాక్రాన్త ఆశ్రమశ్శ్రమనాశన:
మయాపి భక్తయ తస్యైష వామనస్యోపభుజ్యతే 22
ఏతమాశ్రమమాయాన్తి రాక్షసా విఘ్నకారిణ:
అత్రైవ పురుషవ్యాఘ్ర! హన్తవ్యా దుష్టచారిణ: 23
అద్య గచ్ఛామహే రామ! సిద్ధాశ్రమమనుత్తమమ్
తదాశ్రమపదం తాత! తవాప్యేతద్యథా మమ 24
ప్రవిశన్నాశ్రమపదం వ్యరోచత మహాముని:
శశీవ గతనీహార: పునర్వసుసమన్వితు: 25
తం దృష్ట్వా మునయస్సర్వే సిద్ధాశ్రమనివాసిన:
ఉత్పత్త్యోత్పత్త్య సహసా విశ్వామిత్రమపూజయన్ 26
యథార్హం చక్రిరే పూజాం విశ్వామిత్రాయ ధీమతే
తథైవ రాజపుత్రాభ్యామకుర్వన్నతిథిక్రియామ్ 27
ముహూర్తమథ విశ్రాన్తౌ రాజపుత్రావరిన్దమౌ
ప్రాఞ్జలీ మునిశార్దూలమూచతూ రఘునన్దనౌ 28
అద్యైవ దీక్షాం ప్రవిశ భద్రం తే మునిపుఙ్గవ
సిద్ధాశ్రమోయం సిద్ధస్స్యాత్ సత్యమస్తు వచస్తవ 29
ఏవముక్తో మహాతేజా విశ్వామిత్రో మహాన్ ఋషి:
ప్రవివేశ తదా దీక్షాం నియతో నియతేన్ద్రియ: 30
కుమారావపి తాం రాత్రిముషిత్వా సుసమాహితౌ
ప్రభాతకాలే చోత్థాయ పూర్వాం సన్ధ్యాముపాస్య చ 31
స్పృష్టోదకౌ శుచీ జప్యం సమాప్య నియమేన చ
హుతాగ్నిహోత్రమాసీనం విశ్వామిత్రమవన్దతామ్ 32
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ఏకోనత్రింశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Ēkōnatriṃśa Sargaḥ
atha tasyāpramēyasya tadvanaṃ paripṛcchataḥ
viśvāmitrō mahātējā vyākhyātumupacakramē 1
iha rāma! mahābāhō! viṣṇurdēvavaraḥ prabhuḥ
varṣāṇi subahūnīha tathā yugaśatāni ca 2
tapaścaraṇayōgārtham-uvāsa sumahātapaḥ
ēṣa pūrvāśramō rāma! vāmanasya mahātmanaḥ 3
siddhāśrama iti khyāta-ssiddhō hyatra mahātapaḥ
ētasm innēva kālē tu rājā vairōcanirbaliḥ 4
nirjitya dāivatagaṇān sēndrāṃśca samarudgaṇān
kārayāmāsa tadrājyaṃ triṣu lōkēṣu viśrutaḥ 5
balēstu yajamānasya dēvā-ssāgnipurōgamāḥ
samāgamya svayaṃ caiva viṣṇumūcur-ihāśramē 6
balir-vairōcanir-viṣṇō yajatē yajñam-unuttamam
asamāptē krataū tasmin svakāryam-abhipadyatām 7
yē cāinam-abhivartantē yācitāra itastataḥ
yacca yatra yathāvacca sarvaṃ tēbhyaḥ prayacchati 8
sa tvaṃ surahitārtthāya māyāyōgam-upāgataḥ
vāmanatvaṃ gatō viṣṇō! kuru kalyāṇam-unuttamam 9
ētasm innantarē rāma! kaśyapōgnisamaprabhaḥ
adit-yā sahitō rāma! dīpyamāna ivāujasā 10
dēvīsahāyō bhagavān divyaṃ varṣasahasrakam
vrataṃ samāpya varadaṃ tuṣṭāva madhusūdanam 11
tapōmayaṃ tapōrāśiṃ tapōmūrtiṃ tapātmakam
tapasā tvāṃ sutaptēna paśyāmi puruṣōttamam 12
śarīrē tava paśyāmi jagat-sarvam-idaṃ prabhō
tvamanādir-anirdēśyastvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ 13
tamuvāca hariḥ prītaḥ kaśyapaṃ dhūtakalmaṣam
varaṃ varaya bhadraṃ tē varārhōsi matō mama 14
tacchrutvā vachanaṃ tasya mārīcaḥ kaśyapō'bravīt
adit-yā dēvatānāṃ cha mama chāivānuyāchataḥ 15
varaṃ varada suprītō dātumarhas i suvrata
putratvaṃ gaccha bhagavan-nadit-yā mama chānagha 16
bhrātā bhava yavīyāṃstvam śak-ras-yāsurasūdana
śōkārtānāṃ tu dēvatānāṃ sāhāy-yaṃ kar-tumar-has i 17
ayaṃ sidd-hāśramō nāma prasādāttē b-hav i ṣ-yat i
sidd-hē kar-maṇ i dēvēśa! uttiṣṭ-ha bhagavann i taḥ 18
atha v iṣṇur-mahātējā adit-yāṃ samajāya-ta
vāmanaṃ rūpamāst-hāya vāirōchan i m-upāgamat 19
t rīn k-ramānat-ha b-h i kṣ i t vā prat i gṛh-ya cha mānada
ākr-am-ya lōkāan lōkātmā saṛvab-hūtah i tē rataḥ 20
mahēndrā-ya p u naḥ prādā-n n i yam-ya bal i m-ōjasā
t-rāilōk-yaṃ sa mahātējāś-chak-rē śak-ravaśaṃ p u naḥ 21
tēnāiṣa pūr-vamākrānta āś-ramaś-ś-ramānāśanaḥ
ma-yāp i b-hakt-ya tas-yāiṣa vāmanas-yōpab-h u-j-ya-tē 22
ētam-āś-ramamā-yānt i rākṣasā v i g-h-nakār iṇaḥ
at-rāiva p u r uṣav-yāgh-ra! hantav-yā d uṣṭachar iṇaḥ 23
ad-ya gach-chāma-hē rāma! sidd-hāś-ramam-unuttamam
tadāś-ramapadaṃ tāta! tavāp-yētad-yathā mama 24
prav i śannāś-ramapadaṃ v-yarōchata mahām un iḥ
śaśīva gatanīhāraḥ p unarvas usamanyutaḥ 25
taṃ dṛṣṭvā munayas-saṛvē sidd-hāś-raman i vās i naḥ
utpa-t-yōtpa-t-ya sahasā v i śvāmit-ram-apū-ja-yan 26
yathāṛhaṃ chak-r i rē pūjāṃ v i śvāmit-rā-ya d-hīmatē
tatthāiva rājaput-rāb-h-yā-m akur-vanna-t i t-h i k-r i-yām 27
m uhūṛtamat-ha v iśrāntāu rājaput-rāvar i ndamāu
prāñjalī mun i śārdūlam-ūchatū raghuna-ndanāu 28
ad-yāiva dīkṣāṃ prav i śa b-had-raṃ tē mun i p uṅgava
sidd-hāś-ramō-yaṃ sidd-hass-yāt sa-t-yamast u vachastava 29
ēvam-uktō mahātējā v i śvāmit-rō mahān r̥ṣ iḥ
prav i vēśa tadā dīkṣāṃ n i yatō n i yatēndr i-yaḥ 30
kumārāv-ap i tāṃ rāt-r i m-uṣ i t vā s usamāh i tāu
prab-hātakālē chōt-t-hāya pūr-vāṃ sand-h-yām-upās-ya cha 31
spṛṣṭōdakāu śuchī jap-yaṃ samāp-ya n i yamēna cha
hutāgn i hōt-ram-āsīnaṃ v i śvāmit-ram-avandatām 32
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē ēkōnatriṃśasargaḥ