శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
ద్వావింశ సర్గము
ప్రహృష్టవదనో రామమాజుహావ సలక్ష్మణమ్ 1
కృతస్వస్త్యయనం మాత్రా పిత్రా దశరథేన చ
పురోధసా వసిష్ఠేన మఙ్గలైరభిమన్త్రితమ్ 2
స పుత్రం మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ రాజా దశరథ:ప్రియమ్
దదౌ కుశికపుత్రాయ సుప్రీతేనాన్తరాత్మనా 3
తతో వాయుస్సుఖస్పర్శో నీరజస్కో వవౌ తదా
విశ్వామిత్రగతం దృష్ట్వా రామం రాజీవలోచనమ్ 4
పుష్పవృష్టిర్మహత్యాసీద్దేవదున్దుభినిస్వనై: శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోష: ప్రయాతే తు మహాత్మని 5
విశ్వామిత్రో యయావగ్రే తతో రామో ధనుర్ధర:
కాకపక్షధరో ధన్వీ తం చ సౌమిత్రిరన్వగాత్ 6
కలాపినౌ ధనుష్పాణీ శోభమానౌ దిశో దశ
విశ్వామిత్రం మహాత్మానం త్రిశీర్షావివ పన్నగౌ 7
అనుజగ్మతురక్షుద్రౌ పితామహమివాశ్వినౌ
తదా కుశికపుత్రం తు ధనుష్పాణీ స్వలఙ్కృతౌ 8
బద్ధగోధాఙ్గులిత్రాణౌ ఖడ్గవన్తౌ మహాద్యుతీ
కుమారౌ చారువపుషౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ 9
అనుయాతౌ శ్రియా దీప్తౌ శోభయేతామనిన్దితౌ
స్థాణుం దేవమివాచిన్త్యం కుమారావివ పావకీ 10
అధ్యర్ధయోజనం గత్వా సరయ్వా దక్షిణే తటే
రామేతి మధురాం వాణీం విశ్వామిత్రోభ్యభాషత 11
గృహాణ వత్స! సలిలం మా భూత్కాలస్య పర్యయ:
మన్త్రగ్రామం గృహాణ త్వం బలామతిబలాం తథా 12
న శ్రమో న జ్వరో వా తే న రూపస్య విపర్యయ:
న చ సుప్తం ప్రమత్తం వా ధర్షయిష్యన్తి నైరతా: 13
న బాహ్వోస్దృశో వీర్యే పృథివ్యామస్తి కశ్చన త్రిషు లోకేషు వై రామ! న భవేత్సదృశస్తవ 14
న సౌభాగ్యే న దాక్షిణ్యే న జ్ఞానే బుద్ధినిశ్చయే
నోత్తరే ప్రతివక్తవ్యే సమో లోకే తవానఘ 15
ఏతద్విద్యాద్వయే లబ్ధే భవితా నాస్తి తే సమ:
బలాత్వతిబలా చైవ సర్వజ్ఞానస్య మాతరౌ 16
క్షుత్పిపాసే న తే రామ! భవిష్యేతే నరోత్తమ బలామతిబలాం చైవ పఠత: పథి రాఘవ 17
విద్యాద్వయమధీయానే యశశ్చాప్యతులం త్వయి
పితామహసుతే హ్యేతే విద్యే తేజస్సమన్వితే 18
ప్రదాతుం తవ కాకుత్స్థ! సదృశస్త్వం హి ధార్మిక కామం బహుగుణాస్సర్వే త్వయ్యేతే నాత్ర సంశయ:
తపసా సమ్భృతే చైతే బహురూపే భవిష్యత: 19
తతో రామో జలం స్పృష్ట్వా ప్రహృష్టవదనశ్శుచి:
ప్రతిజగ్రాహ తే విద్యే మహర్షేర్భావితాత్మన 20
విద్యాసముదితో రామశ్శుశుభే భూరివిక్రమ:
సహస్రరశ్మిర్భగవాన్ శరదీవ దివాకర: 21
గురుకార్యాణి సర్వాణి నియుజ్య కుశికాత్మజే
ఊషుస్తాం రజనీం తత్ర సరయ్వాం సుసుఖం త్రయ: 22
దశరథనృపసూనుసత్తమాభ్యాం తృణశయనేనుచితే సహోషితాభ్యామ్
కుశికసుతవచోనులాలితాభ్యాం సుఖమివ సా విబభౌ విభావరీ చ 23
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ద్వావింశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Dvāviṃśa Sargaḥ
prahr̥ṣṭavadanō rāmamā-juhāva salakṣmaṇam 1
kṛtasvastyayanaṃ mātrā pitrā daśarathēna ca
purōdhasā vasiṣṭhēna maṅgalāir-abh imantritam 2
sa putraṃ mūrdhny-upāghrāya rājā daśarathaḥ priyam
dadāu kuśikaputrāya suprītēnāntarātmanā 3
tatō vāyussukhasparśō nīrajaskō vavāu tadā
viśvāmitragataṃ dṛṣṭvā rāmaṃ rājīvalōcanam 4
puṣpavṛṣṭir-mahatyāsīd-dēvadundubh i n i svanāiḥ
śaṅkhadundubh i nir-ghōṣaḥ prayātē tu mahātmani 5
viśvāmitrō yayāva-grē tatō rāmō dhanur-dharaḥ
kākapakṣadharō dhanvī taṃ cha sāumit-rir-anva-gāt 6
kalāpināu dhanuṣpāṇī śōbhamānāu diśō daśa
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ triśīrṣāviv-apannagāu 7
anujagmatur-akṣudrāu pitāmaham-ivāśvināu
tadā kuśikaputraṃ tu dhanuṣpāṇī svalaṅkr̥tāu 8
baddhagōdhāṅgulitrāṇāu khaḍgavantau mahādyutī
kumārāu cāruvapuṣāu bhrātarāu rāmalakṣmaṇāu 9
anuyātāu śriyā dīptāu śōbhayētāmaninditāu
stthāṇuṃ dēvam-ivācintyaṃ kumārāviv-apāvakī 10
adhyardha-yōjanaṃ gatvā saray-vā dakṣiṇē taṭē
rāmēt i madhurāṃ vāṇīṃ viśvāmitrō'bhyabhāṣata 11
gṛhāṇa vatsa! salilaṃ mā bhūt-kālasya paryayaḥ
mantragrāmaṃ gṛhāṇa tvaṃ balāmatibalāṃ tatthā 12
na śramō na jvarō vā tē na rūpasya viparyayaḥ
na cha suptaṃ pramattaṃ vā dharṣayiṣyant i nāir-tāḥ 13
na bāhvō-ssadr̥śō vīryē pṛtthivyāmas-ti kaśchana
triṣ u lōkēṣ u vāi rāma! na b-havēt-sadr̥śastava 14
na sāub-hāgyē na dākṣ iṇ-yē na jñānē bud-d-h i n i ścha-yē
nōttarē prat i vaktav-yē samō lōkē tavānagha 15
ētadv i dyād-va-yē labd-hē b-hav i tā nāst i tē samaḥ
balāt-vat i balā chāiva saṛvajñānasya mātarāu 16
kṣut-p ipāsē na tē rāma! b-hav i ṣyētē narōttama
balāmat i balāṃ chāiva paṭ-hataḥ pat-h i rāghava 17
v i dyād-va-yam-ad-hīyānē yaśaś-chāp-y atulaṃ tva-y i
p i tāmahasutē hyētē v i dyē tējas-samanyutē 18
pradāt uṃ tava kākutst-ha! sadr̥śastvaṃ h i d-hāṛm i ka
kāmaṃ bahuguṇāssarvē tva-y-y ētē nātra saṃśayaḥ
tapasā samb-hṛtē chāitē bahurūpē b-hav i ṣ-yataḥ 19
tatō rāmō jalaṃ spṛṣṭvā prahr̥ṣṭavadanash-śuch iḥ
prat i jagrāha tē v i dyē mahar-ṣēr-b-hāv i tā-tmanaḥ 20
v id-yāsamud i tō rāma-śśuśub-hē b-hūr iv i k-ramaḥ
sahasraraśm i r-b-hagavān śaradīva d i vākaraḥ 21
gurukār-yāṇ i saṛvān i n i yuj-ya kuś i kātmajē
ūṣustāṃ rajanīṃ tat-ra saray-vāṃ susuk-haṃ t-ra-yaḥ 22
daśarat-hanr̥pasūn usat-tamāb-hyāṃ tṛṇaśa-yanē-n uch i tē sahōṣ i tāb-h-yām
kuś i kas utavachōn ulāl i tāb-h-yāṃ suk-ham-iva sā v i bab-hāu v i b-hāvarī cha 23
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē dvāviṃśasargaḥ