శ్రీమద్రామాయణము - బాలకాండ
సప్తదశ సర్గము
పుత్రత్వం తు గతే విష్ణౌ రాజ్ఞస్తస్య సుమహాత్మన:
ఉవాచ దేవతాస్సర్వాస్స్వయమ్భూర్భగవానిదమ్ 1
సత్యసన్ధస్య వీరస్య సర్వేషాన్నో హితైషిణ:
విష్ణోస్సహాయాన్బలినస్సృజధ్వం కామరూపిణ: 2
మాయావిదశ్చ శూరాంశ్చ వాయువేగసమాఞ్జవే
నయజ్ఞాన్బుద్ధిసమ్పన్నాన్విష్ణుతుల్యపరాక్రమాన్ 3
అసంహార్యానుపాయజ్ఞాన్ దివ్యసంహననాన్వితాన్
సర్వాస్త్రగుణసమ్పన్నానమృతప్రాశనానివ 4
అప్సరస్సు చ ముఖ్యాసు గన్ధర్వాణాం తనూషు చ
సృజధ్వం హరిరూపేణ పుత్రాంస్తుల్యపరాక్రమాన్ 5
పూర్వమేవ మయా సృష్టో జామ్బవానృక్షపుఙ్గవ:
జృమ్భమాణస్య సహసా మమ వక్త్రాదజాయత 6
తే తథోక్తా భగవతా తత్ప్రతిశ్రుత్య శాసనమ్
జనయామాసురేవం తే పుత్రాన్వానరరూపిణ: 7
ఋషయశ్చ మహాత్మానస్సిద్ధవిద్యాధరోరగా:
చారణాశ్చ సుతాన్వీరాన్ససృజుర్వనచారిణ: 8
వానరేన్ద్రం మహేన్ద్రాభమిన్ద్రో వాలినమూర్జితమ్
సుగ్రీవం జనయామాస తపనస్తపతాం వర: 9
బృహస్పతిస్త్వజనయత్తారం నామ మహాహరిమ్
సర్వవానరముఖ్యానాం బుద్ధిమన్తమనుత్తమమ్ 10
ధనదస్య సుతశ్శ్రీమాన్ వానరో గన్ధమాదన:
విశ్వకర్మాత్వజనయన్నలం నామ మహాహరిమ్ 11
పావకస్య సుతశ్శ్రీమాన్ నీలోగ్నిసదృశప్రభ:
తేజసా యశసా వీర్యాదత్యరిచ్యత వానరాన్ 12
రూపద్రవిణసమ్పన్నావశ్వినౌ రూపసమ్మతౌ
మైన్దం చ ద్వివిదం చైవ జనయామాసతుస్స్వయమ్ 13
వరుణో జనయామాస సుషేణం వానరర్షభమ్
శరభం జనయామాస పర్జన్యస్తు మహాబలమ్ 14
మారుతస్యాత్మజశ్శ్రీమాన్హనుమాన్నామ వీర్యవాన్
వజ్రసంహననోపేతో వైనతేయసమో జవే 15
తే సృష్టా బహుసాహస్రా దశగ్రీవవధే రతా:
అప్రమేయబలా వీరా విక్రాన్తా: కామరూపిణ: 16
మేరుమన్దరసఙ్కాశా వపుష్మన్తో మహాబలా:
ఋక్షవానరగోపుచ్ఛా: క్షిప్రమేవాభిజజ్ఞిరే 17
యస్య దేవస్య యద్రూపం వేషో యశ్చ పరాక్రమ:
అజాయత సమస్తేన తస్య తస్య సుత: పృథక్ 18
గోలాఙ్గూలీషు చోత్పన్నా: కేచిత్సమ్మతవిక్రమా:
ఋక్షీషు చ తథా జాతా వానరా: కిన్నరీషు చ 19
దేవా మహర్షిగన్ధర్వాస్తార్క్ష్యా యక్షా యశస్విన:
నాగా: కిమ్పురుషాశ్చైవ సిద్ధవిద్యాధరోరగా: 20
బహవో జనయామాసుర్హృష్టాస్తత్ర సహస్రశ:
వానరాన్సుమహాకాయాన్సర్వాన్వై వనచారిణ: 21
అప్సరస్సు చ ముఖ్యాసు తథా విద్యాధరీషు చ
నాగకన్యాసు చ తథా గన్ధర్వీణాం తనూషు చ 22
కామరూపబలోపేతా యథాకామం విచారిణ:
సింహశార్దూలసదృశా దర్పేణ చ బలేన చ 23
శిలాప్రహరణాస్సర్వే సర్వే పాడపయోధిన:
నఖదంష్ట్రాయుధాస్సర్వే సర్వే సర్వాస్త్రకోవిదా 24
విచాలయేయుశ్శైలేన్ద్రాన్భేదయేయుస్స్థిరాన్ద్రుమాన్
క్షోభయేయుశ్చ వేగేన సముద్రం సరితాం పతిమ్ 25
దారయేయు: క్షితిం పద్భ్యామాప్లవేయుర్మహార్ణవమ్
నభ:స్థలమ్ విశేయుశ్చ గృహ్ణీయురపి తోయదాన్ 26
గృహ్ణీయురపి మాతఙ్గాన్మత్తాన్ప్రవ్రజతో వనే
నర్దమానాశ్చ నాదేన పాతయేయుర్విహఙ్గమాన్ 27
ఈదృశానాం ప్రసూతాని హరీణాం కామరూపిణామ్
శతం శతసహస్రాణి యూథపానాం మహాత్మనామ్ 28
తే ప్రధానేషు యూథేషు హరీణాం హరియూథపా:
బభూవుర్యూథపశ్రేష్ఠా వీరాంశ్చాజనయన్ హరీన్ 29
అన్యే ఋక్షవత: ప్రస్థానవతస్థు స్సహస్రశ:
అన్యే నానావిధాన్శైలాన్భేజిరే కాననాని చ 30
సూర్యపుత్రం చ సుగ్రీవం శక్రపుత్రం చ వాలినమ్
భ్రాతరావుపతస్థుస్తే సర్వ ఏవ హరీశ్వరా: 31
నలం నీలం హనూమన్తమన్యాంశ్చ హరియూథపాన్ 32
తే తార్క్ష్యబలసమ్పన్నాస్సర్వే యుద్ధవిశారదా:
విచరన్తోర్దయన్దర్పాత్సింహవ్యాఘ్రమహోరగాన్ 33
తాంశ్చ సర్వాన్మహాబాహుర్వాలీ విపులవిక్రమ:
జుగోప భుజవీర్యేణ ఋక్షగోపుచ్ఛవానరాన్ 34
తైరియం పృథివీ శూరైస్సపర్వతవనార్ణవా
కీర్ణా వివిధసంస్థానైర్నానావ్యఞ్జనలక్షణై: 35
తైర్మేఘబృన్దాచలకూటకల్పై: మహాబలైర్వానరయూథపాలై:
బభూవ భూర్భీమశరీరరూపై స్సమావృతా రామసహాయహేతో: 36
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే సప్తదశస్సర్గ:
Bālakāṇḍam - Saptadaśa Sargaḥ
putratvaṃ tu gatē viṣṇāu rājñastasya sumahātmanaḥ
uvāca dēvatāssarvāssvayambhurbhagavān-idam 1
satyasandhasya vīrasya sarvēṣānnō hitāiṣiṇaḥ
viṣṇōssahāyānbalinassṛjadhvaṃ kāmarūpiṇaḥ 2
māyāvidaśca śūrāṃśca vāyuvēgasamāñjavē
nayajñānbuddhisampannānviṣṇutulyaparākramān 3
asaṃhāryān-upāyajñān divyasaṃhananānvitān
sarvāstraguṇasampannānamṛtaprāśanān-iva 4
apsarassu ca mukhyāsu gandharvāṇāṃ tanūṣu ca
sṛjadhvaṃ harirūpēṇa putrāṃstulyaparākramān 5
pūrvamēva mayā sṛṣṭō jāmbavānr̥kṣapuṅgavaḥ
jṛmbhamāṇasya sahasā mama vaktrād-ajāyata 6
tē tatthōktā bhagavatā tatpratiśrutya śāsanam
janayāmāsurēvaṃ tē putrānvānararūpiṇaḥ 7
r̥ṣayaśca mahātmanassiddhavidyādharōragāḥ
cāraṇāśca sutānvīrānsasṛjurvanacāriṇaḥ 8
vānarēndraṃ mahēndrābhamindrō vālinamūrjitam
sugrīvaṃ janayāmāsa tapanastapatāṃ varaḥ 9
bṛhaspatistvajanayattāraṃ nāma mahāharim
sarvavānaramukhyānāṃ buddhimantam-anuttamam 10
dhanadasya sutaśśrīmān vānarō gandhamādanaḥ
viśvakarmātvajanayannalaṃ nāma mahāharim 11
pāvakasya sutaśśrīmān nīlōgnisadṛśaprabhaḥ
tējasā yaśasā vīryādatyaricyata vānarān 12
rūpadraviṇasampannāvaśvināu rūpasammatāu
maindaṃ ca dvividaṃ caiva janayāmāsatu-ssvayam 13
varuṇō janayāmāsa suṣēṇaṃ vānararṣabham
śarabhaṃ janayāmāsa parjanyastu mahābalam 14
mārutasyātmajaśśrīmānhanumānnāma vīryavān
vajrasaṃhananōpētō vāinatēyasamō javē 15
tē sṛṣṭā bahusāhasrā daśagrīvavadhē ratāḥ
apramēyabalā vīrā vikrāntāḥ kāmarūpiṇaḥ 16
mērumandarasuṅkāśā vapuṣmantō mahābalāḥ
r̥kṣavānaragōpucchāḥ kṣipramēvābhijajñirē 17
yasya dēvasya yadrūpaṃ vēṣō yaśca parākramaḥ
ajāyata samastēna tasya tasya sutaḥ pṛthak 18
gōlāṅgūlīṣu cōtpannāḥ kēcit-sammatavikramāḥ
r̥kṣīṣu ca tatthā jātā vānarāḥ kinnarīṣu ca 19
dēvā maharṣigandharvāstārkṣyā yakṣā yaśasvinaḥ
nāgāḥ k impuruṣāścaiva siddhavidyādharōragāḥ 20
bahavō janayāmāsuhr̥ṣṭāstatra sahasraśaḥ
vānarān-sumahākāyān-sarvānvāi vanacāriṇaḥ 21
apsarassu ca mukhyāsu tatthā vidyādharīṣu ca
nāgakanyāsu ca tatthā gandharvīṇāṃ tanūṣu ca 22
kāmarūpabalōpētā yathākāmaṃ vicāriṇaḥ
siṃhaśārdūlasadṛśā darpēṇa ca balēna ca 23
śilāpraharaṇāssarvē sarvē pādapayōdhinaḥ
nakhadaṃṣṭrāyudhāssarvē sarvē sarvāstrakōvidāḥ 24
vicālayēyuśśāilēndrānbhēdayēyussthirāndrumān
kṣōbhayēyuśca vēgēna samudraṃ saritāṃ patim 25
dārayēyuḥ kṣitiṃ padbhyāmāplavēyurmahārṇavam
nabhasthalam viśēyuśca gṛhṇīyurapi tōyadān 26
gṛhṇīyurapi mātaṅgānmattān-pravrajatō vanē
nardamānāśca nādēna pātayēyurvihaṅgamān 27
īdṛśānāṃ prasūtāni harīṇāṃ kāmarūpiṇām
śataṃ śatasahasrāṇi yūthapānāṃ mahātmanām 28
tē pradhānēṣu yūthēṣu harīṇāṃ hariyūthapāḥ
babhūvuryūthapaśrēṣṭhā vīrāṃścājanayan harīn 29
anyē r̥kṣavataḥ prastthānavat-sthu ssahasraśaḥ
anyē nānāvidhāñ-śāilānbhēj i rē kānanān i cha 30
sūryaputraṃ ca sugrīvaṃ śakraputraṃ ca vālinam
bhrātarāvupatastthustē sarva ēva harīśvarāḥ 31
nalaṃ nīlaṃ hanūmantamanyāṃśca hariyūthapān 32
tē tārkṣyabalasampannāssarvē yuddhaviśāradāḥ
vicarantōrdayandarpātsimha-vyāghramahōragān 33
tāṃśca sarvān-mahābāhurvālī vipulavikramaḥ
jugōpa bhujavīryēṇa r̥kṣagōpucchavānarān 34
tāir-iyaṃ pṛtthivī śūrāissaparvatavanārṇavā
kīrṇā vividhasaṃstthānāir-nānāv-yañjanalakṣaṇāiḥ 35
tāirmēghabṛndācalakūṭakalpāiḥ mahābalāir-vānarayūthapālāiḥ
babhūva bhūrbhīmaśarīrarūpāissamāvr̥tā rāmasahāyahēthōḥ 36
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē saptadaśasargaḥ