శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
పఞ్చనవతితమ సర్గము
అథ శైలాద్వినిష్క్రమ్య మైథిలీం కోసలేశ్వరః |
అదర్శయచ్ఛుభజలాం రమ్యాం మన్దాకినీం నదీమ్ || ౧
అబ్రవీచ్చ వరారోహాం చారుచన్ద్రనిభాననామ్ |
విదేహరాజస్య సుతాం రామో రాజీవలోచనః || ౨
విచిత్రపులినాం రమ్యాం హంససారససేవితామ్ |
కమలైరుపసమ్పన్నాం పశ్య మన్దాకినీం నదీమ్ || ౩
నానావిధైస్తీరరుహై ర్వృతాం పుష్పఫలద్రుమైః |
రాజన్తీం రాజరాజస్య నలినీమివ సర్వతః || ౪
మృగయూథనిపీతాని కలుషామ్భాంసి సామ్ప్రతమ్ |
తీర్థాని రమణీయాని రతిం సఞ్జనయన్తి మే || ౫
జటాజినధరాః కాలే వల్కలోత్తరవాససః |
ఋషయ స్త్వవగాహన్తే నదీం మన్దాకినీం ప్రియే || ౬
ఆదిత్యముపతిష్ఠన్తే నియమాదూర్ధ్వబాహవః |
ఏతే పరే విశాలాక్షి! మునయ స్సంశితవ్రతాః || ౭
మారుతోద్ధూతశిఖరైః ప్రనృత్త ఇవ పర్వతః |
పాదపైః పత్రపుష్పాణి సృజద్భిరభితో నదీమ్ || ౮
చిన్మణినికాశోదాం క్వచిత్పులినశాలినీమ్ |
క్వచిత్సిద్ధజనాకీర్ణాం పశ్య మన్దాకినీం నదీమ్ || ౯
నిర్ధూతాన్వాయునా పశ్య వితతాన్పుష్పసఞ్చయాన్ |
పోప్లూయమానానపరాన్పశ్య త్వం జలమధ్యగాన్ || ౧౦
తాంశ్చాతివల్గువచసో రథాఙ్గాహ్వయనా ద్విజాః |
అధిరోహన్తి కల్యాణి నిష్కూజన్త శ్శుభా గిరః || ౧౧
దర్శనం చిత్రకూటస్య మన్దాకిన్యాశ్చ శోభనే |
అధికం పురవాసాచ్చ మన్యే తవ చ దర్శనాత్ || ౧౨
విధూతకలుషై స్సిద్ధైస్తపోదమశమాన్వితైః |
నిత్యవిక్షోభితజలాం విగాహస్వ మయా సహ || ౧౩
సఖీవచ్చ విగాహస్వ సీతే మన్దాకినీం నదీమ్ |
కమలాన్యవమజ్జన్తీ పుష్కరాణి చ భామిని || ౧౪
త్వం పౌరజనవద్వ్యాలానయోధ్యామివ పర్వతమ్ |
మన్యస్వ వనితే! నిత్యం సరయూవదిమాం నదీమ్ || ౧౫
లక్ష్మణశ్చాపి ధర్మాత్మా మన్నిదేశే వ్యవస్థితః |
త్వం చానుకూలా వైదేహి ప్రీతిం జనయథో మమ || ౧౬
ఉపస్పృశంస్త్రిషవణం మధుమూలఫలాశనః |
నాయోధ్యాయైన రాజ్యాయ స్పృహయేద్య త్వయా సహ || ౧౭
ఇమాంహి రమ్యాం మృగయూథశాలినీం నిపీతతోయాం గజసింహవానరైః |
సుపుష్పితాం పుష్పభరైరలఙ్కృతాం నసోస్తి య స్స్యాన్న గతక్లమ స్సుఖీ || ౧౮
ఇతీవ రామో బహుసఙ్గతం వచః ప్రియాసహాయ స్సరితం ప్రతి బ్రువన్ |
చచార రమ్యం నయనాఞ్జనప్రభం స చిత్రకూటం రఘువంశవర్ధనః || ౧౯
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే పఞ్చనవతితమస్సర్గః
Ayōdhyākāṇḍa - Paf̃canavatitama Sargaḥ
atha śailād-viniṣkramya maithilīṃ kōsalēśvaraḥ |
adarśayacchubhajalāṃ ramyāṃ mandākinīṃ nadīm || 1
abravīcca varārōhāṃ cārucandranibhānanām |
vidēharājasya sutāṃ rāmō rājīvalōcanaḥ || 2
vicitrapulināṃ ramyāṃ haṃsasārasasēvitām |
kamalāirupasampannāṃ paśya mandākinīṃ nadīm || 3
nānāvidhāistīraruhāi rvr̥tāṃ puṣpaphaladrumāiḥ |
rājantīṃ rājarājasya nalinīmiva sarvataḥ || 4
mr̥gayūthanipītāni kaluṣāmbhāṃsi sāmpratam |
tīrtthāni ramaṇīyāni ratiṃ saf̃janayanti mē || 5
jaṭājinadharāḥ kālē valkalōttaravāsasaḥ |
r̥ṣaya stvavagāhantē nadīṃ mandākinīṃ priyē || 6
ādityam-upatiṣṭhaantē niyamādūrdhvabāhavaḥ |
ētē parē viśālākṣi! munaya ssaṃśitavratāḥ || 7
mārutōddhūtaśikharāiḥ pranr̥tta iva parvataḥ |
pādapāiḥ patrapuṣpāṇi sr̥jadbhirabhitō nadīm || 8
cinmaṇinikāśōdāṃ kvacitpulināśālinīm |
kvachitsiddhajanākīrṇāṃ paśya mandākinīṃ nadīm || 9
nirdhūtānvāyunā paśya vitatānpūṣpasañcayān |
pōplūyamānānaparānpaśya tvaṃ jalamadhyagān || 10
tāṃścātivalguvachasō rathāṅgāhvayanā dvijāḥ |
adhirōhanti kalyāṇi niṣkūjanta śśubhā giraḥ || 11
darśanaṃ citrakūṭasya mandākinyāśca śōbhanē |
adhikaṃ puravāsācca manyē tava ca darśanāt || 12
vidhūtakaluṣāi ssiddhāistapōdamaśamānvitāiḥ |
nityavikṣōbhitajalāṃ vigāhasva mayā saha || 13
sakhīvacccha vigāhasva sītē mandākinīṃ nadīm |
kamalānyavamajjantī puṣkarāṇi ca bhāmini || 14
tvaṃ pāurajanavadvyālānayōdhyāmiva parvatam |
manyasva vanitē! nityaṃ sarayūvadimāṃ nadīm || 15
lakṣmaṇaścāpi dharmātmā mannidēśē vyavasthitaḥ |
tvaṃ cānukūlā vaidēhi prītiṃ janayathō mama || 16
upaspṛśansttriṣavaṇaṃ madhumūlaphalāśanaḥ |
nāyōdhyāyāi na rājyāya spṛhayēdya tvayā saha || 17
imāṃhi ramyāṃ mr̥gayūthaśālinīṃ nipītatoayāṃ gajasiṃhavānaraiaḥ |
supuṣpitāṃ puṣpabharāiralṅkṛtāṃ nasōsti ya ssyānna gataklama ssuhkhī || 18
itīva rāmō bahusaṅgataṃ vacaḥ priyāsahāya ssaritaṃ prati bruvan |
cacara ramyaṃ nayanāñjanaprabhaṃ sa citrakūṭaṃ raghuvaṃśavardhanaḥ || 19
iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē paf̃canavatitamasargaḥ